Romani Rose: “Anticiganizmi nuk duhet toleruar”
Romani Rose u lind në vitin 1946 në një familje sinti me origjinë nga Silesia. Shumë nga anëtarët e familjes së tij u vranë në Aushvic dhe kampet e tjera gjermane të shfarosjes naziste. Që nga vitet 1970 Rose angazhohet për të drejtat e sintëve dhe romëve dhe për analizën e krimeve naziste dhe gjenocidin kundër sintëve dhe romëve. Që nga viti 1982 ai është kryetar i Këshillit Qendror të Sintëve dhe Romëve gjermanë, të cilin e ka bashkëthemeluar.
NĂ« DitĂ«n Evropiane tĂ« PĂ«rkujtimit tĂ« Holokaustit ndaj SintĂ«ve dhe RomĂ«ve, qĂ« kĂ«tĂ« vit pĂ«rkon edhe me 80-vjetorin e tĂ« ashtuquajturĂ«s “shpĂ«rbĂ«rja e kampit tĂ« ciganĂ«ve” Aushvic-Birkenau, ku gjatĂ« natĂ«s sĂ« 2 gushtit deri mĂ« 3 gusht 1944 u vranĂ« mijĂ«ra sinti dhe romĂ« Rose thotĂ« nĂ« njĂ« intervistĂ« me DW: “nga familja ime u vranĂ« 13 vetĂ«, jo vetĂ«m nĂ« Aushvic, por edhe nĂ« kampe tĂ« tjera pĂ«rqendrimi si Dachau apo Bergen-Belsen. PĂ«r mua Aushvici Ă«shtĂ« njĂ« varrezĂ« e madhe, por gjithashtu mendoj se Aushvici Ă«shtĂ« pĂ«r ne sot njĂ« detyrim pĂ«r t’u pĂ«rballur me historinĂ« dhe fatet e viktimave.”
500.000 sinti dhe romë viktima të Holokaustit
Sipas tij ende shumĂ« vetĂ« nĂ« shoqĂ«rinĂ« gjermane “nuk e dinĂ« se gjatĂ« Holokaustit janĂ« vrarĂ« edhe 500,000 sinti dhe romĂ« nĂ« Gjermani dhe nĂ« EvropĂ«n e pushtuar nga nazistĂ«t. NĂ« dekadat e fundit nĂ« Gjermani Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« shumĂ« nĂ« niveli politik. Por ne nuk e kemi arritur mjaftueshĂ«m popullsinĂ« pĂ«rgjithshme. Prandaj duhet bĂ«rĂ« mĂ« shumĂ«. MegjithatĂ«, duhet tĂ« bĂ«het po ashtu e qartĂ« se racizmi dhe anticiganizmi nuk janĂ« problemi ynĂ«, janĂ« problemi i shoqĂ«risĂ« shumicĂ«.
Nacionalizëm i ri në Gjermani
Romani Rose thotĂ« se tani nĂ« Gjermani ka “njĂ« nacionalizĂ«m tĂ« ri, njĂ«Â ekstremizĂ«m tĂ« ri tĂ« djathtĂ«Â dhe kĂ«ta njerĂ«z po bĂ«jnĂ« sĂ«rish thirrje pĂ«r koka turkut. Ne duhet tĂ« mbrohemi ndaj kĂ«saj. Por mendoj edhe pĂ«r situata nĂ« tĂ« cilat njerĂ«zit mbyten, sepse varkat e tyre fundosen dhe ne negociojmĂ« qĂ« kĂ«ta njerĂ«z tĂ« mos vijnĂ« tek ne. Mendoj se Ă«shtĂ« keq. PĂ«r mua Ă«shtĂ« e qartĂ« se njĂ« shtet i vetĂ«m nuk mund ta zgjidhĂ« problemin. VetĂ«m komuniteti evropian mund ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ« gjĂ« sĂ« bashku. Por bĂ«het fjalĂ« pĂ«r vlerat tona thelbĂ«sore. Ato janĂ« themeli i bashkĂ«jetesĂ«s sonĂ«. Ne kemi qenĂ« gjithmonĂ« krenarĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« nĂ« EvropĂ«. NĂ«se nuk i mbrojmĂ« mĂ«, atĂ«herĂ« gjĂ«rat do tĂ« jenĂ« tĂ« kĂ«qija pĂ«r njerĂ«zimin”.
Ndryshime pozitive
Romani Rose është prej gati 50 vjetësh aktiv në luftën për të drejtat e njeriut. Dhe kur hedh vështrimin prapa mendon se në Gjermani ka shumë ndryshime pozitive sa i përket pakicës së sitëve dhe romëve.
“Gjermania konsiderohet si model kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r pakicĂ«n tonĂ«. Sot ne jemi pakicĂ« kombĂ«tare sĂ« bashku me danezĂ«t, frizianĂ«t dhe sorbĂ«t. NĂ« Berlin, direkt pranĂ« PortĂ«s sĂ« Brandenburgut ka njĂ« monument pĂ«rkujtimor pĂ«r sintĂ«t dhe romĂ«t e vrarĂ« nĂ« EvropĂ«. Po ashtu nĂ« Gjermani ka sot edhe njĂ« komisioner qĂ« merret me fenomenin e anticiganizmit, ashtu siç kemi edhe njĂ« komisioner pĂ«r antisemitizmin. GjithĂ«sesi e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« qĂ« ne na duhet ende tĂ« arrijmĂ« sa mĂ« shumĂ« njerĂ«z nĂ« popullsinĂ« e pĂ«rgjithshme tĂ« vendit.”
Anticiganizmi nuk duhet toleruar
Sipas kryetarit tĂ« KĂ«shillit Qendror tĂ« SintĂ«ve dhe RomĂ«ve gjermanĂ« “ajo qĂ« Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme nga kĂ«ndvĂ«shtrimi i sotĂ«m Ă«shtĂ« se ne nuk e pranojmĂ« mĂ« anticiganizmin, se mund tĂ« mbrohemi kundĂ«r tij dhe se ka shumĂ« njerĂ«z nĂ« shoqĂ«ri dhe nĂ« politikĂ« qĂ« e dĂ«nojnĂ« atĂ« bashkĂ« me ne. Gjithçka nuk do tĂ« ndryshojĂ« brenda natĂ«s, gjithçka Ă«shtĂ« njĂ« proces. DĂ«shiroj tĂ« theksoj se ne nuk na intereson tĂ« kĂ«rkojmĂ« tĂ« drejta tĂ« veçanta pĂ«r veten tonĂ«, por tĂ« drejta tĂ« barabarta. NĂ«se edhe pas 600 vjetĂ«sh ne nuk do ta kemi tĂ« drejtĂ«n t’i pĂ«rkasim kĂ«tij vendi, tĂ« cilit i kemi qĂ«ndruar gjithmonĂ« besnikĂ« me patriotizĂ«m, sepse edhe gjyshĂ«rit tanĂ« kanĂ« qenĂ« ushtarĂ« nĂ« LuftĂ«n e ParĂ« BotĂ«rore pĂ«r GjermaninĂ«, atĂ«herĂ« ky vend. nuk do t’ia dalĂ« kurrĂ«. Dhe vendi ka problem me veten.
Fraksion.com
