SHBA-ja dhe Irani zhvillojnë bisedimet e para që nga qershori, pas kërcënimit të Trumpit për “asgjësim”

Zyrtarë të lartë iranianë dhe amerikanë kanë zhvilluar bisedime në OKB në Nju-Jork, në një ditë kur lideri amerikan deklaroi se mund ta “asgjësonte” Republikën Islamike nëse konflikti mbetej i pazgjidhur.

Nuk është raportuar për ndonjë përparim thelbësor nga takimi – i ndërmjetësuar nga Katari dhe me pjesëmarrjen e ministrit të Jashtëm të Iranit dhe të dërguarit të presidentit amerikan Donald Trump, Steve Witkoff – që ishte i pari pas dështimit të armëpushimit të qershorit.

Witkoff tha se ishte përmbyllur një raund diskutimesh “për të cilat shpresojmë se do të rezultojnë konstruktive dhe premtuese”. Irani përsëriti kërkesën që SHBA-ja t’u japë fund “akteve të agresionit”.

SHBA-ja dhe Izraeli kryen sulme ajrore ndaj Iranit më 28 shkurt. Irani u kundërpërgjigj duke sulmuar Izraelin, bazat amerikane në Gjirin Persik dhe aleatët arabë të SHBA-së në rajon, si dhe duke bllokuar Ngushticën e Hormuzit.

Rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalonte përmes kësaj ngushtice para luftës, dhe mbyllja e saj ka shkaktuar luhatje të mëdha të çmimeve.

Kjo situatë ka shtuar gjithashtu presionin mbi Trumpin për të gjetur një mënyrë për t’i dhënë fund konfliktit, veçanërisht ndërsa SHBA-ja po shkon drejt zgjedhjeve për Kongresin në nëntor.

Në fjalimin e tij në takimin vjetor të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju-Jork të martën, Trumpi e nisi duke theksuar arritjet e tij në ekonomi, çështjet e imigracionit, kufirin dhe luftën kundër krimit të dhunshëm – komente që dukeshin më tepër të drejtuara votuesve amerikanë për zgjedhjet e ndërmjetme sesa diplomatëve në sallë.

Ai e kaloi pjesën më të madhe të fjalimit duke justifikuar luftën me Iranin – në kontrast të plotë me deklaratat e mëparshme të Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, António Guterres, i cili paralajmëroi se përçarjet globale po thelloheshin dhe nënvizoi “ndërvarësinë” e popujve të botës.

Presidenti amerikan argumentoi se konflikti e kishte penguar Teheranin të siguronte një armë bërthamore dhe kishte demonstruar vlerën e asaj që ai e përshkroi si “paqe përmes forcës” – pra, ultimatume në vend të marrëveshjeve apo kompromiseve.

“A do të arrihet një marrëveshje me Iranin që u mundëson atyre të rindërtojnë dhe të krijojnë një vend shumë më të madh se ç’ka qenë ndonjëherë më parë?” – pyeti ai.

“Apo ta asgjësoj Republikën Islamike dhe ta bëj këtë shpejt, duke mos u dhënë kurrë mundësinë të vrasin dhe të shkatërrojnë njerëz e vende të tjera? A t’i dërgoj ata në ferr?” Trump tha se besonte se një marrëveshje me Iranin, e cila deri më tani i ka shpëtuar, do të vinte menjëherë pas zgjedhjeve të nëntorit.

Komentet ishin tregues të strategjisë së tij të politikës së jashtme të diplomacisë shtrënguese – duke kërcënuar me forcë dërrmuese ndërsa mbante negociatat të hapura.

Trump më vonë u tha gazetarëve se zyrtarët amerikanë kishin pasur një takim tre-orësh “shumë produktiv” me delegacionin iranian në margjinat e asamblesë së përgjithshme.

Televizioni shtetëror iranian konfirmoi se Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi ishte takuar me Witkoff.

Zëdhënësi i ministrisë së jashtme iraniane, Esmail Baghaei, i cituar nga transmetuesi shtetëror IRNA, tha më vonë se negociatat u zhvilluan përmes një ndërmjetësi nga Katari i cili komunikoi kushtet e Teheranit, duke përfshirë një fund të luftës në të gjitha frontet dhe “aktet e agresionit” të SHBA-së.

BBC e pyeti Witkoff se si kishin shkuar takimet ndërsa po largohej nga ndërtesa e OKB-së dhe ai u përgjigj me një gisht të madh lart. Witkoff më vonë konfirmoi në X se bisedimet ishin mbajtur “përmes ndërmjetësve, të cilët lëviznin midis dy palëve gjatë gjithë ditës”.

“Ata përfunduan me sukses një raund diskutimesh që shpresojmë se do të rezultojë konstruktiv dhe premtues”, tha Witkoff. “Ndërmjetësit do të vazhdojnë punën e tyre.”

Që nga prishja e armëpushimit, të dyja palët kanë shkëmbyer zjarr herë pas here.

Irani ka sulmuar anije që thotë se janë përpjekur të kalojnë Ngushticën e Hormuzit pa autorizim.

SHBA-të kanë sulmuar vendndodhje iraniane në ngushticë – si dhe anije cisternë iraniane në brigjet e vendit.

SHBA-të gjithashtu kanë mbajtur një bllokadë të porteve iraniane, duke shkaktuar një përçarje të madhe në ekonominë iraniane.

Në një përpjekje për të detyruar Teheranin të bjerë dakord për një marrëveshje për t’i dhënë fund konfliktit, Presidenti Trump ka kërcënuar gjithashtu me sanksione kundër çdo vendi që vazhdon të tregtojë me Iranin. Por deri më tani, nuk ka pasur asnjë tregues të një ndryshimi kursi në Iran, i cili këmbëngul që SHBA-të dhe Izraeli të përfundojnë luftën e tyre, duke përfshirë edhe kundër grupit shiit Hezbollah në Liban të mbështetur nga Irani, të cilin Izraeli e ka sulmuar.

Houthit e Jemenit – gjithashtu aleatë të Iranit – kohët e fundit kanë intensifikuar sulmet që synojnë ndërprerjen e transportit të naftës nga Arabia Saudite, duke nxitur një përshkallëzim të konfliktit me mbretërinë.

Fraksion.com