Ushtria e Jemenit thotë se ka “siguruar” kalimin detar në Detin e Kuq

Forcat pro-qeveritare të Jemenit, të mbështetura nga Arabia Saudite, thonë se kanë “siguruar” ngushticën Bab al-Mandab në skajin jugor të Detit të Kuq, në fillim të një ofensive të madhe kundër lëvizjes Houthi të mbështetur nga Irani.

Ushtria e Jemenit gjithashtu deklaroi se forcat e saj kishin marrë nën kontroll qytetin e Mokha-s në Detin e Kuq të hënën pasdite, me ndihmën e sulmeve ajrore saudite.

Megjithatë, në raporte kontradiktore, burime të paidentifikuara qeveritare dhe ushtarake të Jemenit u thanë më vonë agjencive të lajmeve Reuters dhe AFP se forcat kishin arritur vetëm në periferi të qytetit.

Houthi-t mohuan humbjen e Bab al-Mandab-it dhe Mokha-s dhe thanë se kishin goditur aeroportin e Riadit dhe vendndodhje të tjera në Arabinë Saudite si hakmarrje për sulmet ajrore.

Arabia Saudite i dënoi sulmet dhe përsëriti thirrjet që anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së të mbështesin qeverinë e Jemenit të njohur ndërkombëtarisht.

Ndërkohë, Turqia dhe Pakistani, aleatë të Arabisë Saudite, zhvilluan një takim urgjent në Riad dhe ranë dakord të dislokonin me shpejtësi forca ushtarake në Arabinë Saudite, duke aktivizuar Marrëveshjen e Përbashkët të Mbrojtjes së Mekës, sipas një deklarate të shpërndarë nga Ministria e Jashtme e Pakistanit.

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, dënoi “sulmet e vazhdueshme ndërkufitare të Houthi-ve” ndaj Arabisë Saudite dhe u shpreh “thellësisht i shqetësuar nga përshkallëzimi i menjëhershëm i luftimeve”, në një deklaratë për AFP-në.

Ofensiva e nisur të hënën në Jemenin jugperëndimor nga forcat pro-qeveritare “Mburoja Kombëtare”, “Brigadat e Gjigantëve” dhe “Rezistenca Tihama”, raportohet se bëri që Houthi-t të dëboheshin nga shumica e zonave bregdetare që kishin pushtuar muajin e kaluar.

Katër burime qeveritare i thanë Reuters-it se forcat jemenase kishin arritur në periferi të Mokha-s vonë të hënën dhe se luftëtarët Houthi po tërhiqeshin tashmë.

Burime ushtarake qeveritare që folën për AFP-në nuk e konfirmuan marrjen e qytetit, por thanë: “Forcat tona morën kontrollin e aerodromit ushtarak Dhubab dhe ndërprenë rrugën që lidh distriktin Dhubab me zonën Bab al-Mandab.” Më herët, ushtria e Jemenit njoftoi gjithashtu se forcat e saj kishin marrë nën kontroll aeroportin e Dhubabit, 45 km (27 milje) në jug, dhe po rrethonin luftëtarët Houthi brenda qytetit aty pranë.

Mediat e kontrolluara nga Houthi-t cituan një burim ushtarak të grupit, i cili i hodhi poshtë si “propagandë saudite” pretendimet se grupi kishte humbur kontrollin mbi Mokha-n, duke theksuar se ata vazhdonin të kontrollonin Dhubab-in, Bab al-Mandab-in dhe malet Kahboub pranë bregdetit.

Qeveria bëri të ditur se të hënën kishin nisur operacione edhe në fronte të tjera, përfshirë kryeqytetin Sanaa, i cili ra në duart e Houthi-ve në fillim të luftës civile, 12 vjet më parë.

Ndërkohë, koalicioni ushtarak i udhëhequr nga Arabia Saudite njoftoi se avionët e tij luftarakë po ofronin mbështetje ajrore “pa ndërprerje” për forcat pro-qeveritare dhe se kishin shkatërruar 324 objektiva “me rëndësi të lartë” që nga fillimi i ofensivës.

Sulmet ajrore saudite vranë një nxënëse shkolle dhe një grua në lagjet Sanhan dhe Saawan të Sanaa-s të hënën, sipas televizionit Al Masirah, që drejtohet nga Houthi-t.

Zëdhënësi i Houthi-ve, Mohammed Abdul Salam, deklaroi se Arabia Saudite po kryente “dhjetëra masakra” dhe se duhej të “mbante të gjitha pasojat”.

