Si po i shfrytëzojnë raketat balistike ruse boshllëqet në mbrojtjen ajrore të Ukrainës

Kërcënimi më i madh për qytetet e Ukrainës mund të godasë me pak ose aspak paralajmërim.

Gjatë muajve të fundit, Ukraina e ka lënë Rusinë në prapavijë me sulme që kanë goditur kapacitetin e rafinimit të naftës të Rusisë, kanë shkaktuar radhë të gjata në stacionet e karburantit dhe kanë vënë flakën qendrave të logjistikës tregtare. Por Rusia ka shfrytëzuar një dobësi kyçe të Ukrainës – mungesën e interceptorëve të raketave balistike – për të nisur sulme të tmerrshme me raketa me shpejtësi të lartë në qytetet ukrainase të kombinuara me sulme të tjera me rreze të gjatë veprimi që kanë marrë qindra jetë civile.

Vetëm në një natë këtë javë, një breshëri prej më shumë se dy duzinash raketash balistike dhe anti-anije goditën rajonin e kryeqytetit ukrainas. Të gjitha raketat kaluan përtej mbrojtjes ukrainase, duke vrarë të paktën 17 persona dhe duke plagosur dhjetëra të tjerë.

Sulmet masive ajrore ruse ndaj Ukrainës janë komplekse: Një sulm i përqendruar në rajonet e Kievit dhe Lvivit natën e 30 qershorit pa Rusinë të lëshonte katër raketa anti-anije, nëntë raketa balistike, 61 raketa lundrimi dhe afër 300 dronë sulmues në objektiva në të gjithë vendin, sipas Forcave Ajrore Ukrainase.

Por raketat balistike ruse duket se janë kërcënimi që e shqetëson më shumë udhëheqjen ukrainase. Sulmet ajrore me raketa balistike të Rusisë kundër Ukrainës vijnë ndërsa Kievi kërkon me dëshpërim të rimbushë furnizimin e tij me interceptorë raketash mbrojtëse ajrore Patriot të prodhuar në SHBA, një nga armët e pakta të afta për të rrëzuar një raketë balistike.

Sa kohë kanë qenë në përdorim raketat balistike?

Raketat balistike nuk janë të reja në luftë: Gjermania naziste debutoi raketën V-2 gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe “lufta e qyteteve” gjatë luftës Iran-Irak të viteve 1980 pa raunde dueluese të raketave Scud – pasardhës të V-2 – të shkaktonin kaos në popullatat civile. Por teknologjia për mposhtjen e raketave balistike ka përparuar ndjeshëm që nga Lufta e Ftohtë. Interceptori PAC-3 i Patriot drejtohet direkt në objektivin e tij, duke e shkatërruar atë me energji kinetike të pastër në vend të një koke luftarake shpërthyese – shkurt, një plumb që godet një plumb.

Në një deklaratë të mërkurën, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky kërkoi më shumë interceptorë.

“Interceptorët e raketave balistike mund të kishin shpëtuar jetën e atyre që u vranë sot”, tha ai. “Është shumë e rëndësishme që partnerët tanë të kuptojnë se vonesat në furnizimin e tyre, ose mungesa e gatishmërisë për të ofruar sisteme antibalistike, çojnë drejtpërdrejt në viktima dhe shkatërrime të tilla të tmerrshme. Partnerët që nuk janë ende gati të luajnë një rol më aktiv në furnizimin e interceptorëve mund të ndihmojnë duke zbatuar sanksione të reja. Një pjesë e konsiderueshme e prodhimit të raketave balistike të Rusisë ende nuk është nën sanksione.”

Një polic qëndron pranë trupave në qese plastike të njerëzve të vrarë gjatë sulmeve me raketa balistike dhe dronë rusë, në një stacion hekurudhor në rajonin e Kievit më 5 gusht 2026, mes pushtimit rus të Ukrainës. Mykola Tymchenko/AFP/Getty Images

Cilat janë kërcënimet kryesore për qytetet e Ukrainës?

Kërcënimi për qytetet e Ukrainës mund të reduktohet kryesisht në tre kategori të gjera: raketa balistike, raketa lundruese dhe dronë, të gjitha të lëshuara zakonisht nga brenda territorit rus ose pjesë të pushtuara të Ukrainës. Më afër vijave të frontit, rusët kanë përdorur dronë më të vegjël sulmi për të terrorizuar zonat civile në Ukrainë, duke synuar stacionet e benzinës dhe automjetet. Më herët këtë javë, një shitës ushqimesh në rajonin jugor të Khersonit i mbijetoi mezi një sulmi nga një dron FPV, në një sulm që zakonisht përshkruhet si një “safari me dronë”.

Ukraina ka shfaqur tashmë aftësitë dhe zgjuarsinë e saj në kundërshtimin e dronëve rusë. Pajisjet janë relativisht të lira dhe të bollshme: Rusia prodhon masivisht Geran-2, një version të dronit Shahed të projektuar nga Irani, dhe ka prezantuar përmirësime duke përfshirë motorë reaktivë, si dhe dronë mashtrues për të rritur efektivitetin e sulmeve të saj me dronë. Por Ukraina ka një gamë të shtresuar mbrojtjesh kundër atyre që fluturojnë relativisht ngadalë, dhe ekspertiza e saj kundër dronëve ka qenë në kërkesë pas luftës SHBA-Iran.

