Sulmet ndaj akademikëve në SHBA

Gazetari turk Dundar vuri në dukje në premierë se gjatë zhvillimit të projektit, ata u përballën me sfidën e gjetjes së një këndvështrimi që mund t’i rezistonte ciklit të përshpejtuar mediatik të Trump: “Kjo është arsyeja pse vendosëm të përqendrohemi në situatën e akademikëve, si një lloj mikrokozmosi që pasqyron sulmet ndaj demokracisë”, shpjegoi ai.

Kërcënime me vdekje

Ndër profesorët universitarë të intervistuar në dokumentar, Mark Bray është një nga rastet më të famshme të akademikëve që janë shënjestruar nga e djathta ekstreme. Si autor i librit “Antifa: Një Manual i Antifas”, profesori i historisë në Universitetin Rutgers e gjeti veten në një listë online akademikësh të njohur si “Lista e Mbikëqyrjes së Profesorëve”, e nisur në vitin 2016 nga organizata e ekstremit të djathtë Turning Point USA.

Pas vrasjes së themeluesit të organizatës, Charlie Kirk, në shtator 2025, Donald Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv që e përcaktonte lëvizjen Antifa si një “organizatë terroriste vendase”. Që atëherë, kërcënimet me vdekje kundër Bray janë intensifikuar dhe studentët në degën Turning Point USA të universitetit të tij e kanë akuzuar atë për nxitje të dhunës politike.

Kur adresa e tij e shtëpisë filloi të qarkullonte midis ngacmuesve përmes email-it, profesori – i cili nuk e konsideron veten anëtar të lëvizjes së decentralizuar Antifa – vendosi ta zhvendoste familjen e tij në Spanjë.

Në dokumentar, Bray dhe gruaja e tij përshkruajnë pengesat e tmerrshme me të cilat u përballën përpara se të ishin në gjendje të largoheshin nga vendi – përfshirë anulimin misterioz të biletave të tyre të avionit pa paralajmërim.

AmericaFest: Një fushë beteje ideologjike sureale

Skenat më intensive në dokumentar u filmuan në AmericaFest 2025, takimi i parë vjetor i Turning Point USA që nga vrasja e Charlie Kirk. Rreth 30,000 pjesëmarrës e festuan atë si martir.

Regjisori i DW, Demid Sheronkin, u habit nga atmosfera: “Ndihej si një përzierje e një tubimi politik dhe një shërbese të krishterë; një fushë beteje dhe një festivali.”

Dokumentari tregon folës konservatorë që i japin energji turmës së MAGA-s me fjalime të zjarrta: “Jemi në luftë”, tha ish-këshilltari i Trump, Steve Bannon. “Jemi në një luftë politike dhe ideologjike.”

Ava Kwan, studentja e Universitetit Rutgers e cila filloi peticionin për të larguar Mark Bray, gjithashtu paraqitet si yll. Ajo thotë në film se iniciativa e saj kishte për qëllim ruajtjen e sigurisë së studentëve. Ndërsa i vjen keq për kërcënimet që mori Bray, ajo nuk beson se është përgjegjëse për to, duke shtuar se ajo vetë ka qenë shënjestra e doxxing (postimi i informacionit personal privat të dikujt në internet pa leje).

Ndarje ideologjike kudo

Ndërsa hulumtimet tregojnë se akademikët janë përgjithësisht më liberalë se popullata e përgjithshme, filmi na kujton se midis tyre ka zëra të ekstremit të djathtë.

Amy Wax, një profesoreshë në Shkollën e Drejtësisë të Universitetit të Pensilvanisë, flet hapur për supremacinë e bardhë në dokumentar. Për shkak të deklaratave polarizuese, ajo u pezullua me pagë të reduktuar dhe u hoq nga mësimdhënia për vitin shkollor 2025-26, por e mbajti punën e saj me kohë të plotë.

Mësime nga përvoja personale e represionit në Turqi

Can Dundar nxjerr mësime nga përvoja e tij e represionit në Turqi. Gazetari investigativ u bë një simbol global i lirisë së medias pasi u burgos për punën e tij. Ai gjithashtu i mbijetoi një atentati dhe përfundimisht u detyrua të shkonte në mërgim, duke u vendosur në Berlin në vitin 2016.

Duke marrë parasysh se autoritetet turke e konsiderojnë atë të arratisur, Dundar nuk udhëtoi në Shtetet e Bashkuara për projektin, me këshillën e avokatit të tij. “Nuk doja të isha një dhuratë e mirë nga Trump për Erdoganin”, tha ai.

Megjithatë, ai udhëtoi në Kanada për një intervistë të dytë. Edhe atje, autoritetet e morën në pyetje brenda pak orësh nga mbërritja e tij për shkak të etiketës së tij si “terrorist”. Në Toronto, ai u takua me një ekspert tjetër të fashizmit që është larguar nga Amerika e Trump – profesorin e filozofisë në Yale, Jason Stanley.

Stanley, prindërit e të cilit kanë mbijetuar Holokaustin, është thellësisht pesimist: “Shtetet e Bashkuara nuk janë në një krizë të përkohshme. Shtetet e Bashkuara si projekt kanë mbaruar.”

Për Dundarin, shenjat paralajmëruese janë serioze: “Kam një ndjesi se një valë e re autoritarizmi është testuar në Turqi dhe tani po përhapet në të gjithë botën; mund ta ndiej këtë,” tha ai. “Ne shohim të njëjtat shenja: rënia e sundimit të ligjit, sulmet ndaj lirisë së medias… Këto janë hapat fillestarë.”

Zhvillimet shqetësuese në SHBA, shton ai, pasqyrojnë atë që ka ndodhur tashmë në Turqi: “Kjo është arsyeja pse dua të them ‘ki kujdes’, sepse ajo që po vjen është shumë e dhimbshme.” Dundar theksoi se evropianët duhet të jenë gjithashtu më të kujdesshëm: “Demokracia nuk duhet të merret si e mirëqenë.”/DW