Konflikti i Iranit është një ndihmë për “makinën e luftës” të Rusisë dhe nuk ka të bëjë vetëm me naftën

Lufta e Iranit i ka dhënë ekonomisë së Rusisë në vështirësi një litar shpëtimi shumë të nevojshëm.
Çmimet e larta të naftës po i japin xhepat Kremlinit, duke ndihmuar në mbylljen e një boshllëku në buxhetin e saj federal dhe duke mbështetur përpjekjet e luftës në Ukrainë. Por përtej naftës, një përpjekje globale për furnizime me gaz natyror dhe plehra – gjithashtu e bllokuar nga konflikti i Iranit – mund të rrisë më tej fitimet financiare të Rusisë.

“Fituesi më i madh i konfliktit (Iran) është Rusia”, tha Ben Cahill, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), një grup ekspertësh në Uashington, DC. Kremlini tani mund të shesë naftë bruto ruse të zbritur më parë “me çmime të plota tregu”, duke shënuar “një kthesë mjaft të madhe” për ekonominë, shtoi ai.

Fitimi i papritur për financat publike të Rusisë vjen në një moment vendimtar. Para luftës së Iranit, “Rusia po shkonte drejt një krize të vërtetë buxhetore”, tha Alexandra Prokopenko, një bashkëpunëtore në Qendrën Carnegie Rusia Eurasia, një institut kërkimor i fokusuar në Rusi në Berlin. Edhe pse konflikti i fundit në Lindjen e Mesme nuk e ka ndryshuar rrënjësisht perspektivën për një ekonomi të dëmtuar strukturisht nga një luftë e zgjatur, ai ka “blerë kohë”, tha ajo për CNN.

Sa shumë kohë do të zgjasë varet nga sa do të zgjasë lufta me Iranin, por çmimet më të larta të naftës kanë sjellë tashmë njëfarë lehtësimi. Ministria e Financave e Rusisë sinjalizoi se shkurtimet e shpenzimeve të pritura më parë për këtë vit tani do të shtyhen deri në vitin 2027, shtoi Prokopenko.

Deri në mesin e marsit, çmimi i naftës së papërpunuar ruse Urals ishte 90 dollarë për fuçi, dy herë më i lartë se në shkurt, sipas Sergey Vakulenko, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën Carnegie Rusia Eurasia. Edhe një rritje më e vogël, prej 30 dollarësh për fuçi, e parë më herët në mars, nënkuptonte 8.5 miliardë dollarë të ardhura shtesë në muaj, “5 miliardë dollarë nga të cilat shkojnë në arkën e shtetit dhe pjesa tjetër – në kompanitë e naftës”, shkroi ai në një shënim këtë javë.

Të ardhurat nga nafta dhe gazi natyror përbëjnë afërsisht një të katërtën e buxhetit federal të Rusisë dhe janë thelbësore për financimin e “makinerise së saj të luftës në Ukrainë”, tha Simone Tagliapietra, një bashkëpunëtore e lartë në qendrën e mendimit Bruegel me seli në Bruksel. “Kjo paralajmëron lajme të këqija për Ukrainën”.

Një kthesë dramatike

Para luftës në Iran, grupi i blerësve për naftën ruse po zvogëlohej dhe klientët kërkonin zbritje të mëdha, falë sanksioneve më të rrepta nga Bashkimi Evropian dhe Uashingtoni. Shtëpia e Bardhë penalizoi gjithashtu Indinë, një nga blerësit më të mëdhenj të naftës bruto ruse në vitet e fundit.

Ky presion po funksiononte. Eksportet e naftës bruto dhe produkteve të naftës ruse ranë në 6.6 milionë fuçi në ditë në shkurt, niveli i tyre më i ulët që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës në vitin 2022, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Të ardhurat nga eksporti ranë me rreth 30% atë muaj krahasuar me një vit më parë.

Lufta e Iranit që atëherë ka sjellë ndryshime drastike, pjesërisht falë një përmbysjeje të fortë të qëndrimit të mëparshëm të administratës Trump ndaj naftës ruse. Më herët këtë muaj, Shtetet e Bashkuara lehtësuan përkohësisht sanksionet mbi naftën bruto ruse të transportuar me anije për të “mundësuar që nafta të vazhdojë të rrjedhë në tregun global”.

Dërgesat ruse në Indi janë në rrugë të drejtë pothuajse të dyfishohen në mars, krahasuar me shkurtin, ndërsa rafineritë indiane shtojnë blerjet për të kompensuar një rënie të furnizimit me naftë nga Lindja e Mesme, sipas Kpler, një ofrues të dhënash dhe analizash në kohë reale.

