“Dronët rusë fundosin anijen turke me grurë” – Ankaraja kërkon marrëveshje sigurie për Detin e Zi

Të hënën, dronët rusë goditën dhe fundosën një anije me grurë në pronësi turke në Detin e Zi, duke vrarë dy anëtarë të ekuipazhit që ndodheshin në bordin e anijes – e cila mbante emrin e një ushtaraku azerbajxhanas të vrarë në luftën e Karabakut të vitit 2020.

Anija “Royad Mammadov”, e cila transportonte misër nga porti ukrainas i Izmailit drejt Ravenës në Itali, u godit nga dy dronë rusë në ujëra neutrale, deklaroi presidenti Volodymyr Zelensky.

“Një goditje e tmerrshme nga dy dronë rusë ndaj një anijeje civile që transportonte misër në ujëra neutrale,” shkroi Zelensky në platformën X.

Në bordin e anijes ndodheshin shtetas azerbajxhanas dhe indianë. Zelensky tha se kapiteni kishte humbur jetën, ndërsa fati i një anëtari tjetër të ekuipazhit fillimisht nuk dihej. Njëmbëdhjetë marinarë u shpëtuan, njëri prej të cilëve i plagosur.

Autoritetet rumune konfirmuan më vonë se dy persona kishin vdekur dhe 11 anëtarë të ekuipazhit ishin shpëtuar, pasi anija mori flakë dhe u fundos në zonën ekskluzive ekonomike të Rumanisë, rreth 30 milje detare në jug të Sfântu Gheorghe.

Tre anëtarë të ekuipazhit u plagosën dhe tetë të tjerë mbetën të padëmtuar, sipas zyrtarëve rumunë të detarisë; të plagosurit u evakuuan me helikopter.

Ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, gjithashtu e dënoi sulmin rus ndaj anijes civile turke dhe shprehu ngushëllime për viktimat. Ministria e Jashtme e Ukrainës e publikoi deklaratën e tij të hënën, ndërsa Kievi bëri thirrje për presion më të madh ndërkombëtar lidhur me sulmet ndaj lundrimit civil.

Anija “Royad Mammadov” mbante emrin e një ushtaraku azerbajxhanas të vrarë gjatë luftës së vitit 2020 për Karabakun.

Anija lidhet me grupin turk të transportit detar “Palmali”, të themeluar nga biznesmeni me origjinë azerbajxhanase, Mübariz Mansimov.

Turqia ka shprehur vazhdimisht shqetësimin e saj lidhur me sulmet ndaj transportit detar tregtar në Detin e Zi.

Turqia dhe OKB-ja kërkojnë një korridor më të sigurt në Detin e Zi

Sulmi ndodh gjithashtu në një kohë kur Turqia dhe Kombet e Bashkuara po përpiqen të ringjallin bisedimet për sigurinë detare në Detin e Zi, përfshirë propozimet për një korridor të mbrojtur për transportin detar tregtar. Ankaraja i ka nxitur Moskën dhe Kievin drejt marrëveshjeve që synojnë ndalimin e sulmeve ndaj anijeve dhe porteve civile, duke u mbështetur në modelin e Iniciativës së Drithit të Detit të Zi të vitit 2022, të ndërmjetësuar nga Turqia dhe OKB-ja.

Ajo marrëveshje mundësoi që miliona tonë produkte bujqësore ukrainase të arrinin në tregjet globale, përpara se Rusia të tërhiqej nga marrëveshja në vitin 2023.

Që atëherë, Turqia u ka bërë thirrje të dyja palëve të rivendosin një lundrim më të sigurt dhe ka paraqitur propozime që synojnë uljen e sulmeve ndaj trafikut tregtar dhe rindërtimin e besimit në transportin detar në Detin e Zi.

Ministri i Jashtëm turk, Hakan Fidan, udhëtoi për në Baku më 15 shtator, ku zhvilloi bisedime me presidentin e Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, dhe ministrin e Jashtëm, Jeyhun Bayramov. Lufta Ruso-Ukrainase dhe përkeqësimi i situatës së sigurisë në Detin e Zi ishin ndër çështjet e diskutuara.

Duke folur krahas Bayramovit në Baku, Fidan paralajmëroi se shtimi i sulmeve ndaj anijeve civile po kërcënonte jetët, pronën dhe lirinë e lundrimit, duke vënë në dukje se marinarë turq dhe azerbajxhanas kishin humbur tashmë jetën. Ai tha se Ankaraja po vazhdonte bisedimet me palët dhe po punonte për propozime që u japin përparësi specifike çështjeve të Detit të Zi.

Momenti i zgjedhur për vizitën theksoi përpjekjen e Ankarasë për të krijuar mbështetje rajonale për një diplomaci të re në Detin e Zi, megjithëse as Turqia dhe as Azerbajxhani nuk deklaruan publikisht se Fidan i kishte kërkuar Bakusë t’i bashkohej zyrtarisht iniciativës. Gjithashtu, mbeti e paqartë nëse Azerbajxhani e kishte mbështetur marrëveshjen e propozuar.

Përpjekja aktuale e Turqisë, e ndërmarrë në bashkëpunim me Kombet e Bashkuara, synon të reduktojë sulmet ndaj transportit detar civil dhe të vendosë një lundrim tregtar më të sigurt – një iniciativë që pasqyron Iniciativën e Drithit të Detit të Zi, të ndërmjetësuar nga Ankaraja dhe OKB-ja në vitin 2022.

Zelensky tha se Ukraina ka ofruar vazhdimisht “hapa konkretë për të ulur tensionet dhe për të garantuar sigurinë në Detin e Zi”, ndërsa edhe vende të treta kanë paraqitur propozime.

“Por Rusia zgjedh vazhdimisht terrorin dhe mbytjen e anijeve civile në vend të lundrimit normal detar,” tha ai. “Nevojitet presion për të rivendosur sigurinë globale të ushqimit.”

Mbytja e anijes “Royad Mammadov” shton urgjencën e këtyre përpjekjeve, veçanërisht për Turqinë, pasi anijet dhe marinarët turq janë gjithnjë e më të ekspozuar ndaj sulmeve në luftën me dronë që po zgjerohet në Detin e Zi.

Fraksion.com