EULEX: Fund pa lavdi
Zyrtarë të institucioneve të Kosovës, thonë se pas datës 14 qershor çdo lëndë e misionit EULEX që ndërlidhet me institucionet e Kosovës do të bartet tek institucionet kosovare të drejtësisë.
Pas dhjetĂ« vjetĂ«sh misioni i BE-sĂ« pĂ«r polici dhe drejtĂ«si EULEX e pĂ«rfundon mandatin aktual pĂ«r tĂ« vazhduar me njĂ« mandat tjetĂ«r, por kĂ«saj radhe vetĂ«m me rol kĂ«shillues pĂ«r sistemin e drejtĂ«sisĂ« nĂ« KosovĂ«. Kryeministri i KosovĂ«s, Ramush Haradinaj, thotĂ« se “gjatĂ« kĂ«tyre viteve nĂ« KosovĂ«, sukseset e EULEX-it dhe tĂ« KosovĂ«s janĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta dhe nĂ« funksion tĂ« ndĂ«rtimit tĂ« besimit tĂ« qytetarĂ«ve pĂ«r institucionet e KosovĂ«s”.
ZĂ«dhĂ«nĂ«sja e misionit EULEX, Donika Gashi i tha DW se formati i saktĂ« e misionit EULEX pas datĂ«s 14 qershor akoma nuk dihet, sepse pĂ«r tĂ« do tĂ« vendoset nga shtetet anĂ«tare tĂ« BE-sĂ«. “PĂ«r periudhĂ«n pas qershorit 2018, formati i saktĂ« dhe numri i punonjĂ«sve tĂ« EULEX-it janĂ« nĂ« procedurĂ« shqyrtimi dhe kjo varet nga vendimi i shteteve anĂ«tare. Parashihet se mĂ« nuk do tĂ« ketĂ« gjyqtarĂ« dhe prokurorĂ« tĂ« EULEX-it nĂ« sistemin gjyqĂ«sor tĂ« KosovĂ«s pas datĂ«s 14 qershor kur edhe mandati aktual skadon. Gjithashtu parashihet qĂ« misioni do t’i mbajĂ« disa aktivitete monitorimi, nĂ« veçanti nĂ« lidhje me lĂ«ndĂ«t gjyqĂ«sore qĂ« tashmĂ« janĂ« nĂ« proces tĂ« transferimit tek gjyqĂ«sori i vendit”, thotĂ« Donika Gashi.
Të gjitha lëndët kalojnë nga EULEX tek organet kosovare të drejtësisë
“Ne po hyjmĂ« nĂ« fazĂ«n transitore, qĂ« do tĂ« thotĂ« transferimin e tĂ« gjitha lĂ«ndĂ«ve qĂ« ka qoftĂ« nĂ« gjykata apo prokurori. Kjo fazĂ« do tĂ« thotĂ« qĂ« çdo gjĂ« qĂ« ka misioni i EULEX-it qĂ« ndĂ«rlidhet me institucionet e KosovĂ«s do tĂ« barten nĂ« institucionet e drejtĂ«sisë”, tha ministri i drejtĂ«sisĂ« Abelard Tahiri duke njoftuar pĂ«r bartjen e tĂ« gjitha lĂ«ndĂ«ve nga misioni EULEX tek organet kosovare tĂ« drejtĂ«sisĂ«.
Misioni EULEX nĂ« dy tre vitet e fundit Ă«shtĂ« pĂ«rballur me akuza pĂ«r korrupsion nga vetĂ« zyrtarĂ«t e misionit. Madje Bashkimi Evropian pati formuar njĂ« komision tĂ« posaçëm pĂ«r tĂ« hetuar kĂ«to pretendime. MegjithatĂ«, ministri i DrejtĂ«sisĂ« Abelard Tahiri, thotĂ« se “pavarĂ«sisht akuzave pĂ«r korrupsion, nĂ« kĂ«tĂ« mision ka pasur njerĂ«z qĂ« janĂ« angazhuar nĂ« fuqizimin e rendit dhe ligjit nĂ« RepublikĂ«n e KosovĂ«s”.
Mediet nĂ« PrishtinĂ« shkruajnĂ« se pas datĂ«s 14 qershor, njĂ« pjesĂ« e personelit tĂ« misionit EULEX do tĂ« koordinojĂ« “autoritetet vendore me gjykatĂ«n speciale, do tĂ« mbesĂ« vetĂ«m si njĂ« njĂ«si me disa policĂ« tĂ« EULEX-it dhe disa prokurorë”, mirĂ«po kjo nuk konfirmohet nga zyrtarĂ«t e misionit EULEX.
Akuza për korrupsion
Njohës të sistemit të drejtësisë në Kosovë thonë se ndryshimi i mandatit të misionit EULEX në Kosovë është i domosdoshëm, sepse rezultatet që janë pritur tash e dhjetë vjet nga ky mision, kanë qenë të pakta.
