Shpërthimi i murtajës në Rusi nuk duhet të na frikësojë, por programi i saj sekret i armëve biologjike

Faktet rreth aksidentit laboratorik në Rusi janë të pakta.

Një teknik laboratori në Institutin Kërkimor Kundër Murtajës të Siberisë dhe Lindjes së Largët ka humbur jetën, 200 persona janë vendosur në karantinë, ndërsa shërbimet shtetërore të sigurisë thonë se “nuk ka asgjë për t’u shqetësuar”.

Mohimet nga vendi që ka drejtuar një program të fshehtë të armëve biologjike që nga Lufta e Ftohtë nuk kanë bërë asgjë për të shuar spekulimet se çfarë po ndodh realisht në tundrën e gjerë siberiane.

Marco Rubio, Sekretari amerikan i Shtetit, kërkoi të martën që Rusia të jetë “transparente” lidhur me situatën, të cilën Uashingtoni po e monitoron “shumë nga afër”.

“Mendoj se është detyrë e Rusisë që, natyrisht, të ndajë më shumë informacion me botën,” tha z. Rubio gjatë një vizite në Islandë.

Vdekja nga murtaja është një tragjedi, por nuk duhet të jetë diçka që na shkakton shqetësim të madh. Ne e kemi kaluar epokën e Mesjetës, kur “Vdekja e Zezë” shkatërroi një pjesë të madhe të Evropës.

Ajo trajtohet me antibiotikë dhe nuk përhapet aq shpejt sa sëmundjet si Covid-i. Shkalla e saj e përhapjes (ose numri R) nuk e kalon vlerën 1.5 – ndërsa fruthi, për shembull, ka një numër R nga 12 në 18.

Shumë më shqetësues është programi më i gjerë i Rusisë për armët biologjike. Një epruvetë e thyer që përmban një mostër të murtajës është një gjë; një epruvetë që përmban një virus të shndërruar në armë është krejt tjetër gjë. Ashish Jha, një ekspert i biosigurisë me bazë në SHBA, i cili drejtoi reagimin ndaj Covid-it nën administratën e Joe Biden, tha: “Ky është zyrtarisht një institut civil.

“Por Rusia njihet gjerësisht për programin e saj aktiv ushtarak të armëve biologjike dhe agjencitë tona të inteligjencës kanë deklaruar publikisht se programi i tyre është zgjeruar ndjeshëm vitet e fundit.”

Programi i Rusisë për armët biologjike, i nisur që në kohën e Luftës së Ftohtë, u zbulua vetëm kur disa nga shkencëtarët e saj dezertuan drejt Perëndimit në fund të viteve 1980. Vladimir Pasechnik, një shkencëtar që mbërriti në Mbretërinë e Bashkuar në vitin 1989, përshkroi punën e tij me një variant të aerosolizuar të murtajës dhe vendosjen e tij në një raketë lundruese, në një laborator pranë Leningradit (tani Shën Pjetërburg).

Sipas Shoqatës për Kontrollin e Armëve (Arms Control Association) në SHBA, programi sovjetik “gjithëpërfshirës dhe ofensiv” i armëve biologjike përfshinte forma të armatosura të sëmundjeve si tularemia, tifoja, ethet Q, lija, murtaja, antraksi, encefaliti ekuin venezuelian, bruceloza dhe virusi Marburg.

Nëse ndonjë nga këta patogjenë do të lëshohej pa kujdes në një laborator ose do të binte në duar të gabuara, ne do të përballeshim me një realitet të tmerrshëm e të paparë më parë.

Rusia është palë nënshkruese e Konventës për Armët Biologjike, por mbetet e paqartë se në çfarë mase e respekton atë Vladimir Putini.

Në një raport të vitit 2024, Departamenti i Shtetit i SHBA-së deklaroi se Rusia kishte ruajtur “një program shtetëror shumë të aftë për armët biologjike, të aftë për të prodhuar dhe përdorur agjentë për të mbështetur një sërë objektivash ushtarake”.

Me rënien e Bashkimit Sovjetik në fillim të viteve 1990, Boris Jelcini, presidenti i atëhershëm rus, u zotua se do ta çmontonte programin e tij. Por kjo duket se ka qenë një premtim boshe.

Rusia “vazhdon përpjekjet për të ruajtur fshehtësinë, përfshirë legjislacionin që kriminalizon çdo zbulim informacioni rreth ish-programit sovjetik”, deklaroi Departamenti Amerikan i Shtetit në vitin 2024.

“Objektet kryesore ushtarake biologjike, të lidhura me programin ofensiv sovjetik, mbeten të paarritshme dhe jo transparente, gati 30 vjet pas dekretit të Jelcinit”.

A do të rrezikonte një vend të përdorte një patogjen të shndërruar në armë, të cilin nuk mund ta kontrollonte dot; një patogjen që mund të kthehej kundër vetë atij vendi dhe të vriste shumë nga njerëzit e tij?

Ndoshta jo, por jo të gjitha shtetet janë racionale dhe, padyshim, brenda shumicës së tyre ka elemente irracionale.

Qeveria ruse ka një histori të përdorimit të agjentëve kimikë vdekjeprurës kundër armiqve të saj, siç e ka mësuar Britania përmes përvojës së hidhur.

Në vitin 2006, Alexander Litvinenko, një ish-spiun rus që kishte dezertuar në Mbretërinë e Bashkuar, u helmua me polonium-210 radioaktiv pasi u takua me dy rusë në hotelin “Ritz”. Ai vdiq në agoni tri javë më vonë.

Më pas, në vitin 2018, dy spiunë rusë udhëtuan drejt qytetit të Sallsbërit (Salisbury) në Uiltshër (Wiltshire) dhe tentuan të vrisnin ish-spiunin rus Sergei Skripal dhe vajzën e tij, Yulia, me agjentin nervor “Novichok”.

Skripalët mbijetuan, por disa muaj më vonë, një burrë vendas gjeti atë që dukej si një shishe parfumi dhe ia dha partneres së tij, Dawn Sturgess.

Ajo ishte shishja e hedhur me “Novichok” dhe gruaja vdiq pasi e spërkati atë mbi vete.

Bashkimi Evropian akuzoi qeverinë ruse se kishte përdorur të njëjtin kimikat për të helmuar Alexei Navalny-n, disidentin rus, në Siberi në dhjetor të vitit 2020.

Ajo që tregojnë këto ngjarje dhe të tjera të ngjashme – thotë Hamish de Bretton-Gordon, ish-komandant i Regjimentit të Përbashkët Kimik, Biologjik, Radiologjik dhe Bërthamor të Mbretërisë së Bashkuar – është fuqia që armët biologjike ushtrojnë mbi psikikën kolektive. “Ata kanë një prirje të tillë për të krijuar frikë dhe panik. Aspekti psikologjik është pothuajse më i fuqishëm se ai fizik,” tha ai.

Në një botë multipolare, e cila po bëhet gjithnjë e më e përçarë nga muaji në muaj, kjo është ndoshta shqetësimi më i madh që ngrihet nga rrjedhja në laboratorin në Siberi.

Në mbarë Evropën, ministritë e mbrojtjes po paralajmërojnë se Rusia është përfshirë në një luftë hije. Duhet të shpresojmë se ajo nuk do t’u drejtohet kurrë më rezervave të saj të armëve biologjike dhe kimike për ta zhvilluar atë.

 

Fraksion.com