Trump: Ndihma ushtarake amerikane për Izraelin do të përfundojë këtë vit
Presidenti Donald Trump deklaroi se ndihma ushtarake vjetore amerikane për Izraelin, në vlerë prej rreth 4 miliardë dollarësh, do të marrë fund këtë vit, në bazë të një marrëveshjeje me kryeministrin Benjamin Netanyahu.
Në një intervistë për Fox News, dhënë në ditën e zgjedhjeve të ndërmjetme në SHBA, Trump tha se të dy udhëheqësit kishin arritur një marrëveshje muaj më parë dhe se Izraeli nuk ka më nevojë për këtë ndihmë. “Pra, është thjesht një shpenzim i kotë, sepse tashmë kemi rënë dakord që, deri në fund të këtij viti, nuk do t’i paguajmë më Izraelit,” u shpreh ai.
Ky veprim do t’i jepte fund ndihmës pothuajse dy vjet para skadimit të marrëveshjes aktuale. Memorandumi aktual i mirëkuptimit, me kohëzgjatje 10-vjeçare – i nënshkruar drejt fundit të administratës Obama – i siguron Izraelit 3.8 miliardë dollarë në vit. Kjo shumë përfshin 3.3 miliardë dollarë në kuadër të programit të Financimit Ushtarak të Huaj (Foreign Military Financing), të cilat përdoren kryesisht për blerjen e pajisjeve mbrojtëse të prodhuara në SHBA. Marrëveshja pritet të skadojë në fund të vitit fiskal 2028.
Trump nuk specifikoi se cilat forma të ndihmës do të ndërpriten apo në çfarë mënyre. Ai e lidhi vendimin me politikën e brendshme, duke thënë se republikanët nuk duhet të “përballen me sulme” nga kandidatët demokratë lidhur me këtë çështje, dhe shtoi se ishte Netanyahu ai që e kishte ngritur këtë temë.
Memorandumet e mirëkuptimit nuk janë ligjërisht të detyrueshme; megjithatë, Kongresi i ka kodifikuar nivelet e financimit vjetor përmes Aktit të Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare për vitin fiskal 2021.
Sipas kushteve aktuale, Izraeli është i detyruar të shpenzojë 92 për qind të fondeve të “Financimit Ushtarak të Huaj” për produkte të prodhuara në SHBA gjatë viteve 2026 dhe 2027, ndërsa për vitin 2028, kjo përqindje duhet të jetë 100 për qind. Bashkëpunimi industrial mes SHBA-së dhe Izraelit është zgjeruar në kuadër të kësaj marrëveshjeje; ndër të tjera, përfshihet edhe një fabrikë e përbashkët mes kompanive Raytheon dhe Rafael në Arkansas, e cila në tetor dërgoi në Izrael raketën e parë përgjuese “Tamir” të prodhuar në SHBA.
Dy burime nga Ministria e Financave e Izraelit, të cilat folën në kushte anonimiteti, i thanë ABC News se mbetën të habitura nga këto deklarata. Njëri prej tyre vuri në dukje se buxheti vjetor i Izraelit për vitet e ardhshme ishte hartuar tashmë duke u bazuar në marrëveshjen aktuale. Zyra e Netanyahut dhe Ministria e Mbrojtjes e Izraelit nuk dhanë menjëherë ndonjë koment.
Gadi Eisenkot, blloku opozitar i të cilit fitoi 48 vende në zgjedhjet izraelite të javës së kaluar, deklaroi se strukturat e sigurisë së Izraelit po mësonin për këtë ndryshim përmes mediave. “Ne nuk mund të mbështetemi më tek ai dhe duhet ta zëvendësojmë,” tha Eisenkot duke iu referuar Netanyahut.
Më herët, Netanyahu ka bërë thirrje për një përfundim gradual të ndihmës ushtarake amerikane, në favor të investimeve të përbashkëta. Ky njoftim vjen në një kohë kur zhvillohet një “luftë” mes SHBA-së e Izraelit dhe Iranit, konflikt që ka çuar shpenzimet ushtarake amerikane në mbi 47 miliardë dollarë.
Rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve të javës së kaluar për Knesset-in treguan se blloku i Netanyahut ka siguruar 53 vende – shifër kjo e pamjaftueshme për të arritur shumicën prej 61 vendesh – ndërkohë që ende nuk është formuar asnjë koalicion.
Fraksion.com
