Sa më shumë që Putini i përshkallëzon sulmet e tij ndaj Evropës, aq më shumë Evropa duhet ta mbështesë Ukrainën

Udhëheqësi autoritar dhe imperialist i Moskës beson se demokracitë evropiane, të cilat ai i sheh si dekadente, mund të frikësohen e të nënshtrohen. Detyra jonë është t’i vërtetojmë se e ka gabim.

Nga Timothy Garton Ash

Vladimir Putini po e përshkallëzon si luftën e tij në shkallë të plotë kundër Ukrainës, ashtu edhe luftën e tij të fshehtë kundër pjesës tjetër të Evropës. Qëllimi i tij kryesor në këtë luftë të fshehtë është të thyejë mbështetjen evropiane për Ukrainën, në mënyrë që të mund ta nënshtrojë atë vend – një objektiv që ai e konsideron ekzistencial për të ardhmen e Rusisë dhe të vetën. Ndërsa ne, në pjesën tjetër të Evropës, duhet të përgatitemi sa më mirë që të mundemi për t’u mbrojtur kundër çdo lloj sulmi hibrid, thelbi i reagimit tonë duhet të jetë dyfishimi i mbështetjes për Ukrainën. Ukraina është objektivi i tij kryesor. Pikërisht aty, dhe vetëm aty – e jo në një përballje me mijëra goditje të vogla e ngacmuese hibride – Rusia e Putinit mund të mposhtet dhe të frenohet në një kuptim domethënës.

Në një libër të ri dhe të fuqishëm, *Warum Russland nicht aufhören wird* (Pse Rusia nuk do të ndalet), historiani gjerman Martin Schulze Wessel tregon se si politika e Putinit përshtatet me një traditë shumë më të vjetër ruse të ekspansionizmit territorial dhe të aspiratës për hegjemoni, të kombinuar me një ideologji perandorake të ngjyrosur nga feja. Ai na kujton se në vitin 2016 Putini tha se “kufiri i Rusisë nuk mbaron askund” dhe se “kudo që shkel çizmja e një ushtari rus, ajo tokë është e jona”. Evropianët perëndimorë, duke menduar me naivitet se e kemi hedhur imperializmin e tillë brutal territorial në koshin e plehrave të historisë, priren të besojnë se duhet të ketë ndonjë shpjegim tjetër (p.sh., diçka që ne e kemi bërë “gabim”, siç ishte zgjerimi i NATO-s drejt lindjes). Finlandezët, estonezët dhe polakët e dinë mirë të vërtetën. Pavarësisht dobësive të Rusisë, përfundon autori, ajo mbetet “vendi më i rrezikshëm në botë”. Disa në Azi mund ta vënë në dyshim këtë pretendim të madh, por Rusia është padyshim vendi më i rrezikshëm për Evropën.

Schulze Wessel ngre një tjetër çështje të thjeshtë, por shumë të rëndësishme: zgjerimi i Rusisë është lehtësuar gjithmonë përmes bashkëpunimit me fuqi të tjera të mëdha dhe është ndalur kur është përballur me fuqi të barabarta dhe kundërshtare. Që nga rikthimi i Donald Trumpit në Shtëpinë e Bardhë vitin e kaluar, Shtetet e Bashkuara kanë pushuar së qeni fuqia që ishin dikur dhe, herë pas here, kanë filluar t’i ngjajnë asaj që ishin më parë. Kështu që tani, është Evropa ajo që po merr përsipër barrën e të qenit fuqia e barabartë dhe kundërshtare. Evropa (përfshirë Mbretërinë e Bashkuar) tani ka dhënë më shumë ndihmë për Ukrainën sesa SHBA-ja. Ekonomitë e tyre të kombinuara janë 10 herë më të mëdha se ajo e Rusisë; vetëm ekonomia e Gjermanisë është sa dyfishi i saj.

