Raketat Krouz evropiane janë rrugës….

Pas viteve të tëra neglizhence dhe prodhimi në shkallë të vogël, prodhuesit me bazë në Evropë më në fund po përshpejtojnë prodhimin e produkteve të reja për t’u riarmatosur dhe për të zvogëluar varësinë nga SHBA-ja.

Evropa ka qenë prej kohësh e kufizuar nga mungesa e vullnetit politik dhe një bazë industriale mbrojtëse e papajisur për të mbështetur një rritje të raketave. Zhvillimet e fundit sugjerojnë se kjo mund të jetë duke ndryshuar.

Tre zhvillime të lidhura me raketat kruz në një vazhdimësi të shpejtë ofrojnë arsye për optimizëm të kujdesshëm në lidhje me të ardhmen e sulmit evropian me rreze të gjatë veprimi.

Së pari, prodhuesi evropian i raketave Destinus vazhdon të përparojë programin e tij të raketave kruz, duke prezantuar Ruta Block 3 – një raketë kruz me rreze veprimi prej 2,000 km (rreth 1,250 milje) me një ngarkesë prej 250 kg (550 lb.).

Që të paktën nga viti 2024, Destinus me seli në Holandë ka dërguar në Ukrainë Ruta Block 1, një raketë lundrimi me kosto të ulët me një rreze veprimi që tejkalon 300 km dhe një ngarkesë prej 150 kg, e cila është testuar gjerësisht në betejë dhe vazhdon të furnizohet në sasi të konsiderueshme. Më herët këtë vit, Destinus prezantoi Ruta Block 2, duke zgjeruar rrezen e veprimit të raketës në mbi 800 km, ndërsa rrit kapacitetin e ngarkesës në 250 kg.

Blloku 3, i cili pritet të hyjë në testimin e fluturimit në vitin 2027, e shndërron Rutën në një raketë me kapacitet të vërtetë goditjeje të thellë. (Çështja kryesore është se Destinus prodhon motorët e vet turbojet dhe nuk mbështetet te SHBA-ja për këtë pjesë kyçe). Kompania gjithashtu po zgjeron në mënyrë aktive kapacitetin e prodhimit, duke përfshirë edhe përmes një sipërmarrjeje të përbashkët me Rheinmetall që do të mbështetet në objektet e kësaj të fundit në Gjermani. E themeluar nga rusi në mërgim Mikhail Kokorich, Destinus përfaqëson një hyrje të re të mirëpritur në industrinë evropiane të raketave – të shkathët, konkurruese dhe duke sjellë një dinamizëm në sektor që ka munguar prej kohësh.

Ndërkohë që produktet e saj nuk janë të nivelit të lartë, sistemet e saj u ofrojnë shteteve evropiane një mjet të besueshëm për të adresuar boshllëqet si në goditje me rreze të gjatë ashtu edhe në goditje të thella me një kosto të përballueshme, pa kufizime armësh nga SHBA-ja dhe afate të shkurtra dorëzimi. Kjo është pikërisht ajo që i duhet Evropës.

Së dyti, raketa kryesore e Evropës, MBDA, ka konfirmuar se raketa e saj tokësore e lundrimit – ekuivalenti më i afërt i kontinentit me Tomahawk-un amerikan – duhet të jetë gati për porosi në vitin 2029. Raketa është një adaptim i lëshuar nga toka i raketës Missile de Croisière Navale (MdCN) të provuar në luftime me një rreze veprimi prej rreth 1,300 km dhe një kapacitet ngarkese prej 300 kg, dhe është tashmë në shërbim me Marinën Franceze në fregata dhe nëndetëse sulmi.

Franca porositi 200 MdCN midis viteve 2006 dhe 2009, dhe njoftimet e fundit tregojnë se MBDA po përgatitet të rifillojë prodhimin, potencialisht në mbështetje të programit të raketave tokësore të lundrimit. Afati kohor i vitit 2029 duket i arritshëm pikërisht për shkak të shkallës së lartë të ngjashmërisë së raketës me MdCN ekzistuese, duke i lejuar prodhuesit të përqendrojë përpjekjet e zhvillimit në lëshues.

