Jensen Huang: Pse një skandal personal që përfshin figurën kryesore të AI ka ngritur shqetësime për sigurinë kombëtare

Jensen Huang është një nga figurat më të spikatura në industrinë e teknologjisë.

Ai u bë i njohur ndërsa kompania që drejton – gjiganti i çipave për Inteligjencë Artificiale (IA), Nvidia – u shndërrua në një nga kompanitë me vlerën më të lartë në botë.

Si fytyra kryesore e hovit të Inteligjencës Artificiale, Huang krijoi gjithashtu një marrëdhënie të ngushtë me Donald Trump-in, në një kohë kur presidenti angazhohej që SHBA-ja të ruante dominimin e saj teknologjik ndaj Kinës.

63-vjeçari, i cili dikur cilësohej si “Taylor Swift-i i teknologjisë” dhe në Tajvan njihej me nofkën “Daddy Huang”, është përfshirë tani në një skandal pas një lidhjeje me një person që dyshohet se është spiune kineze.

I lindur në Tajvan në vitin 1963, Huang ishte nëntë vjeç kur familja e tij u shpërngul në Bregun Perëndimor të SHBA-së.

Ai u diplomua si inxhinier elektrik në Universitetin Shtetëror të Oregonit dhe më pas mori një diplomë master në të njëjtën fushë nga Universiteti Stanford.

Më pas, Huang punoi në kompaninë amerikane të çipave AMD, përpara se të bashkëthemelonte Nvidia-n.

Sipas Indeksit të Miliarderëve të Bloomberg, pasuria e tij vlerësohet në 155 miliardë dollarë.
“Jensen Huang është një vizionar i teknologjisë, i ngjashëm me Steve Jobs-in,” – thotë për BBC-në Stephen Witt, autor i librit *Thinking Machine* (një biografi për Huang-un) – duke shtuar se ai është njeriu që qëndron pas krijimit të harduerit për Inteligjencën Artificiale, ashtu siç e njohim sot.

Huang njihet për marrëdhënien e tij të ngushtë me Trump-in. Në samitin e fundit mbi Inteligjencën Artificiale në Shtëpinë e Bardhë, ku ishin të pranishëm 42 drejtues të sektorit të teknologjisë, presidenti qëndronte mes Elon Musk-ut dhe Huang-ut.

Trump deklaroi se nuk ka folur me kreun e Nvidia-s që kur dolën lajmet për hetimin.
“Di vetëm që është një njeri i mirë, por nuk i dihet kurrë se çfarë ndodh,” – u tha Trump gazetarëve, duke shtuar se ai “ka bërë një punë të jashtëzakonshme për vendin tonë”.

Huang prej kohësh gjendet në qendër të tensioneve midis SHBA-së dhe Kinës. Trump ka deklaruar në mënyrë të përsëritur se të dyja kombet janë përfshirë në një garë për dominim.
Trump është shprehur se “kushdo që fiton në fushën e inteligjencës artificiale (AI), fiton gjithçka”; shqetësimi qëndron në faktin se, nëse Kina merr epërsinë në këtë fushë, ajo do të fuqizojë ndjeshëm kapacitetet e saj ushtarake dhe ato të mbikëqyrjes.

Avantazhi i SHBA-së buron, në masë të madhe, nga kompanitë amerikane si Nvidia, të cilat bashkëpunojnë me prodhues si Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) – kompani që prodhon më shumë se 90% të çipave më të avancuar në botë.

Që nga viti 2022, SHBA-ja ka zbatuar masa të ndryshme kontrolli mbi eksportet për të penguar hyrjen e teknologjisë së nivelit të lartë në Kinë; sipas SHBA-së, kjo ndihmon në ruajtjen e avantazhit konkurrues të Amerikës dhe mbron sigurinë e saj kombëtare.

Por kjo do të thotë se kompani si Nvidia janë përjashtuar në masë të madhe nga tregu më fitimprurës në botë; Jensen Huang është shprehur dikur se pjesa e Nvidia-s në tregun kinez ka rënë nga rreth 95% në praktikisht zero. Vitet e fundit, Huang është angazhuar në një diplomaci intensive, duke lëvizur shpesh mes Uashingtonit dhe Pekinit, me shpresën për të gjetur një mënyrë për t’u rikthyer në treg – me miratimin e SHBA-së – dhe duke ndikuar, gjatë këtij procesi, në politikën amerikane ndaj Kinës.
Zbulimet e së dielës mund të shpjegojnë pse Huang nuk ka arritur t’i sigurojë Nvidia-s “çmimin” më të madh: miratimin e administratës Trump për t’i shitur Kinës çdo lloj çipi, përveç atyre më të avancuarve.