Në ditët e fundit, blerësit indianë kanë paguar më shumë për naftën bruto të Uralit sesa për naftën bruto Brent, pikën referuese globale, tha Sumit Ritolia, një analist i lartë në Kpler, duke cituar “tregues çmimesh” nga Argus, i cili ofron të dhëna mbi tregjet e energjisë dhe mallrave.

Gazi natyror dhe plehrat

Konflikti në Lindjen e Mesme mund t’i sjellë Kremlinit edhe përfitime të tjera financiare dhe strategjike.

Ngushtica e Hormuzit është një rrugë kritike tranziti jo vetëm për naftën, por edhe për gazin natyror të lëngshëm, plehrat, heliumin dhe aluminin – të gjitha këto Rusia i prodhon në sasi të mëdha.

Si eksportuesi i dytë më i madh i plehrave në botë, Rusia tashmë po merr “gjithnjë e më shumë” porosi, me importuesit në Nigeri dhe Ganë që blejnë paraprakisht dërgesat për tremujorin e tretë të këtij viti, sipas Prokopenkos.

“Pasi të krijohen, këto lidhje do të forcohen në një varësi që mund të zgjasë më shumë se çdo armëpushim”, vuri në dukje ajo këtë javë.

Rusia është gjithashtu prodhuesi i dytë më i madh i gazit natyror në botë, pas vetëm Shteteve të Bashkuara. Tashmë, ka disa spekulime se Bashkimi Evropian mund të vonojë afatin kohor për heqjen graduale të gazit natyror rus. Disa importe pritet të ndalohen që në muajin tjetër, me nëntorin 2027 të vendosur aktualisht si afati i fundit për të ndaluar të gjitha importet ruse.

Kjo tregon një tjetër fitore të mundshme strategjike për Rusinë, tha Tatiana Mitrova, një bashkëpunëtore në Qendrën për Politikën Globale të Energjisë në Universitetin e Kolumbias. Edhe këtu, heqja e sanksioneve të SHBA-së mbi disa naftë ruse është simbolike, duke hapur derën për Kremlinin për të rinegociuar me Shtetet e Bashkuara për lëshime afatgjata, tha ajo për CNN.

India dhe Kina rishqyrtojnë importet e Gjirit

Nëse India dhe Kina e zvogëlojnë varësinë e tyre nga lëndët djegëse fosile nga Lindja e Mesme, ato mund të drejtohen gjithnjë e më shumë drejt importeve ruse, sipas Vakulenko të Qendrës Carnegie Rusia Euroazia. Dhe kjo mund të forcojë argumentin për disa projekte infrastrukturore në shkallë të gjerë, të cilat do t’i jepnin një shtysë tjetër ekonomisë ruse.

Për shembull, Kina më parë ngurronte të angazhohej në projektin e propozuar të Rusisë për tubacionin e gazit natyror “Fuqia e Siberisë 2”. Tani, Pekini mund të jetë më i gatshëm, shkroi Vakulenko në shënimin e tij këtë javë.

“Një rrugë e sigurt tokësore për gazin, e paprekshme nga mbylljet (e Ngushticës së Hormuzit) dhe bllokadat detare, po fillon të duket më tërheqëse sesa dukej edhe gjashtë muaj më parë”, shkroi ai.

Një zgjerim i madh i tubacionit Siberia Lindore-Oqeani Paqësor, aktualisht i aftë të transportojë 1.6 milion fuçi naftë në ditë nga Rusia në Azi, papritmas “fillon të ketë shumë kuptim” si për Rusinë ashtu edhe për Kinën.

Megjithatë, oreksi i ripërtërirë i Azisë për lëndët djegëse fosile ruse mund të mos zgjasë. Shoku energjetik nga lufta në Iran do ta shtyjë Kinën dhe Indinë të dyfishojnë përdorimin e burimeve të rinovueshme vendase dhe madje edhe të qymyrit, argumentoi Mitrova e Universitetit të Kolumbias. Dy ekonomitë më të populluara në botë “do të bëjnë gjithçka për të zvogëluar varësinë e tyre nga importi”, tha ajo.

Rusia gjithashtu nuk është imune ndaj një rritjeje më të gjerë të kostove të transportit dhe çmimeve të mallrave të tregtuara si rezultat i luftës në Iran. Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik të enjten rriti parashikimin e saj për inflacionin kryesor në Rusi, i cili përfshin çmimet e ushqimit dhe energjisë, këtë vit me një pikë përqindjeje në 6%.

OECD pret që ekonomia e Rusisë të rritet me 0.6% këtë vit, krahasuar me 1% në vitin 2025. Rënia e parashikimit thekson se të ardhurat e papritura në afat të shkurtër nuk janë një zgjidhje e qëndrueshme për ekonominë e Rusisë. Problemet ekonomike të Kremlinit po shumëfishohen me luftën e saj shumëvjeçare, e cila ka shtuar borxhin qeveritar dhe ka ulur investimet e biznesit.

 

Fraksion.com