Trump kërcënon Kanadanë me tarifa të reja për shkak të zjarreve që shkaktojnë ajër të “ndyrë” në qytetet amerikane

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka kërcënuar të vendosë tarifa të reja ndaj Kanadasë, pasi qindra zjarre kanë lënë pjesën më të madhe të SHBA-së veriore të mbuluar nga një shtresë tymi.
Kërcënimi vjen pas ankesave të ligjvënësve amerikanë për zjarret dhe kryeministrit të Ontarios, Doug Ford, i cili i kërkon SHBA-së të dërgojë mbështetje për të luftuar zjarret, në vend që të ankohet.
“Shtetet e Bashkuara po pushtohen pa nevojë nga ajri i ndyrë, i ndotur dhe i pashëndetshëm”, tha Trump, duke kërcënuar të vendosë taksa të reja për shkak të “neglizhencës së qëllimshme” të Kanadasë.
Që nga e premtja, kishte rreth 888 zjarre që digjeshin në mënyrë aktive në Kanada, sipas Sistemit Kanadez të Informacionit për Zjarret në Natyrë të Egër – me shumicën që digjen jashtë kontrollit.
Më shumë se 190 prej këtyre zjarreve po digjen në Ontario, disa jashtë kontrollit.
Trump tha në postimin e tij në Truth Social se do të telefononte kryeministrin kanadez Mark Carney për të kërkuar një shpjegim mbi “neglizhencën e qëllimshme” të vendit të tij, duke akuzuar vendin se “nuk i mirëmban siç duhet” pyjet dhe shkurret e tyre.
Republikanët e tjerë e kanë përdorur këtë çështje për të ripërtërirë thirrjen e Trump për ta bërë Kanadanë shtetin e 51-të të SHBA-së, një mendim që i ka ofenduar kanadezët dhe i ka shtyrë shumë të ndalojnë udhëtimet drejt fqinjit të tyre jugor në shenjë proteste. Të tjerë në internet sugjeruan një vonesë në hapjen e Urës Ndërkombëtare Gordie Howe, një projekt i financuar nga Kanadaja që do të lidhë Ontarion me Michiganin.

Carney më parë vuri në dukje se ishte përgjegjësi e të dy vendeve të luftonin ndryshimet klimatike.

Pas komenteve të Trump, ministri i kabinetit të menaxhimit të emergjencave i Carney tha se të dy vendet mbeten në kontakt të vazhdueshëm dhe ndajnë një histori të gjatë pune së bashku në fatkeqësi të tilla, duke përmendur një marrëveshje reciproke për shuarjen e zjarreve nga viti 1982 dhe një marrëveshje tjetër ndihme që doli nga samiti i G7 i vitit 2025.

Kanadaja ka punuar për të parandaluar zjarret dhe ka investuar rreth 12 miliardë dollarë kanadezë (8.5 miliardë dollarë; 6.4 miliardë paund) në qëndrueshmërinë e pyjeve dhe parandalimin e zjarreve, tha deputetja Eleanor Olszewski në deklaratë.

“Kjo është një sfidë që nuk njeh kufij dhe Kanadaja po punon me shpejtësi, bashkëpunim dhe koordinim për të mbajtur njerëzit të sigurt”, shtoi ajo.

Marrëdhëniet midis SHBA-së dhe Kanadasë kanë qenë të tensionuara herë pas here gjatë vitit të kaluar, kryesisht për shkak të tregtisë. Vitin e kaluar, Trump vendosi tarifa ndaj Kanadasë – një vend që kishte gëzuar dekada të tregtisë së lirë me SHBA-në – dhe të dy vendet ende nuk kanë arritur një marrëveshje tregtare.

Çfarë i shkaktoi zjarret?

Sipas Sistemit Kanadez të Informacionit për Zjarret në Natyrë të Egër, gati 3 milion hektarë tokë në Kanada janë shkatërruar tashmë nga zjarret.

