E shpjeguar: Armëpushimi energjetik Trump në Ukrainë – A do të jetë i suksesshëm tentativa e katërt?

Të dielën, presidenti amerikan Donald Trump pretendoi se Kievi dhe Moska kishin rënë dakord për një armëpushim energjetik.

Ky njoftim i papritur pasoi një tjetër njoftim po aq befasues të së premtes lidhur me një marrëveshje për naftën (dizelin) me Rusinë – sipas së cilës Moska do të furnizonte tregun botëror me miliona tonë naftë – pak para se ai të kritikonte ashpër Kievin për sulmet ndaj rafinerive ruse dhe të bënte thirrje për largimin e presidentit Volodymyr Zelensky.

Kievi ka këmbëngulur se do të pranonte vetëm një armëpushim energjetik dypalësh, ku Rusia do të ndalonte sulmet ndaj rrjetit energjetik të Ukrainës në këmbim të ndalimit të sulmeve të Kievit ndaj rafinerive ruse; kjo pasi, pavarësisht njoftimit të Trump-it të dielën, termocentralet e Ukrainës vazhduan të jenë në shënjestër të sulmeve ruse edhe të hënën në mëngjes.

Megjithatë, propozimi më i fundit, sipas Axios, përfshin vetëm rafineritë – nga të cilat Ukraina ka vetëm një, krahasuar me dhjetëra që ka Rusia – fakt që në mënyrë të pashmangshme favorizon Moskën.

A do të jetë e suksesshme përpjekja e katërt?

Njoftimi i së dielës shënoi përpjekjen e katërt të madhe të SHBA-së për të shpallur një armëpushim energjetik, që kur Trump u rikthye në detyrë në janar të vitit 2025.

Njoftimi i mëparshëm ishte i fundit, më 14 shtator, kur Trump në mënyrë të ngjashme shpalli një armëpushim energjetik në platformën e tij “Truth Social”.

“Ukraina ka rënë dakord të mos godasë objektivat energjetike ruse. Rusia ka rënë dakord të bëjë të njëjtën gjë,” shkroi Trump.

Zelensky, pa konfirmuar se Kievi kishte rënë dakord, tha se e mbështeste idenë nëse armëpushimi do të ishte dypalësh dhe do të zbatohej realisht. Ndërkohë, Moska e quajti atë një “ide shumë të mirë” pa dhënë detaje të mëtejshme, dhe armëpushimi i shpallur nga Trump dështoi, ndërsa rrjeti energjetik i Ukrainës vazhdoi të goditej rëndë dhe rafineritë ruse vazhdonin të digjeshin.

Duke lënë mënjanë njoftimet e parakohshme, pse nuk u realizua kurrë një armëpushim energjetik?

Më poshtë vijon një përmbledhje e përpjekjeve të mëparshme – e publikuar fillimisht më 15 shtator 2026, por me disa rishikime të vogla – e cila përshkruan se kur dhe ku shkuan gjërat keq.

Përpjekjet e mëparshme të Trump për një armëpushim energjetik

Përpjekja e fillimit të vitit 2026 ishte jetëshkurtër, ndërsa përpjekja më serioze solli një propozim për armëpushim 30-ditor në mars të vitit 2025.

Në mars të vitit 2025, të gjitha palët duket se ranë dakord për një armëpushim energjetik 30-ditor, menjëherë pas rikthimit të Trump në detyrë; megjithatë, nuk bëhej fjalë për të njëjtin version të marrëveshjes.

Këto interpretime të ndryshme u dhanë mundësi të dyja palëve të akuzonin njëra-tjetrën për shkelje dhe t’i përdornin ato për të justifikuar sulmet hakmarrëse, ndërsa mungesa e një mekanizmi monitorimi e dobësoi gjithashtu efektivitetin e propozimit.

Shkurtimisht, zyrtarët amerikanë deklaruan se Uashingtoni kishte arritur marrëveshje të veçanta me Ukrainën dhe Rusinë për të “hartuar masa për zbatimin” e një armëpushimi, por kohëzgjatja dhe lista e objekteve ndryshonin për secilën palë.

