Rreziqe të përbashkëta: Evropa dhe vendet e Indo-Paqësorit

Ministri australian i Mbrojtjes, Richard Marles, përdori gjuhë të ashpër. Shtrati i detit është bërë një “fushë beteje”, tha ai në Dialogun Shangri-La në Singapor në fund të majit. Sulmet ndaj kabllove nëndetëse kanë arritur një shkallë të paparë.

Në të vërtetë, pak gjëra e lidhin Evropën dhe Indo-Paqësorin më fort sot sesa shqetësimi për infrastrukturën që mban së bashku trafikun global të të dhënave, komunikimin dhe pjesë të mëdha të ekonomisë botërore. Në margjinat e dialogut, Australia, Britania e Madhe dhe SHBA-të njoftuan sisteme pa pilot për të mbrojtur këtë infrastrukturë nënujore.

Debati tregon një zhvillim të nënvlerësuar prej kohësh: Evropa dhe shtetet e Indo-Paqësorit ndajnë gjithnjë e më shumë të njëjtat dobësi strategjike. Instituti Francez i Marrëdhënieve Ndërkombëtare (IFRI) flet për një realitet të ri sigurie në të cilin interesat e Evropës dhe Azisë Lindore janë më të ndërthurura se kurrë më parë. Në të njëjtën kohë, presioni po intensifikohet: Kina po zgjeron shtrirjen e saj ushtarake, e shoqëruar nga armatimi gjeo-ekonomik i rrugëve tregtare.

“Evropa nuk luan asnjë rol në politikën e sigurisë në Azi”

Kjo dobësi është veçanërisht e dukshme në rastin e kabllove nëndetëse. “Siguria e këtyre kabllove është një e mirë publike globale”, thotë Christian Wirth i Institutit Gjerman për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë (SWP) në një intervistë për DW. Dobësia e infrastrukturës kritike është një sfidë e përbashkët sot, qoftë nga Rusia në Detin Baltik apo nga aktorët në Indo-Paqësor. Incidentet duhet të konsiderohen si një rrezik sistemik që kërcënon tregtinë globale në të gjithë sektorin, thotë ai. Në këtë kontekst, Ngushtica e Tajvanit nuk është vetëm një problem lokal, por një faktor vendimtar për interesat e sigurisë globale.

Sa konkrete është bërë kjo dobësi është demonstruar disa herë në Ngushticën e Tajvanit. Vetëm në vitin 2025, disa kabllo nëndetëse u dëmtuan në Ngushticën midis Kinës kontinentale dhe ishullit të Tajvanit. Në një rast në vitin 2025, roja bregdetare tajvaneze ndaloi një anije mallrash pasi shkatërroi një lidhje jetësore komunikimi midis Tajvanit dhe Ishujve Penghu pranë bregdetit kinez, të cilët janë nën administrimin tajvanez. Anija lundronte nën flamurin e Togos. Megjithatë, të tetë anëtarët e ekuipazhit ishin kinezë kontinentalë. Kapiteni u dënua me tre vjet burg nga një gjykatë tajvaneze në vitin 2025. Nëse defektet teknike apo sabotimi i qëllimshëm ishin përgjegjëse, mbeti e diskutueshme.

Megjithatë, për shumë ekspertë të sigurisë, incidente të tilla janë shembuj të të ashtuquajturave operacione të “zonës gri” nën pragun e konfliktit të hapur ushtarak. Marc Saxer, një ekspert i gjeopolitikës në Fondacionin Friedrich Ebert (FES) në Bangkok, thotë se Evropa duhet të rikalibrojë inovacionin teknologjik të Azisë Lindore nga një perspektivë e politikës së sigurisë.

“Liria e korridoreve detare është në interesin e politikës së sigurisë së Gjermanisë”, tha Saxer për DW. Ngushtica e Malakës, në veçanti, është thelbësore për zinxhirët e furnizimit gjerman. Megjithatë, një pikë tjetër është gjithashtu e vërtetë: “Azia Lindore shtrihet përtej kapacitetit të projektimit të fuqisë së politikës së sigurisë të Evropës. Prandaj, Evropa nuk luan asnjë rol atje në aspektin e politikës së sigurisë.”

“Dritarja e cenueshmërisë”

Çështjet e sigurisë në Evropë, Lindjen e Mesme dhe Azinë Lindore duhet të adresohen gjithmonë. “Aktualisht po dëshmojmë formimin e një bote që po ndahet në tre zona konflikti gjeopolitik”, thotë Saxer. Nëse burimet janë të kufizuara në një rajon, ato mungojnë diku tjetër.

Marrëdhëniet Evropë-Indo-Paqësor po hyjnë në një fazë të re, thotë Christian Wirth. Kjo fazë karakterizohet nga një politikë dominuese e SHBA-së, ajo duhet të rivendosë trupa dhe armë midis zonave të krizës – veçanërisht ato lloje raketash që nevojiten urgjentisht në Ukrainë, Tajvan dhe Korenë e Jugut.

Kjo dinamikë ilustron me dhimbje se SHBA-ja po dështon gjithnjë e më shumë si një garantuese e qëndrueshme dhe e besueshme e sigurisë për të dy rajonet. Instituti i BE-së për Studime të Sigurisë (EUISS) me seli në Paris paralajmëron gjithashtu se presionet aktuale mund të zgjerojnë “dritaren e cenueshmërisë” të Evropës.

Diplomacia dhe realiteti industrial

Një çështje kyçe mbetet bashkëpunimi në politikën rregullatore. “Qëllimi është të punojmë së bashku me Evropën për të shpëtuar atë që mbetet nga rendi shumëpalësh i bazuar në rregulla”, thotë Saxer.

Megjithatë, ai paralajmëron se për shumë shtete aziatike dhe Jugun Global, rendi botëror i vitit 1945 nuk është më i pranueshëm dhe duhet të reformohet.

Kjo zbulon një tension: Ndërsa IFRI mbështet një vetëbesim më të madh industrial në Evropë dhe zgjerimin e aftësive të veta mbrojtëse, Saxer paralajmëron kundër tejzgjatjes së politikës së sigurisë. Ai i sheh interesat gjermane si pjesë të një hierarkie në të cilën sfidat me të cilat përballet Evropa kanë përparësi. Wirth shton se ka dyshime në rritje në lidhje me besueshmërinë e garancive amerikane të sigurisë dhe nevojën për një kapacitet më të madh evropian për veprim.

Fakti që ngatërresat e politikës së sigurisë midis dy rajoneve shtrihen shumë përtej deklaratave diplomatike demonstrohet edhe nga industria e armëve. Koreja e Jugut është zhvilluar në një furnizues kryesor të armatimeve për shtetet evropiane në vitet e fundit. Marrëdhëniet e politikës së sigurisë midis Evropës dhe Azisë Lindore karakterizohen gjithnjë e më shumë nga bashkëpunimi industrial dhe zinxhirët e furnizimit të përbashkët.

Wirth dhe Saxer bien dakord se një riorganizim i tillë mbetet i rëndësishëm edhe në sfondin e udhëzimeve të reja diplomatike – siç është “stabiliteti strategjik konstruktiv” midis SHBA-së dhe Kinës. Të dy vëzhguesit theksojnë se ky kuadër global nuk i liron shtetet evropiane nga përgjegjësia për të forcuar kapacitetin e tyre për veprim përmes një baze të larmishme./DW