Dhe është Gjermania ajo që tani luan një rol qendror në këtë përpjekje evropiane. Në total, që nga fillimi i luftës në shkallë të plotë në vitin 2022, Gjermania ka qenë donatori më i madh shtetëror, pas SHBA-së. Sipas sistemit të monitorimit të ndihmës për Ukrainën të Institutit të Kielit, ajo ka dhënë dyfishin e ndihmës së Britanisë apo Francës. Ndërsa banorët e Kievit dhe Odesës goditen çdo ditë nga raketat balistike dhe dronët me motor reaktiv të Putinit, ia vlen të shikohen shifrat e Institutit të Kielit për sistemet e mbrojtjes ajrore. Deri më tani, Gjermania ka dhuruar 19 të tillë, përfshirë pesë bateri jetike të mbrojtjes ajrore “Patriot” të prodhuara në SHBA – dy më shumë sesa ka dhënë vetë SHBA-ja.

Në vitin e parë të kësaj lufte, unë argumentova se Gjermania “ka një përgjegjësi historike unike për të ndihmuar në mbrojtjen e një Ukraine të lirë dhe sovrane”. Në atë kohë, isha i bindur se Gjermania ende nuk po bënte atë që duhej. Tani, në vitin e pestë të një konflikti që ka zgjatur tashmë më shumë se Lufta e Parë Botërore dhe nuk tregon shenja përfundimi, mund të them pa hezitim se ajo po e bën këtë. Kjo nuk është thjesht çështje e përmasave numerike të mbështetjes së saj për Ukrainën dhe e rritjes së shpenzimeve të veta për mbrojtjen, të cilat – sipas parashikimeve më të fundit të Ministrisë gjermane të Financave – do të arrijnë në 154 miliardë euro (130 miliardë paund) në vitin 2028 (afërsisht sa shpenzimet totale të vlerësuara ushtarake të Rusisë për këtë vit).

Është gjithashtu çështje e vullnetit politik. Kancelari Friedrich Merz e ka dëshmuar këtë vullnet dhe guxim duke udhëtuar me tren nga Gjermania në Ukrainë në mbrëmjen e 3 tetorit – në përvjetorin e 36-të të ribashkimit gjerman – i shoqëruar nga një delegacion i fuqishëm që përfshinte drejtues të industrisë së mbrojtjes. Bombardimet ruse ndaj objektivave civile në qendër të Kievit, përfshirë Akademinë Kombëtare të Shkencave të Ukrainës dhe urat mbi lumin Dniepër, nuk pushuan, edhe pse – apo ndoshta pikërisht sepse – Moska e dinte që lideri gjerman ndodhej aty.

Për një historian, këtu ka diçka shumë të njohur. Ah, ja ku kemi sërish Gjermaninë dhe Rusinë! Megjithatë, çdo rast është i ndryshëm. Historikisht, Gjermania është një nga fuqitë që ka bërë më shumë për të lehtësuar zgjerimin rus (mjafton të kujtojmë paktin Hitler-Stalin të vitit 1939), por edhe për ta kërcënuar atë. Gjatë Luftës së Parë Botërore, e madje në njëfarë mase edhe gjatë së Dytës, disa nacionalistë ukrainas e shihnin konfliktin mes Gjermanisë dhe Rusisë si një mundësi për pavarësinë e tyre. Në vend të kësaj, ata u përballën me kolonializmin e Gjermanisë perandorake (dhe më pas me humbjen gjermane) në rastin e parë, dhe me fashizmin gjenocidal të Hitlerit (dhe më pas me humbjen gjermane) në rastin e dytë.

