Marrëveshja me Iranin paraqet një makth politik për Netanyahun

Marrëveshja e armëpushimit e SHBA-së me Iranin i ka paraqitur kryeministrit të Izraelit një makth politik, duke shkatërruar tre gurët themelorë të karrierës politike të Benjamin Netanyahut dhe duke e lënë atë të bllokuar në një dilemë të re sigurie.

Si mundet që njeriu që e quajti veten pëshpëritës politik i Uashingtonit, me ndikim të vërtetë mbi politikanët amerikanë, të lihet mënjanë kaq gjerësisht dhe të fyhet kaq publikisht nga aleati i tij kryesor i SHBA-së?

Si mundet që njeriu që e bëri përballjen me Iranin pjesën qendrore të politikës së sigurisë së Izraelit t’i japë fund luftës me regjimin e Iranit, ndoshta në një pozicion më të fortë?

Dhe si mundet që imazhi i tij i vjetër dhe i njollosur politik si “Z. Siguri” i Izraelit t’i mbijetojë kërkesës nga Uashingtoni dhe Teherani që Izraeli të ndalojë sulmet ndaj Hezbollahut në Liban, muaj para zgjedhjeve të përgjithshme izraelite?

Mundësitë me të cilat përballet Netanyahu tani nuk janë të mira. Ato u përmbledhën nga udhëheqësi i opozitës, Yair Lapid, në Knesset të hënën si “ose një përballje e drejtpërdrejtë dhe shkatërruese me aleatin tonë më të madh, ose një dorëzim i nënshtruar i interesave izraelite”.

Vlerësimi i mbushur me fjalë të pista nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, se Netanyahu nuk tregoi gjykim kur urdhëroi një sulm ndaj Bejrutit të dielën është shfrytëzuar nga rivalët e tij politikë dhe komentatorët e medias, të cilët tashmë janë përqendruar në zgjedhjet që duhet të mbahen para fundit të tetorit.

Por komentet nga anëtarët e partisë Likud të Netanyahut dhe ministrat e kabinetit të ekstremit të djathtë në koalicionin e tij qeverisës, tregojnë gjithashtu presionin që ai përballet nga ana e tij – më ashpër për shkak të kërkesës nga Teherani që armëpushimi të mbulojë “operacione ushtarake në të gjitha frontet, përfshirë Libanin”.

“Marrëveshja e Trump nuk na detyron”, shkroi në mediat sociale të hënën ministri i sigurisë kombëtare i Izraelit, Itamar Ben-Gvir, i cili është i ekstremit të djathtë. “Ne nuk jemi partnerë të kësaj marrëveshjeje që nuk siguron sigurinë tonë”.

“Izraeli do të vazhdojë të mbrojë veten”, më tha ligjvënësi i Likudit, Ariel Kallner, megjithëse nuk sqaroi nëse kjo do të thoshte që Izraeli do të vazhdonte sulmet e tij.

“Ne do të bëjmë atë që duhet të bëjmë. Dhe presim që miqtë tanë të na kuptojnë”, tha ai. “Ndonjëherë ka mosmarrëveshje midis aleatëve, dhe aleatët duhet t’i kuptojnë edhe aleatët e tyre kur janë në rrezik.”

Sima Shine, një ish-zyrtare e Mossadit dhe specialiste e Iranit, tha: “Është e vështirë të kuptohet pse amerikanët e pranuan këtë.

“Duke i lejuar Iranit të vendosë se çfarë do të ndodhë në Liban, SHBA-të po i japin Iranit mundësinë të vazhdojë të mbështesë Hezbollahun dhe të sigurohet që Hezbollahu të jetë një aktor i madh politik në arenën libaneze.

“Izraeli nuk është i kënaqur me këtë – as establishmenti i sigurisë, as ai politik,” tha ajo.

Mes kakofonisë së kritikave dhe zemërimit nga i gjithë spektri politik, kryeministri i Izraelit u zemërua nga sugjerimet e gazetarëve të hënën në mbrëmje se ai kishte dështuar.

“Ia kam kushtuar pjesën më të madhe të jetës sime të rritur një qëllimi – parandalimin e Iranit nga sigurimi i armëve bërthamore,” tha ai gjatë një konference për shtyp në Jerusalem.

“Ne do të bëjmë atë që është e nevojshme. Unë nuk e kufizoj veten në asnjë mënyrë në këtë qëllim: Irani nuk do të ketë armë bërthamore.”

Por ai gjithashtu pranoi se kishte raste në të cilat ai dhe Trump i shihnin gjërat ndryshe.