Pala ruse përcaktoi 18 marsin si datën e fillimit – pavarësisht se bisedimet zyrtare në Arabinë Saudite nisën më 23 mars – dhe la jashtë listës objekte që Kievi pretendonte se ishin përfshirë në versionin e tij. Në një deklaratë për “European Pravda” në atë kohë, Ministria e Energjisë e Ukrainës tha se lista e Rusisë nuk përfshinte objektet e saj të prodhimit të naftës dhe gazit, në kundërshtim me marrëveshjen e Kievit me SHBA-në. Lista e saktë e objekteve që paraqiti Kievi nuk ishte e qartë.

Dhe shkeljet ndodhën shpejt – më 28 mars, Rusia goditi objektet e prodhimit të gazit në rajonin qendror të Poltavës në Ukrainë. Në të njëjtën ditë, Rusia akuzoi Ukrainën se kishte qëlluar me raketa amerikane HIMARS stacionin e matjes së gazit në Sudzha, në rajonin e Kurskut që kufizohet me Ukrainën; një pretendim që Kievi e hodhi poshtë si një operacion rus të “flamurit të rremë” (provokim i inskenuar).

Me fjalë të tjera, nuk pati armëpushim.

Një përpjekje tjetër për një armëpushim energjetik ndodhi në fillim të vitit 2026 dhe zgjati disa ditë.

Në fund të janarit, Trump tha se i kishte kërkuar liderit rus Vladimir Putin të ndalonte sulmet ndaj Kievit dhe infrastrukturës energjetike ukrainase për të lehtësuar bisedimet e paqes. Moska e konfirmoi kërkesën dhe tha se ajo do të zgjaste deri më 1 shkurt, ndërsa Kievi tha se ende nuk kishte një marrëveshje, por gjithsesi do të vepronte në mënyrë reciproke.

Më 2 shkurt, Rusia rifilloi sulmet ndaj infrastrukturës energjetike të Ukrainës, duke lënë banorët në rajonet e Kharkiv-it, Sumy-t, Dnipropetrovsk-ut dhe Cherkasy-t pa energji elektrike.

Pse mund të dëshironin Ukraina dhe Rusia një armëpushim energjetik?

Ukraina është e shqetësuar për një dimër të vështirë, ndërsa Rusia po përballet me një krizë të paprecedentë të karburantit.

Për Ukrainën, infrastruktura energjetike – përfshirë termocentralet, nënstacionet dhe objektet e ruajtjes së gazit – u godit rëndë nga sulmet ruse në dimrat e mëparshëm. Riparimet janë të kushtueshme dhe kërkojnë kohë; duke qenë se vendi po përballet me vështirësi buxhetore, çdo sulm i mëtejshëm rus do të ushtronte presion shtesë mbi një sistem tashmë të dëmtuar rëndë.

Ndërkohë, për Rusinë, sulmet ukrainase ndaj infrastrukturës së naftës kanë goditur të ardhurat nga eksporti dhe kanë reduktuar ndjeshëm furnizimet e brendshme me karburant, duke ngritur shqetësime për pakënaqësi publike. Një raport i fundit nga një qendër studimore (think tank) sugjeroi se eksportet dhe të ardhurat e përgjithshme të Rusisë ranë përkatësisht me 7% dhe 8%, ndërsa u deshën shpenzime shtesë për të importuar benzinë ​​dhe naftë për të mbajtur vendin në funksionim.

Por, në të njëjtën kohë, si Kievi ashtu edhe Moska presin që pala tjetër të dorëzohet gjatë këtij dimri; zyrtarë të lartë dhe komandantë e cilësojnë këtë stinë si një moment vendimtar të luftës – ku ose fitohet, ose pësohet disfatë – duke ngritur kështu dyshime nëse një armëpushim energjetik mund të qëndrojë në fuqi.

Fraksion.com