Ndërmjetësit përpiqen të shpëtojnë diplomacinë pas sulmeve SHBA-Iran

Ndërmjetësit përpiqeshin të shpëtojnë diplomacinë që synonte t’i jepte fund luftës në Lindjen e Mesme, pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump shpalli armëpushimin e përfunduar, me një delegacion të Katarit në Iran dhe diplomatin më të lartë të Teheranit që udhëtoi për në Oman.

Një shkëmbim zjarri këtë javë tronditi një marrëveshje tashmë të brishtë që supozohej të ndihmonte në hapjen e rrugës për një përfundim të përhershëm të konfliktit, i cili shpërtheu në fund të shkurtit me sulme masive SHBA-Izrael ndaj Iranit.

Ndërsa nuk ka pasur bisedime të drejtpërdrejta midis Teheranit dhe Uashingtonit që nga muaji i kaluar, media iraniane raportoi se një delegacion nga ndërmjetësi Katar udhëtoi për në Iran të premten.

Vizita vjen pas deklaratës së Trump se bisedimet do të vazhdonin, pavarësisht se më parë i etiketoi ato si “humbje kohe”.

“Republika Islamike e Iranit na ka kërkuar të vazhdojmë ‘bisedimet’. Ne kemi rënë dakord ta bëjmë këtë, por Shtetet e Bashkuara u kanë deklaruar atyre, pa asnjë dyshim, se Armëpushimi ka MBARUAR!” postoi Trump në platformën e tij Truth Social.

Në një postim të mëvonshëm, ai e përshkallëzoi retorikën, duke kërcënuar se do ta “shkatërrojë plotësisht” Iranin nëse do të tentonte ta vriste.

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, mbërriti të shtunën në Oman, i cili ndërmjetësoi negociatat SHBA-Iran para se të shpërthente lufta, për bisedime mbi Ngushticën kritike të Hormuzit.

Ngushtica ka qenë një pikë kyçe ngërçi në negociatat me Uashingtonin dhe Araghchi këmbënguli se Irani i ishte përmbajtur pjesës së marrëveshjes.

Teherani “deri më tani e ka mbajtur fjalën e tij, ndryshe nga i ashtuquajturi Sekretar i Thesarit të SHBA-së, i cili po shkel Paragrafin 9 të Memorandumit të Mirëkuptimit”, tha Araghchi.

Kjo i referohet një pjese të memorandumit të mirëkuptimit SHBA-Iran, i cili thotë se Uashingtoni “nuk do të vendosë sanksione të reja dhe nuk do të vendosë forca shtesë në rajon”, në pritje të një marrëveshjeje përfundimtare midis armiqve.

Këtë javë, Departamenti i Thesarit i SHBA-së revokoi një heqje të përkohshme nga sanksionet për naftën iraniane, duke anuluar një licencë të njoftuar në qershor që i kishte lejuar Teheranit të prodhonte, shiste dhe furnizonte naftë bruto dhe produkte të ngjashme deri më 21 gusht.

“Kjo shkelje vjen pas shkeljeve dhe hapave të tjerë të gabuar nga Shtetet e Bashkuara. Verifikimi i realitetit: Mund të ketë vetëm pajtueshmëri të ndërsjellë”, tha Araghchi.

Afati i fundit për Hormuzin

Delegacionet amerikane dhe iraniane kanë zhvilluar një raund bisedimesh të drejtpërdrejta në Zvicër që nga nënshkrimi i memorandumit të tyre të mirëkuptimit, si dhe negociata indirekte në Katar, por që atëherë nuk ka pasur shenja përparimi diplomatik.

Një pengesë kryesore për një marrëveshje përfundimtare është e ardhmja e ngushticës së Hormuzit, të cilën Irani e mbylli për anijet tregtare gjatë luftës në hakmarrje për sulmet SHBA-Izrael.

Rruga ujore është një kanal kyç për eksportet e naftës dhe gazit nga vendet e Gjirit të pasura me energji, dhe mbyllja e saj ka ndikuar shumë në ekonominë botërore.

Irani këmbëngul në kontrollin e kalimit të anijeve dhe ka njoftuar plane për të ngarkuar tarifa, duke thënë se nuk do të ketë kthim në lundrimin e lirë të epokës së para luftës.

Uashingtoni thotë se Hormuzi është një rrugë ujore ndërkombëtare dhe çdo tarifë do të ishte e papranueshme.

Mediat e lajmeve Axios dhe Politico raportuan se Uashingtoni i ka dhënë Teheranit deri të shtunën për të ndaluar së qëlluari anijet tregtare që kalojnë tranzit në Hormuz dhe për të pranuar se rruga ujore është e hapur.

Shkëmbimi i sulmeve këtë javë u nxit pasi Irani u akuzua se kishte synuar tre anije që tha se kishin devijuar nga rruga e tij e miratuar.

Sulmet e shtynë Uashingtonin të niste një raund të rëndë bombardimesh në Iran, duke goditur rreth 90 objektiva në të gjithë vendin, sipas ushtrisë amerikane.

Sulmet amerikane vranë 17 persona, tha të shtunën ministria e shëndetësisë e Teheranit, dhe plagosën 115 të tjerë. Ato gjithashtu shkaktuan një valë hakmarrjesh nga Irani kundër vendeve aleate të SHBA-së në Gjirin Persik që strehojnë baza ushtarake amerikane.

‘Paqe e fituar me mund’

Pavarësisht se ishte një nga vendet e Gjirit të synuara gjatë luftës, Katari ka udhëhequr përpjekjet për të rikthyer diplomacinë në rrugën e duhur.

Agjencia e lajmeve Tasnim e Iranit raportoi të premten se një delegacion i Katarit po vizitonte Teheranin për të “përpiqej të përforconte rolin e Katarit si ndërmjetës pas ngjarjeve të së martës”.

Kryeministri Shehbaz Sharif i Pakistanit, i cili gjithashtu ka ndërmjetësuar, zhvilloi një telefonatë me emirin e Katarit të premten për të diskutuar përshkallëzimin e fundit, tha zyra e tij.

Udhëheqësi pakistanez tha se kishte folur edhe me Presidentin e Iranit, Masoud Pezeshkian, duke e nxitur atë të ruante “paqen e fituar me mund” në rajon.

Por kryenegociatori i Iranit në bisedimet me Uashingtonin, Mohammad Bagher Ghalibaf, përdori një ton sfidues.

“Përfundimi i luftës është një përparësi për vendet e botës, por të gjithë duhet ta dinë se kjo përballje nuk do të përfundojë kurrë me dorëzimin e Iranit”, e citoi atë agjencia e lajmeve ISNA e Iranit.

Iranianët, tha ai, ishin “plotësisht të përgatitur për të mbrojtur veten”.

 

Fraksion.com