Kohët e fundit, tremujor pas tremujori, Nvidia ka mbetur e përjashtuar nga ai treg fitimprurës. Pavarësisht afërsisë së tij të dukshme me Trumpin, Huang nuk ka arritur ta sigurojë këtë lëshim nga administrata.

Në Tajvan, vendin e tij të lindjes, Huang njihet shpesh me nofkën “Daddy Huang” (Babai Huang).

Huang e themeloi Nvidia-n në vitin 1993, së bashku me kolegët inxhinierë elektrikë, Chris Malachowsky dhe Curtis Priem.

Fillimisht, kompania njihej për çipat që përpunonin grafikë, veçanërisht për lojërat kompjuterike.

Më vonë, ajo e zhvendosi fokusin te Inteligjenca Artificiale (IA), një fushë në të cilën tani dominon.

“Në vitin 2012, studiuesit që punonin me rrjete nervore për mësimin e makinerive (machine learning) filluan t’i përdornin këto çipa për këtë qëllim. Jensen e kuptoi menjëherë se kjo do të shndërrohej në një industri gjigante dhe në të ardhmen e informatikës. Ai filloi të investonte burime të jashtëzakonshme për të ndërtuar atë që, në thelb, u bë tregu i harduerit për Inteligjencën Artificiale,” thotë Witt.
“Sot, kur mendojmë për këtë, na vijnë ndërmend qendrat gjigante të të dhënave – por asgjë nga këto nuk ekzistonte atëherë. Nuk kishte klientë për teknologjinë që ai po ndërtonte. Në fakt, klienti i tij i parë ishte OpenAI, në kohën kur kjo kompani kishte vetëm 30 punonjës; ai madje ua dhuroi atyre pajisjet.”
Aktualisht, Nvidia vlerësohet në rreth 4,5 trilionë dollarë, duke u renditur ndër kompanitë më të vlefshme të të gjitha kohërave. “Rrjeti i parë i vërtetë nervor i kohëve moderne, i ndërtuar mbi teknologjinë Nvidia, ishte ‘AlexNet’ i Alex Krizhevsky-t; ai e trajnoi atë duke përdorur dy karta grafike Nvidia në dhomën e tij të gjumit. Sot, ne bëjmë të njëjtën gjë, por duke përdorur 200,000 deri në 300,000 karta; dhe në vend të dhomës së gjumit, e realizojmë në një hapësirë ​​gjigante plot me kompjuterë, të quajtur qendër të dhënash (data center),” shton Witt.
“Pra, kur mendoni për ndërtimin e një qendre të dhënash – ose, më gjerë, për infrastrukturën e Inteligjencës Artificiale – mund të thuhet se Jensen kontrollon ‘pikën e pagesës’ (tollbooth). Gjithçka kalon përmes tij. Kjo e bëri kompaninë e tij, të paktën përkohësisht, kompaninë më të vlefshme në botë.”
Bordi i Nvidia-s ka njoftuar nisjen e një hetimi, pas raportimeve nga *New York Times* se Huang kishte pasur një lidhje romantike me një grua, e cila, sipas shërbimeve të inteligjencës amerikane, dyshohet se është një spiune kineze.
Megjithatë, për momentin, bordi i Nvidia-s nuk duket se ka ndonjë dëshirë të madhe për ta larguar Huang-un; në një deklaratë të dielën, anëtarët e bordit shprehën “besim te Jensen dhe ekipi i tij drejtues”.
Burime pranë BBC-së bëjnë të ditur se largimi i tij është i pamundur, duke qenë se në lojë janë shuma të mëdha parash. Për më tepër, nuk duket të ketë një pasardhës të qartë për kreun 63-vjeçar të kompanisë teknologjike.
Kush është bashkëshortja e Huang-ut?
Huang u njoh me bashkëshorten e tij, Lori, në Universitetin Shtetëror të Oregonit, ku ajo studionte inxhinieri elektrike dhe ishte partnerja e tij në laborator.
Ata u martuan në vitin 1985 – rreth tetë vjet para se ai të bashkëthemelonte Nvidia-n – dhe kanë dy fëmijë, Madison dhe Spencer.
Ai ka deklaruar se janë Lori dhe Madison ato që e kanë bërë xhaketën e zezë prej lëkure pjesë të stilit të tij dallues.
Getty Images: Jensen Huang (CEO i Nvidia-s), bashkëshortja e tij Lori Huang dhe kryetari i bordit të Apple, Tim Cook, marrin pjesë në një darkë zyrtare të shtruar nga presidenti amerikan Donald Trump në Sallën Lindore të Shtëpisë së Bardhë, më 24 shtator 2026, në Uashington D.C. Presidenti Trump po pret presidentin Xi për një vizitë shtetërore treditore në Uashington D.C., gjatë së cilës liderët pritet të diskutojnë mbi praktikat tregtare, Inteligjencën Artificiale dhe forcimin e “stabilitetit strategjik” midis vendeve të tyre. (Foto nga Kevin Dietsch/Getty Images) Getty Images
Lori Huang e shoqëroi bashkëshortin e saj në darkën shtetërore të organizuar nga Presidenti Donald Trump për homologun e tij kinez, Xi Jinping, në muajin shtator.
Në vitin 2007, çifti themeloi Fondacionin “Jen-Hsun and Lori Huang”.
Pasuritë e këtij fondi bamirës janë rritur ndjeshëm vitet e fundit, të nxitura nga vlera në rritje e aksioneve të Nvidia-s, dhe vlera e tij vlerësohet të jetë mbi 9 miliardë dollarë.
Donacionet e fondacionit përfshijnë dhjetëra miliona dollarë për programe inxhinierike në Universitetin Shtetëror të Oregonit dhe në Universitetin Stanford.