Raketat lundruese zakonisht mbajnë një ngarkesë shumë më të madhe se një dron. Të shtyra nga motorë reaktivë, ato zakonisht mund të fluturojnë afër tokës për të shmangur zbulimin. Aleanca për Mbrojtjen nga Raketat thotë se Kalibr – një raketë lundrimi e lëshuar nga deti e vendosur nga anijet sipërfaqësore dhe nëndetëset ruse – mund të fluturojë rreth 20 metra mbi det ose 50 metra mbi tokë.

Një raketë balistike, në të kundërt, ka një shpejtësi dhe trajektore shumë të ndryshme. E nxitur nga motorët e raketave, raketa ndjek një hark të lartë përpara se të zbresë drejt objektivit të saj. Rrezet ndryshojnë, por shpejtësitë janë ekstreme: raketa balistike ruse me rreze të shkurtër Iskander fluturon gjashtë deri në shtatë herë më shpejt se shpejtësia e zërit dhe mund të mbajë deri në 700 kilogramë eksplozivë. Një raketë balistike ndërkontinentale me rreze të gjatë – e projektuar fillimisht për të ngritur kokat bërthamore nga atmosfera para se të rihyjnë – mund të fluturojë nga një vend lëshimi në Shtetet e Bashkuara mbi Rrethin Arktik drejt një objektivi në Rusi në kohën që duhet për të shpërndarë një picë, 30 minuta ose më pak. Në sulmet e fundit ndaj Kievit, sirenat e sulmit ajror kanë rënë në të njëjtën kohë me impaktet.

Rusia ka qëlluar raketën Oreshnik, një armë hipersonike me rreze të mesme veprimi, në disa raste kundër Ukrainës në sulme të konsideruara si sinjalizim i gatishmërisë së Moskës për të përshkallëzuar situatën. Por sistemet me rreze të shkurtër veprimi si raketa balistike Iskander kanë qenë “kali i punës” për ushtrinë ruse. Zyrtarët ukrainas thonë se rusët i kanë ripërdorur gjithashtu raketat e mbrojtjes ajrore S-400 si raketa balistike për të goditur objektivat ukrainase.

Një banore vendase e një ndërtese banimi shumëkatëshe të dëmtuar, mban vajzën e saj pas një sulmi raketor rus në kryeqytetin ukrainas të Kievit më 6 korrik 2026, mes pushtimit rus në Ukrainë. Genya Savilov/AFP/Getty Images

Çfarë ndryshimi do të sillte prodhimi i raketave Patriot për Ukrainën?

I përballur me një furnizim të kufizuar të interceptorëve dhe sulmeve në përkeqësim të qyteteve të saj, Kievi ka ushtruar presion mbi Uashingtonin për të bashkëprodhuar sistemin Patriot. Presidenti i SHBA-së Donald Trump sinjalizoi në margjinat e samitit të NATO-s muajin e kaluar në Ankara se ai mund të ishte i gatshëm të licenconte bashkëprodhimin ukrainas të Patriot, por presidenti i SHBA-së duket se i shuajti shpresat e Ukrainës javën e kaluar, duke thënë: “Po flasim për këtë, por është e vështirë të japësh atë lloj teknologjie.”

Ndërkohë, zyrtarët ukrainas thonë se Rusia po e shton arsenalin e saj me raketa balistike të Koresë së Veriut, duke e rritur më tej kërcënimin.

Vladyslav Vlasyuk, i Dërguari i Sanksioneve Presidenciale të Ukrainës, tha se Ukraina kishte identifikuar një raketë KN-23 të Koresë së Veriut – një homologe e Iskanderit rus – që kohët e fundit kishte shembur një shtëpi në Radushne, në rajonin rural të Dnipropetrovskit, duke vrarë gjashtë persona, përfshirë tre fëmijë, me pesë fëmijë të tjerë ende të zhdukur pas sulmit.

KN-23, tha ai, “është praktikisht një homologe e saktë e Iskanderit rus. Ato madje ndajnë komponentë identikë, duke përfshirë ato të prodhuara në Perëndim. Ky është një shembull i varësisë së Rusisë nga ndihma ushtarake nga Koreja e Veriut. Raketat e Koresë së Veriut po vrasin civilë ukrainas ashtu si ato ruse.”

Dhe hendeku i mbrojtjes nga raketat i Ukrainës mund të zgjerohet për shkak të luftës SHBA-Iran. Siç raportoi CNN këtë javë, ushtria amerikane ka djegur gati katër të pestat e një sistemi tjetër mbrojtës nga raketat, Terminal High-Altitude Area Defense, sipas burimeve të shumta të njohura me çështjen. Inventari i raketave Patriot ka rënë afërsisht përgjysmë që nga fillimi i luftës, sipas dy burimeve të njohura me raportin e fundit të inventarit.

“Mbrojtja nga raketat balistike mbetet një problem i vështirë”, tha analistja ushtarake Dara Massicot në një postim në X, pas një vizite të kohëve të fundit kërkimore në Ukrainë. “Problemet me raketat Patriot janë të njohura. Ukraina e di se çfarë duhet bërë dhe është koha, dhe tani sipas mendimit tim, që (Ukraina) të shqyrtojë Planin B dhe Planin C se si të minojë potencialin rus të lëshimit.”

Dhe ndërsa Kievi shqyrton Planet B dhe C, ora po ecën për qytetet e Ukrainës ndërsa Rusia vazhdon të ndërtojë fushatën e saj të raketave.

Fraksion.com