Ndikimet kanë qenë të gjera, me një shtresë të trashë tymi që përhapet në të gjithë shtetet e SHBA-së, nga Minesota dhe Miçigani në Pensilvani, Ohajo dhe Nju Jork.

Alarme për cilësinë e ajrit “të rrezikshme” janë lëshuar në pjesën më të madhe të rajonit, duke çuar në anulimin e shumë ngjarjeve në natyrë.
Që nga e premtja, cilësia e ajrit në Detroit ishte më e keqja në botë, tha monitoruesi zviceran i cilësisë së ajrit IQAir, i ndjekur nga qyteti i Çikagos në Midwest, Uashington DC dhe Nju Jorku në vendin e shtatë.

Në letrën e hapur drejtuar zyrtarëve kanadezë, ligjvënësit amerikanë John James, John Moolenaar, Jack Bergman dhe Lisa McClain thanë se “durimi i tyre ka mbaruar”.

“Ne kemi mbaruar së pranuari falje në vend të veprimit”, thanë ata, duke paralajmëruar se SHBA-të mund të shqyrtojnë përfshirjen e drejtpërdrejtë në mbrojtjen ndërkufitare nga zjarret dhe shuarjen e zjarreve nëse Kanadaja nuk do të vepronte.

“Vitin e kaluar na u tha se kjo do të trajtohej me urgjencë. Nuk u trajtua,” pohuan ata, duke shtuar se në vend të kësaj “mushkëritë amerikane po paguajnë çmimin për mosveprimin kanadez, vit pas viti”.

Ata thanë se çështje të tilla si “investimi kronik i pamjaftueshëm në rrallimin e pyjeve, reduktimin e karburantit dhe djegiet e përshkruara, së bashku me zbatimin joadekuat të zjarrvënies”, nuk ishin trajtuar “mjaftueshëm”.

Por shkencëtarët me të cilët ka folur BBC Verify thonë se pamja është më e ndërlikuar.
“Motit nuk i interesojnë kufijtë ndërkombëtarë,” thotë Dr. Patrick James nga Universiteti i Torontos.

Sapo tymi arrin në atmosferë, ai udhëton kudo që e çojnë erërat – dhe tymi nga zjarret e mëdha në SHBA ka prekur edhe Kanadanë vitet e fundit.

Ekspertët thonë gjithashtu se shumë nga zjarret aktuale po digjen në pyjet e gjera dhe të largëta të Kanadasë, ku zjarret mund të jenë të vështira për t’u zbuluar ose për t’u përmbajtur para se të bëhen shumë të mëdha.

Ndërsa një menaxhim më i mirë i pyjeve mund të zvogëlojë rrezikun e zjarreve në disa zona, veçanërisht pranë komuniteteve, nuk mund të parandalojë zjarret në një ekosistem të kësaj shkalle.

Zjarret në pyje janë shumë të zakonshme në Kanada, por numri i shpërthimeve është rritur me shpejtësi në javët e fundit. Ekspertët si në SHBA ashtu edhe në Kanada bien dakord se kjo ka të ngjarë të jetë për shkak të motit të vapë të vazhdueshëm në fund të qershorit në të gjithë Ontarion verior, së bashku me reshje shiu nën mesataren.

Shkencëtarët thonë gjithashtu se sezonet gjithnjë e më të rënda të zjarreve po nxiten pjesërisht nga ndryshimet klimatike, të cilat po krijojnë kushte më të nxehta dhe më të thata që lejojnë që zjarret të përhapen më lehtë. Disa nga zjarret janë shkaktuar edhe nga rrufetë.

“Ndryshimi i klimës është një problem global dhe do të ishte e pasaktë të sugjerohej se Kanadaja e vetme shkaktoi ose mund t’i kishte parandaluar këto zjarre”, thotë Dr. Anabela Bonada nga Universiteti i Waterloo-s.
Send.

Fraksion.com