FMN paralajmëron MB dhe SHBA të ndërmarrin masa për kostot në rritje të shpejtë të borxhit

Ekonomitë e zhvilluara të botës, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA-në, duhet të ulin huamarrjen dhe nivelet e borxhit pas disa javësh rritjeje të shpejtë të kostove të interesit qeveritar; ky është paralajmërimi i dhënë nga kreu i Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN).

Në një intervistë ekskluzive, Kristalina Georgieva tha se tronditjet ekonomike globale i kishin “çuar nivelet e borxhit lart, si në një shkallë që nuk të çon në parajsë”, por se qeveritë nuk kishin ndërmarrë “asnjë veprim për të frenuar atë kosto shërbimi”.

“Është koha për të ndërmarrë atë veprim,” tha ajo, duke shtuar se politikanëve u duhej “guxim” për të bërë hapat e nevojshëm.

Ky reagim vjen në një kohë kur kostot e huamarrjes qeveritare janë rritur ndjeshëm si pasojë e luftërave që kanë çrregulluar furnizimin me naftë, gjë që ka nxitur inflacionin.

Kostot më të larta globale të huamarrjes kanë prekur qeverinë e Mbretërisë së Bashkuar në prag të buxhetit të parë të Kryeministrit Andy Burnham muajin e ardhshëm, ndërsa shtohen spekulimet mbi politikat e mundshme për taksat dhe shpenzimet.

Të dhënat më të fundit tregojnë se huamarrja – diferenca midis të ardhurave nga taksat dhe shpenzimeve qeveritare – ishte 18.3 miliardë paund (24.4 miliardë dollarë) në gusht; kjo shifër është pothuajse një e pesta më e lartë se ajo e vitit të kaluar dhe tejkalon parashikimet zyrtare.

Ndërkohë, interesi i borxhit shënoi nivelin më të lartë për muajin gusht që nga fillimi i regjistrimeve mujore në vitin 1997.

Kostot më të larta të huamarrjes kanë prekur gjithashtu SHBA-në, ekonominë më të madhe në botë, ku masa e borxhit ka kaluar 40 trilionë dollarë. Kjo shumë është dyfishuar brenda një dekade, duke ngjallur shqetësime si brenda vendit ashtu edhe jashtë tij.

Në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, Georgieva tha se mesazhi i FMN-së për ekonomitë e zhvilluara ishte se, ndonëse ekzistojnë faktorë ekonomikë jashtë kontrollit të qeverive, ato kanë në dorë politikat e brendshme.

“Duhen bërë dy gjëra: të ulen nivelet e borxhit, të vendoset konsolidimi fiskal si prioritet dhe të sigurohet që bankat qendrore të përmbushin mandatin e tyre për stabilitetin e çmimeve,” tha ajo.

“Është e pamundur të theksohet mjaftueshëm se sa kritike është të gjendet guximi për të ndërmarrë hapat e nevojshëm. Këta janë hapa të vështirë politikisht, por të domosdoshëm.”

E pyetur konkretisht për kostot më të larta të interesit në Mbretërinë e Bashkuar krahasuar me ekonomitë e tjera të mëdha, Georgieva tha se pozicioni i saj “nuk ndryshon shumë” nga ai i të tjerave. Ajo vuri në dukje “veprime mjaft të qëndrueshme” për uljen e borxhit dhe vlerësoi reformat në planifikim dhe strehim, duke shtuar se ekonomitë e zhvilluara “nuk kanë fondet e nevojshme” për të nxitur rritjen ekonomike, ndaj u duhet të mbështeten te reformat për të inkurajuar sektorin privat që të investojë.

Inteligjenca Artificiale (IA) mund të paraqesë një “rrezik për stabilitetin financiar”

Qeveritë në mbarë botën mbledhin fonde duke shitur obligacione – që në thelb janë një premtim për shlyerje borxhi – dhe në këmbim paguajnë interesa për fondet e investimeve që i blejnë ato.

Shqetësimet se inflacioni po gërryen fitimet kanë bërë që normat e interesit të obligacioneve – të njohura si “yields” (rendimente) – të rriten gjatë muajve të fundit.

Por ka edhe faktorë të tjerë që po rrisin rendimentet, përfshirë konkurrencën në rritje në tregun e obligacioneve nga kompanitë e mëdha teknologjike, të cilat kërkojnë të mbledhin shuma të mëdha parash për të investuar në zhvillimin e Inteligjencës Artificiale (IA).

Lidhur me IA-në, Georgieva përmendi shqetësimet e fundit mbi humbjen e kontrollit të sigurt mbi sisteme të tilla si një problem i mundshëm për stabilitetin financiar, krahas niveleve të borxhit.

“Nëse shohim më shumë incidente ku IA merr një jetë të sajën, atëherë mund të përballemi me një rrezik të konsiderueshëm për stabilitetin financiar,” tha ajo.

Drejtoresha menaxhuese e FMN-së përsëriti vlerësimin e këtij institucioni me ndikim se ekonomia globale po ndikohej nga dy forca që “veprojnë në drejtime të kundërta”: tronditja e çmimeve të energjisë dhe investimet në IA.

Ajo tha se ishte e rëndësishme që eksportet e ulëta të naftës dhe gazit nga Gjiri “të rifillonin në mënyrë të qëndrueshme, në mënyrë që tronditja e furnizimit me energji të mbetet përfundimisht pas nesh”.

“Ky është një hap shumë i rëndësishëm drejt normalizimit,” tha ajo, por pranoi se kjo ende nuk kishte ndodhur.

Fraksion.com