Megjithatë, programi ka qenë në diskutim që të paktën nga viti 2024, dhe niveli i interesit nga klientët evropianë mbetet disi i pasigurt. Nëse shtetet evropiane vendosin ta blejnë atë dhe MBDA e shkallëzon mjaftueshëm kapacitetin e prodhimit, ai mund të ofrojë një aftësi raketash të nivelit të lartë për lëshim nga toka me një rreze veprimi që tejkalon 1,000 km, dhe plotësisht të pavarur nga Shtetet e Bashkuara.

Së treti, më 18 mars, Gjermania nënshkroi një kontratë pasuese me vlerë afërsisht 378 milionë dollarë për raketa shtesë Joint Strike nga prodhuesi norvegjez Kongsberg, afërsisht 10 muaj pas porosisë së saj fillestare prej 702 milionë dollarësh. JSM është një raketë lundrimi subsonike e nivelit të lartë që ofron fshehtësi të përparuar dhe një rreze veprimi deri në 500 km ose më shumë, varësisht nga trajektorja e fluturimit. Është certifikuar për bartje të brendshme në F-35A, duke i lejuar çdo aeroplani të mbajë deri në dy raketa pa kompromentuar profilin e fshehtësisë së luftëtarit.

Në total, Forcat Ajrore Gjermane pritet të marrin rreth 250 deri në 350 JSM në vitet e ardhshme, me dërgesat e para që ka të ngjarë të përkojnë me mbërritjen e F-35A të parë të Gjermanisë në vitin 2027. Një aspekt që ia vlen të përmendet në lidhje me JSM është mbështetja e tij në turbofanin Williams International F-415, një komponent kritik i furnizuar nga amerikanët. Për sa kohë që kjo varësi vazhdon, aftësia e Kongsberg për të eksportuar raketën te klientët evropianë mbetet subjekt i miratimit amerikan të eksportit, gjë që përfaqëson një pengesë në mjedisin aktual.

Të marra së bashku, këto tre zhvillime tregojnë një peizazh evropian të raketave lundruese që po përshpejtohet në shumë fronte njëkohësisht. Kjo u theksua vetëm nga lajmi i 22 majit se Franca dëshiron t’i bashkohet projektit anglo-gjerman për të bërë një familje raketash me rreze veprimi 2,000 km të lëshuara nga toka. Bisedimet midis tre vendeve janë planifikuar për në fillim të qershorit, raportoi FT.

Tre projektet ekzistuese të theksuara më sipër sugjerojnë që boshllëqet e inventarit në afat të shkurtër mund të adresohen përmes prokurimit të sistemeve të disponueshme në treg, duke përfshirë nga lojtarë të vendosur si Kongsberg dhe hyrës të rinj si Destinus.

Në afat të mesëm, sisteme të reja do të vihen në funksion duke mbuluar si aftësitë e nivelit të ulët ashtu edhe ato të nivelit të lartë – midis tyre Ruta Block 3 dhe Land Cruise Missile – që mund të plotësojnë arsenalet evropiane dhe të mbyllin boshllëqet kritike të aftësive.

Qeveritë evropiane duhet t’i përqafojnë këto zhvillime, duke përshpejtuar prokurimin vendas dhe duke zëvendësuar komponentët amerikanë sa më shpejt të jetë e mundur për të eliminuar varësitë e mbetura industriale. Është e qartë se Evropa, duke u përballur më në fund me realitetet industriale të luftës me sulme me rreze të gjatë veprimi, duhet të angazhohet gjerësisht me Ukrainën aty ku është e mundur dhe të mbështetet në përvojën e saj të fituar me mund.

 

Fraksion.com