“Kam shprehur pikëpamjet e mia në diskutime, por ne kemi interesat tona: së pari, asnjë kërcënim bërthamor; së dyti, Libani – ne krijuam një zonë tampon dhe do të qëndrojmë atje për aq kohë sa të jetë e nevojshme”, tha ai.

“Irani donte që ne të tërhiqeshim – kjo nuk ndodhi. E dini pse? Sepse unë qëndrova shumë i vendosur. Aleatët tanë amerikanë e respektojnë këtë vendosmëri. Ne gjithashtu këmbëngulim në ruajtjen e lirisë sonë operacionale – nëse sulmohemi ose kërcënohemi, ne përgjigjemi.”

Shpesh i shpejtë për të shpallur fitoren, kryeministri i Izraelit tani përballet me një detyrë të vështirë në përcaktimin e hapave të tij të ardhshëm.

Siguria ka qenë gurthemeli i ofertës së Netanyahut për votuesit për dekada. Ky është një mesazh gjithnjë e më i vështirë për t’u përcjellë.

Përgjigja e tij ndaj sulmeve shkatërruese të udhëhequra nga Hamasi më 7 tetor 2023 ishte të zhvendoste politikën e sigurisë së Izraelit në një qasje më agresive – duke parandaluar kërcënimet në vend që t’i përmbante ato.

Ndryshimi i Lindjes së Mesme duke hequr kërcënimet me të cilat përballej Izraeli ishte zgjidhja e tij për atë krizë.

Por, edhe pse forcat izraelite kanë shkatërruar pjesën më të madhe të Gazës dhe kanë vrarë më shumë se 73,000 njerëz, sipas ministrisë së shëndetësisë të drejtuar nga Hamasi, Hamasi ende kontrollon gjysmën e territorit dhe po rivendos pushtetin e tij atje, ndërsa një plan paqeje i ndërmjetësuar nga SHBA-ja dhe një administratë e emëruar nga SHBA-ja për Gazën mbeten të bllokuara, tetë muaj pasi Izraeli dhe Hamasi ranë dakord për një armëpushim.

Qasja e re e Netanyahut ndaj sigurisë ka lënë forcat izraelite të pushtojnë zona të mëdha të Gazës, Libanit dhe Sirisë. Kjo është popullore për shumë izraelitë dhe nuk ka gjasa të përfundojë para zgjedhjeve, por gjithashtu po i shtrin burimet ushtarake dhe rezervistët e Izraelit në pikën e thyerjes, pa një rrugë të qartë diplomatike.

Raundet e përsëritura të konfliktit me Hezbollahun dhe regjimin iranian nuk i kanë eliminuar armiqtë kryesorë të Izraelit, por e kanë lënë Teheranin në duart e udhëheqësve më të ashpër, me më pak frikë nga fuqia SHBA-Izrael dhe me një ndikim më të madh përmes Ngushticës së Hormuzit.

Tani armiku kryesor i Izraelit duket se është ai që ka ndikim mbi aleatin kryesor të Izraelit.

“Dështimi i Izraelit kërkon një vlerësim të ripërtërirë të strategjisë së tij ndaj Teheranit. [Ai] duhet të formulojë përparësi më realiste dhe të përmbajtura”, sipas Danny Citrinowicz, një studiues i lartë i Iranit në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare (INSS) të Izraelit.

“Çdo veprim ushtarak izraelit i perceptuar në Uashington si një përpjekje për të sabotuar marrëveshjen pritet të hasë një reagim të ashpër nga SHBA-të, tha ai në një artikull për gazetën e përditshme Israel Hayom.

“Ndryshe nga koha e administratës Obama, kur Benjamin Netanyahu mund të përpiqej të anashkalonte Shtëpinë e Bardhë duke mobilizuar mbështetje në Kongres dhe në opinionin publik të SHBA-së, këto mundësi mezi ekzistojnë në këtë kohë.”

Ideja e Netanyahu-t ndaj votuesve izraelitë ka qenë prej kohësh se politikat dhe aftësitë e tij politike janë mbrojtja më e mirë nga kërcënimet rajonale; ky premtim duket se po tejkalohet gjithnjë e më shumë nga ngjarjet.

Ndryshimi i regjimit në Iran mund ta ketë shpëtuar imazhin e tij politik dhe narrativën e tij zgjedhore. Në vend të kësaj, qasja e tij e re ndaj sigurisë e ka lënë atë përballë zgjedhjes së përballjes ose dorëzimit, jo me një armik, por me një aleat.

 

Fraksion.com