“Jensen, në bisedat e mia me të, si dhe në biseda të tjera, është përpjekur shumë për t’u paraqitur si një njeri i përkushtuar ndaj familjes. Kjo është shumë e rëndësishme për të,” thotë Witt.
“Ai e vlerëson bashkëshorten e tij dhe flet për të me fjalë shumë të ngrohta e plot admirim. Të dy fëmijët e tij, Spencer dhe Maddison, punojnë për Nvidia-n. Pasojat e kësaj do të ishin të rënda për familjen e kujtdo. Por, për dikë që është përpjekur kaq shumë për të krijuar imazhin e një njeriu të përkushtuar ndaj familjes dhe që i mban fëmijët e tij shumë pranë, kjo është vërtet shumë e rëndë.”

Nga ana e tij, Huang lëshoi ​​një deklaratë në të cilën thuhej: “I kam qenë jobesnik bashkëshortes sime. Veprimet e mia e kanë lënduar atë dhe fëmijët tanë. Nuk ka asnjë justifikim për atë që kam bërë. Më vjen thellësisht keq.”

Çfarë dihet rreth kësaj çështjeje?

Sipas gazetës “New York Times”, zyrtarë amerikanë kanë arritur në përfundimin se Alice Huang ishte rekrutuar nga agjencia kryesore e inteligjencës së Kinës për të kryer veprimtari spiunazhi.

Ajo mbante një post të lartë drejtues në “Megaspeed”, një kompani qendrash të dhënash me seli në Singapor. Kompania dyshohej se kishte ndihmuar në dërgimin e çipave të “Nvidia”-s drejt Kinës; një shqetësim për të cilin “Nvidia” pohon se është hetuar dhe hedhur poshtë.

Raportohet se vëzhgimi zbuloi komunikime midis Alice Huang dhe një shtetasi amerikan, i cili më vonë u identifikua si Jensen Huang përmes një procesi të njohur si “zbulim i identitetit” (anglisht: *unmasking*).

Mbetet e paqartë se çfarë informacioni dyshohet se Alice Huang – e njohur edhe si Huang Le – i ka përcjellë Pekinit, sa i vlefshëm ka qenë ai, apo kur mendohet se ajo ka filluar të mbledhë informacione të fshehta.

Alice Huang nuk iu përgjigj kërkesës së gazetës për një koment.

Kur BBC-ja pyeti “Nvidia”-n nëse kompania ishte në dijeni për shqetësimet lidhur me inteligjencën, ajo u përgjigj se nuk kishte dijeni.
“Besojmë se, nëse do të ishim shënjestër e një kërcënimi real, qeveria amerikane do të na kishte njoftuar,” deklaroi për BBC-në një zëdhënës i “Nvidia”-s.

 

Fraksion.com