Betim Musliu, drejtor ekzekutiv i Institutit tĂ« KosovĂ«s pĂ«r DrejtĂ«si, institut qĂ« monitoron sistematikisht trajtimin e rasteve gjyqĂ«sore, me fokus nĂ« trajtimin e rasteve tĂ« korrupsionit dhe krimit tĂ« organizuar, i tha DW-sĂ«, se ky institut vlerĂ«son se “ka pasur njĂ« dĂ«shtim tĂ« madh tĂ« EULEX-it nĂ« zbatimin e kompetencave ekskluzive, por jo vetĂ«m, pasi dĂ«shtimi mĂ« i madh Ă«shtĂ« sidomos nĂ« ngritjen e kapaciteteve profesionale si mentoruese, sepse pĂ«r njĂ« dekadĂ« nuk kanĂ« arritur tĂ« krijojnĂ« hetues, prokurorĂ« dhe gjykatĂ«s vendĂ«s, tĂ« cilĂ«t janĂ« tĂ« gatshĂ«m tĂ« luajnĂ« rolin e heroit nĂ« respektim tĂ« sundimit tĂ« ligjit.” NĂ« kĂ«tĂ« drejtim, IKD vlerĂ«son se misioni i EULEX-it Ă«shtĂ« i panevojshĂ«m me kĂ«tĂ« qasje dhe si i tillĂ« nuk duhet tĂ« vazhdohet.
Betim Musliu thotĂ« se kredibiliteti i misionit Ă«shtĂ« dĂ«mtuar nĂ« masĂ« tĂ« madhe kur dolĂ«n nĂ« publik aferat pĂ«r korrupsion brenda misionit: “kredibiliteti i kĂ«tij misioni Ă«shtĂ« dĂ«mtuar, kur ka pasur dyshime pĂ«r pĂ«rfshirje tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« nĂ« afera korruptive dhe kjo e bĂ«n edhe mĂ« tĂ« panevojshĂ«m qĂ« tĂ« vazhdojĂ« qĂ«ndrimin nĂ« KosovĂ«. IKD nĂ« gusht 2017 ka rekomanduar krijimin e njĂ« Prokurorie dhe Gjykate Speciale pĂ«r luftimin e Krimit tĂ« Organizuar dhe Korrupsionit, duke kĂ«rkuar pĂ«rkrahje nga SHBA, Britania e Madhe dhe Gjermania qĂ« ata ta bĂ«jnĂ« procesin e verifikimit dhe rekrutimit tĂ« hetuesve policorĂ«, prokurorĂ«ve dhe gjyqtarĂ«ve kosovarĂ«. VetĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« konsiderojmĂ« se mund tĂ« ndihmohet sundimi i ligjit dhe sistemi i drejtĂ«sisĂ« dhe asesi nĂ« formatin e ndihmĂ«s, sikurse ka qenĂ« i dizajnuar Misioni i EULEX-it.”
Rezultate të pakta
Që nga përfundimi i luftës deri në vitin 2008 kur Kosova shpalli pavarësinë, sistemi i drejtësisë në Kosovë ishte nën menaxhimin e administratës së OKB-së. Në vitin 2008, shumë kompetenca kaluan tek institucionet kosovare, mirëpo, prapë lëndët e ndjeshme, siç ishin lëndët e korrupsionit të profilit të lartë dhe ato të krimeve të luftës mbeten kompetencë e misionit EULEX i cili sapo ishte dislokuar në Kosovë.
Duke qenë se rastet e krimeve të luftës që morën zgjidhje nga misioni EULEX ishin të pakta, me një rezolutë të Këshillit të Evropës Kosovës iu kërkua që ta themelojë Gjykatën Speciale për krime lufte. Në gusht të vitit 2015, parlamenti i Kosovës me shumicë votash miratoi ligjin për themelimin e gjykatës speciale për krime lufte në Kosovë, e cila selinë e saj tashmë e ka më Hagë dhe në të do të punojnë tërësisht prokurorë dhe gjyqtarë ndërkombëtarë. Ideja për themelimin e Gjykatës Speciale për krime lufte në Kosovë, doli pas një rezolute në Këshillin e Evropës që kërkonte hetime mbi supozimet e një senatori zviceran Dick Marty, i cili pretendonte se pjesëtarë të UÇK-së kanë kryer krime lufte dhe kanë trafikuar organe të serbëve të vrarë gjatë luftës në Kosovë. Asnjë aktakuzë akoma nuk është ngritur mbi bazën e këtyre pretendimeve, ndërsa, hetime në shkallë të gjerë akoma apo vazhdojnë./ Bekim Shehu/DW
Fraksion.com
