Çfarë është JCPOA dhe pse është e rëndësishme?
Që kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump u tërhoq nga marrëveshja bërthamore e vitit 2015 me Iranin, ai e ka quajtur marrëveshjen si “në prishje” dhe “të kalbur” të ndërmjetësuar nga paraardhësi i tij.
Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA) i epokës së Obamës kufizoi pasurimin e uraniumit të Iranit për 15 vjet dhe lehtësoi inspektimet e udhëhequra nga OKB për të siguruar respektimin e marrëveshjes nga Teherani, në këmbim të shpërbërjes së pjesshme të sanksioneve mbi pasurinë iraniane të naftës dhe zhbllokimit të miliarda aseteve.
Marrëveshja pati mbështetje të gjerë ndërkombëtare, por u kundërshtua nga disa ligjvënës amerikanë dhe izraelitë. Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, në një fjalim para Kongresit të SHBA-së, këmbënguli se marrëveshja e la të paprekur pjesën më të madhe të fuqisë ushtarake të Iranit.
Trump braktisi JCPOA-në gjatë presidencës së tij të parë në vitin 2018. Nënshkrues të tjerë u përpoqën ta mbështesnin marrëveshjen, por Irani në fund i shkeli kushtet dhe marrëveshja u shpërbë.
Pastaj, në shkurt, pasi sulmet SHBA-Izrael ndaj Teheranit ndërprenë bisedimet e tensionuara për të arritur një marrëveshje të re bërthamore dhe Irani nisi sulme hakmarrëse, shpresat për arritjen e një marrëveshjeje të re filluan të shuheshin.
Shtëpia e Bardhë ka kërkuar vazhdimisht që Irani të ndalojë të gjithë pasurimin e uraniumit dhe të heqë dorë nga rezervat e tij të materialit pothuajse të përshtatshëm për bomba, diçka që Teherani refuzon ta bëjë. Ndërkohë, Irani dëshiron të mbajë kontrollin e tij mbi transportin detar përmes Ngushticës kyçe të Hormuzit dhe t’i japë fund sanksioneve ekonomike shkatërruese.
Të dielën, Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, u dorëzoi ndërmjetësve pakistanezë një propozim për t’i dhënë fund luftës dhe për të rihapur kanalin e bllokuar të ujit – pa iu drejtuar thirrjes së presidentit të SHBA-së që Teherani të dorëzonte programin e tij bërthamor.
Një ditë më vonë, burime i thanë CNN-së se Trump nuk kishte gjasa ta pranonte propozimin e fundit të Iranit.
Fraksion.com