Për një historian, këtu ka diçka shumë të njohur. Oh jo, janë sërish Gjermania dhe Rusia! Megjithatë, çdo rast është i ndryshëm. Historikisht, Gjermania është një nga fuqitë që ka bërë më shumë për të lehtësuar zgjerimin rus (mjafton të kujtojmë paktin Hitler-Stalin të vitit 1939), por edhe më shumë për ta kërcënuar atë. Në Luftën e Parë Botërore, e madje edhe në periferi të së dytës, disa nacionalistë ukrainas e shihnin konfliktin midis Gjermanisë dhe Rusisë si një mundësi për pavarësinë e tyre. Në vend të kësaj, ata u përballën me kolonializmin e Gjermanisë perandorake (dhe më pas me humbjen gjermane) në rastin e parë, dhe me fashizmin gjenocidal të Hitlerit (dhe më pas me humbjen gjermane) në rastin e dytë.

Tani, më në fund, Gjermania është angazhuar sinqerisht – duke marrë përsipër kosto dhe rreziqe – për sovranitetin e Ukrainës. Për këdo që e njeh këtë histori të ndërlikuar, në këtë pamje ka diçka jo vetëm shpenguese, por sinqerisht frymëzuese: një Gjermani demokratike që luan një rol udhëheqës në mbështetjen e përpjekjes së Ukrainës së pavarur për të zënë vendin e saj të merituar në një komunitet më të gjerë evropian të vendeve të lira.

Por për sa kohë? Dhe me sa mbështetje në pjesët e tjera të Evropës? Pikërisht sepse Putini e kupton rolin qendror të Gjermanisë, ajo është një nga objektivat kryesore të luftës së tij hibride: që nga dronët e mbushur me eksploziv në aeroportin e Lajpcigut – të cilët qeveria gjermane ia ka atribuar qartazi Rusisë – dhe kërcënimet për vrasje ndaj drejtuesve të industrisë së mbrojtjes, e deri te ndërhyrjet e fshehta politike dhe dezinformimi. Ndërsa Ukraina përballet me dimrin e saj më të vështirë deri më tani, do të vihen në provë tri gjëra të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën: vullneti i Gjermanisë për të qëndruar në anën e duhur të historisë; kapaciteti i demokracive për ta vazhduar luftën kundër një diktature (një shqetësim i përhershëm); dhe aftësia e Evropës për të mbetur e bashkuar në këtë kauzë.

Një skeptik mund të rendisë shumë arsye për pesimizëm. Merz është jopopullor në vendin e tij. *Alternative für Deutschland* (AfD), partia që aktualisht po dikton ritmin në politikën gjermane, do ta braktiste Ukrainën në favor të Rusisë. Në Francë, kandidatja presidenciale e *Rassemblement National* (Tubimi Kombëtar), Marine Le Pen, thotë se vendi i saj nuk mund ta përballojë vazhdimin e dhënies së kaq shumë ndihmave për Ukrainën. Solidariteti me Ukrainën po shkatërrohet edhe në të djathtën në Poloni, me dy parti më të vogla që tingëllojnë hapur anti-ukrainase. Në një sondazh opinioni italian muajin e kaluar, më shumë se gjysma e të pyeturve ishin kundër furnizimeve të vazhdueshme me armë në Kiev.

Kohët e fundit në Bruksel, gjeta një audiencë të madhe që dukej e vendosur në mbështetje të Ukrainës – derisa, në fund të fundit, diskutimi ynë u kthye në çështjen e përdorimit të aseteve të ngrira ruse të mbajtura në Belgjikë. Ah tani, kjo është një çështje tjetër… Megjithatë, me dëmin e tmerrshëm që po i shkaktohet ekonomisë ukrainase, duke përfshirë eksportet e saj të drithërave nëpërmjet Detit të Zi, ekspertët vlerësojnë se deri në 100 miliardë euro mbështetje shtesë për Kievin mund të nevojiten vetëm në vitin 2027 – dhe taksapaguesit evropianë të shtypur nuk janë në humor ta paguajnë këtë.

Putin beson se demokracitë dekadente evropiane do të shkatërrohen para vendosmërisë së hekurt të një njeriu të fortë imperialist. Detyra jonë është t’i provojmë të kundërtën.

Fraksion.com