Qendra e Koordinimit të Operacioneve Humanitare, e drejtuar nga Houthi-t, paralajmëroi linjat ajrore civile se hapësira ajrore saudite – me përjashtim të zonave mbi qytetet e shenjta islame të Mekës dhe Medinës – nuk ishte më e sigurt, pasi ishte shndërruar në një “zonë operacionesh ushtarake”.

Të dielën, kreu i Këshillit Presidencial të Lidershipit të Jemenit – organ i njohur ndërkombëtarisht – njoftoi fillimin e një ofensive të quajtur “Operacioni Agimi i Jemenit”, me qëllim rimarrjen e të gjitha territoreve të kontrolluara nga Houthi-t.

Rashad al-Alimi theksoi se të gjitha mundësitë për uljen e tensioneve ishin shteruar dhe u bëri thirrje të gjitha forcave të përmbushnin misionet e tyre “derisa vendi të çlirohet nga kthetrat e milicisë terroriste Houthi”.

Ky zhvillim pasoi raportimet se Houthi-t kishin bllokuar një rrugë malore pranë qytetit jugperëndimor të Taiz-it, duke lënë kështu të rrethuara forcat qeveritare dhe banorët e zonës. Huthët gjithashtu deklaruan se kishin lëshuar raketa balistike dhe dronë drejt objekteve të naftës që i përkasin kompanisë “Saudi Aramco” në Riad dhe në zonën Khurais të Arabisë Saudite, si kundërpërgjigje ndaj dhjetëra sulmeve saudite në territorin e tyre.

Përveç sulmeve ndaj aeroportit ndërkombëtar të Riadit, Huthët goditën një rafineri nafte të “Aramco”-s dhe aeroportin e Abhës, si dhe objekte të tjera, sipas zëdhënësit ushtarak të Huthëve të Jemenit, Yahya Saree, në një deklaratë në Telegram.

Sipas BBC Verify, imazhet satelitore të së shtunës tregojnë tym të dendur e të errët që del nga vendi i një goditjeje në rafinerinë Aramco në Riad, në juglindje të qytetit.

Një re e ngjashme tymi mund të shihet duke u ngritur nga Qendra e Përpunimit Qendror në Khurais, si dhe nga një pikë e mundshme goditjeje, në imazhet satelitore të së dielës.

Jemeni është shkatërruar nga një luftë civile që nisi në vitin 2014, kur Huthitë përmbysën qeverinë në Sana. Konflikti u përshkallëzua në vitin 2015, pasi një koalicion shtetesh arabe i udhëhequr nga Arabia Saudite ndërhyri në përpjekje për të rivendosur pushtetin e qeverisë.

Një armëpushim joformal katërvjeçar filloi të prishej në korrik, kur Huthitë shpallën një “embargo detare” kundër Arabisë Saudite dhe nisën sulme me raketa e dronë ndaj aeroporteve, objekteve të naftës dhe cisternave saudite në Detin e Kuq.

Huthitë thanë se po hakmerreshin për bllokadën saudite të porteve dhe aeroporteve në territorin e tyre, si dhe për një sulm ajror në aeroportin e Sanas, për të cilin fajësuan mbretërinë.

Muajin e kaluar, Huthitë nisën një ofensivë të papritur përgjatë bregdetit jugperëndimor të Jemenit në Detin e Kuq dhe shpejt dëbuan forcat pro-qeveritare nga zonat që mbizotërojnë ngushticën Bab al-Mandab, përfshirë Mokha-n, Dhubab-in dhe ishullin Perim (Mayyun).

Ata thanë se nuk përbënin kërcënim për transportin detar ndërkombëtar që kalon përmes këtij kanali, por se do të vazhdonin të shënjestronin anijet e Arabisë Saudite.

Megjithatë, marrja nën kontroll e ngushticës kontribuoi në rritjen e çmimeve globale të naftës, pasi Arabia Saudite mbështetej te Deti i Kuq për eksportet e naftës, që kur lufta e SHBA-së dhe Izraelit me Iranin kishte mbyllur praktikisht ngushticën e Hormuzit në Gjirin Persik.

Të paktën 959 njerëz janë vrarë dhe 5,000 janë plagosur në luftimet në Jemen që nga 6 gushti, sipas ministrisë së shëndetësisë së qeverisë.

OKB-ja thotë se 197,000 njerëz të tjerë janë zhvendosur.