Prodhuesi çek i armëve rrëzon nga froni gjigantin polak të naftës si firma më e vlefshme në Evropën Qendrore

Prodhuesi çek i armëve Czechoslovak Group (CSG), i nxitur nga lufta në Ukrainë, ka tejkaluar gjigantin polak të naftës Orlen duke u bërë kompania më e vlefshme e listuar në Evropën Qendrore dhe Lindore.

Aksionet e CSG u rritën kur kompania u listua për herë të parë në bursën e njohur të Amsterdamit, Euronext, më 23 janar, duke e rritur vlerën e tregut të kompanisë me rreth 30% në më shumë se 33 miliardë euro.

Edhe pse çmimi për aksion ka rënë pak që nga dita e debutimit, kapitalizimi i tregut të kompanisë është vendosur mbi 30 miliardë euro, duke e vendosur atë përpara rafinerisë shtetërore polake Orlen, e cila vlerësohet në rreth 29 miliardë euro.

Rritja e firmës çeke pasqyron një rritje më të gjerë të shpenzimeve të mbrojtjes në të gjitha vendet e NATO-s që nga pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.

Rritje e shpejtë

E kontrolluar privatisht, në pronësi të miliarderit 33-vjeçar Michal Strnad, CSG prodhon municione, automjete të blinduara, sisteme radari dhe pajisje ushtarake, me rreth 40 fabrika në të gjithë botën.

Të ardhurat u rritën nga rreth 600 milionë euro në vitin 2021 në 4 miliardë euro në vitin 2024 dhe arritën në 4.5 miliardë euro vetëm në nëntë muajt e parë të vitit 2025.

Rreth një e katërta e shitjeve lidhen drejtpërdrejt me furnizimet për Ukrainën, megjithëse kjo pjesë arriti kulmin në 43% në vitin 2024 përpara se porositë të diversifikoheshin.

Suksesi i shpejtë i kompanisë e ka bërë Strnad njeriun më të pasur të rajonit.

Rrëzimi i gjigantit polak Orlen i ka dhënë CSG-së të drejtën të mburret si kompania më e vlefshme e tregtuar publikisht në Evropën Qendrore dhe Lindore, e përcaktuar gjerësisht si rajoni në lindje të Gjermanisë i përbërë kryesisht nga shtete post-komuniste.

Një nxitës kryesor ka qenë iniciativa e municioneve e Republikës Çeke, një skemë e nisur për të furnizuar predha artilerie globalisht për Kievin dhe e financuar kryesisht nga aleatët perëndimorë.

Që nga fundi i vitit 2025, CSG përbënte 55-60% të predhave të dorëzuara në kuadër të programit, sipas një analize nga Qendra e Polonisë për Studime Lindore (OSW).

“CSG është përfituese e rritjes së shpenzimeve të mbrojtjes në shtetet e NATO-s dhe dërgesave të armëve në Ukrainë”, thuhet në raport.

Rritje e besueshmërisë

CSG lançoi rreth 15% të aksioneve të saj në Amsterdam, në një veprim të parë nga analistët si një mënyrë për të rritur transparencën dhe besueshmërinë ndërsa zgjeron operacionet e saj ndërkombëtare.

OSW tha se zgjedhja e Euronext ishte strategjike, duke rritur transparencën dhe besueshmërinë me partnerët perëndimorë pasi rezistenca politike në Shtetet e Bashkuara vonoi blerjen prej 1.91 miliardë dollarësh të firmës amerikane të mbrojtjes Kinetic në vitin 2024.

Raporti gjithashtu tregon rreziqet politike në vend.

“CSG është një shembull i një kompanie, rritja e së cilës u mbështet nga marrëdhëniet e mira me autoritetet në Republikën Çeke dhe Sllovaki,” shkroi OSW, duke vënë në dukje se një ndryshim qeverie në Pragë në dhjetor 2025 mund të ndërlikojë lidhjet.

Megjithatë, me 96% të të ardhurave që tani vijnë nga Ukraina dhe vendet e NATO-s, rritja e CSG mund të ketë një shkallë qëndrueshmërie ndaj çdo lëvizjeje të pafavorshme të bërë nga administrata e re çeke, e cila është skeptike ndaj luftës në Ukrainë. Kryeministri i ri Andrej Babiš thuhet se është gjithashtu në marrëdhënie të këqija me pronarin e CSG, Strnad.

Edhe pse ngritja e CSG është simbolike e një industrie mbrojtëse në lulëzim, suksesi i saj nuk është i izoluar në tregun çek.

Colt CZ, i kontrolluar nga biznesmeni çek René Holeček, më shumë se dyfishoi të ardhurat dhe fitimin operativ midis viteve 2021 dhe 2024, duke i rritur shitjet në 920 milionë euro dhe fitimet para zbritjeve (EBITDA) në 190 milionë euro.

Prodhuesi i avionëve Aero Vodochody, një kompani me seli në Çeki në pronësi të kapitalit hungarez, shënoi vitin e saj më të mirë në vitin 2025, pasi dorëzoi 14 avionë L-39 Skyfox, kryesisht në Hungari.

Rritja është përshpejtuar gjithashtu në STV Group, prodhuesin e vetëm të municioneve të kalibrit të madh në vend, dhe në kompaninë shtetërore Explosia, e cila prodhon eksplozivë.

 

Fraksion.com