Doktrina Putin
Nga Vitalij Tretjakov
Sipas mendimit tim, nuk ka asgjë më të thjeshtë sesa të përshkruash se cila do të jetë strategjia globale e Vladimir Putinit gjatë mandatit të tij të ri si President i Federatës Ruse. Tiparet dhe linjat kryesore të kësaj strategjia tashmë ose janë ravijëzuar në mënyrë të qartë, ose janë deklaruar në mënyrë eksplicite. Para së gjithash, mbi çfarë premisash mbështetet dhe do të mbështetet në të ardhmen e afërt strategjia e Putinit? Sipas mendimit tim, premisat janë katër.
Premisa e parë. Nga pikëpamja e tij për historinë dhe qytetërimin e saj, Rusia është e destinuar që të jetë një fuqi e madhe botërore dhe, për pasojë, nuk ka mundësi zgjedhjeje: nëqoftëse Rusia dëshiron të vazhdojë të ekzistojë si komb, si vend dhe shtet, nuk mund të bëjë ndryshe përveçse të avancojë një politikë të jashtme të pavarur, anipse kjo politikë nuk kënaq aktorët e tjerë në skakierën botërore.
Premisa e dytë. Rusia nuk aspiron që të kontrollojë gjysmë, një të tretën, një të katërtën apo kushedi se çfarë porcioni tjetër të botës, e përbërë në një mënyrë apo në një tjetër nga vende të pavarura de iure, por të nënshtruar de factondaj protagonistëve të tjerë botërorë (fuqive të mëdha). Përvoja e Bashkimit Sovjetik, që ka shpërdoruar forca dhe mjete shpesh në dëm të popullsisë së vet për të mbështetur në të gjithë botën «regjimet mike», e ka çuar Putinin në një konkluzion të vetëm: menaxhimi i zonave të influencës tepër të shtrira dhe një numër shumë të madh ndaj të cilëve të pretendosh impenjime, nga pikëpamja strategjike, është më shumë një bela sesa një avantazh.
Premisa e tretĂ«. PerĂ«ndimit nuk mund tâi besohet. Cilatdo qofshin arĂ«syet, qoftĂ« kjo e justifikuar ose jo sipas pikĂ«pamjes sĂ« MoskĂ«s, PerĂ«ndimi do tĂ« shikojĂ« gjithmonĂ« tek Rusia nĂ« rastin mĂ« tĂ« mirĂ« njĂ« konkurrent dhe nĂ« mĂ« tĂ« keqin (dhe shumĂ« mĂ« shpesh) njĂ« rival apo deri njĂ« armik.
Premisa e katĂ«rt. E gjithĂ« bot apo pĂ«rjeton njĂ« periudhĂ« transformimesh globale e rajonale, konturet pĂ«rfundimtare tĂ« sĂ« cilĂ«s nuk janĂ« shumĂ« tĂ« qartĂ«. Procesi i transformimit do tĂ« vazhdojĂ« minimalisht pĂ«r 2 â 3 dekadat e ardhshme (por ndoshta edhe mĂ« shumĂ«). MegjithatĂ«, Ă«shtĂ« e qartĂ« se rezultati i kĂ«tyre transformimeve nuk do tĂ« jetĂ« lindja e njĂ« «vĂ«llazĂ«rie e tĂ« gjithĂ« popujve tĂ« botĂ«s» (çka Ă«shtĂ« utopi) apo e njĂ« hierarkie shtetesh gjysmĂ«demokratikĂ« («demokracia totalitare» qĂ« do tĂ« donte Uashingtoni) e drejtuar nga njĂ« qendĂ«r e vetme (nĂ« fakt nga njĂ« vend i vetĂ«m), por vetĂ«m vetĂ«m e njĂ« kombinimi tĂ« ri fuqishĂ« tĂ« mĂ«dha (mĂ« shumĂ« tĂ« pavarura) dhe thjesht vendesh tĂ« mesme dhe tĂ« vogla (mĂ« pak tĂ« pavarura).
Për pasojë, objektivat strategjikë të Putinit si President i Rusisë në 6 vitet e ardhshme do të jenë si më poshtë:
1) Të ruajë dhe të forcojë Rusinë si një prej fuqive të mëdha botërore (ama jo në nivelin e Bashkimit Sovjetik, pasi sistemi i tij ishte i fryrë dhe joracional).
2) TĂ« ruajĂ« dhe tĂ« forcojĂ« RusinĂ« si vend dhe qytetĂ«rim i veçantĂ« dhe qĂ« mbahet me forcat e veta (pĂ«r sa e mundur nĂ« botĂ«n e sotme), tĂ« pavarur sa mĂ« shumĂ« tĂ« jetĂ« e mundur, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« askush tĂ« mos guxojĂ« tâi prekĂ« interesat e saj sovrane.
3) TĂ« ruajĂ« paqen globale dhe, nĂ«se Ă«shtĂ« e mundur, paqen nĂ« rajonet ngjitur me kufijtĂ« rusĂ«. PĂ«r tĂ« garantuar tĂ« parĂ«n, Rusia duhet tĂ« ruajĂ« njĂ« ekuilibĂ«r strategjiko â ushtarak me Shtetet e Bashkuara; ndĂ«rsa pĂ«r tĂ« garantuar tĂ« dytĂ«n duhet tĂ« ndĂ«rhyjĂ«, nganjĂ«herĂ« edhe me pĂ«rdorimin e armĂ«ve, nĂ« konfliktet rajonale nĂ« territoret e interesit tĂ« saj strategjik, por pa i nisur asjĂ«herĂ« kĂ«to konflikte.
4) Të ruajë dhe të mbrojë qytetërimin rus (i nënkuptuar në kuptimin politik dhe etnik), edhe në vendet ku, pas rënies së Bashkimit Sovjetik, është gjendur një numër i konsiderueshëm (si, për shembull, në Estoni dhe në disa shtete të rinj të pavarur të Azisë Qendrore) apo shumë i madh (si në Ukrainë) banorësh të etnisë apo qytetërimit rus (në terminologjinë e përditshme, rusishtfolës).
5) Duhet nënvizuar se kjo pikë e fundit, për një tërësi rrethanash objektive e subjektive, ka gëzuar vëmendjen më të pakët gjatë gjithë këtyre viteve të fundit, përfshi vitet e para e presidencës Putin. Megjithatë, aneksimi i Krimesë nga Rusia, që aq shumë ka frikësuar e tronditur Perëndimin dhe që, pavarësisht të gjitha premisave objektive, ka ndodhur pikërisht se në krye të Kremlinit ishte Vladimir Putini dhe jo ndonjë president tjetër, tregon se i është dhënë fund traditës së keqe, që zbret të Gorbaçiovi dhe Jelcini, të injorimit të interesave jetike të rusëve të ndodhur kundër vullnetit të tyre të jetojnë përtej kufijve të Federatës Ruse.
Do të përshkruaj tani, siç e kuptoj dhe siç e shoh, të gjithë spektrin e elementëve përbërës të strategjisë globale ruse nën drejtimin e Vladimir Putinit gjatë mandatit të tij të ri presidencial. Nganjëherë do të përmend në këtë listë edhe metodat me të cilat Putini do ta realizojë këtë strategji.
Tendencat e përgjithshme e strategjisë globale të Putinit
Në përgjithësi, ja linjat strategjike të Rusisë sipas Presidentit të saj:
1) Të ruajë raporte jokonfliktuale, për sat ë jetë e mundur, me protagonistët kryesorë të skakierës botërore (fuqitë e mëdha globale dhe rajonale), me kusht që pala e kundër të mos provokojë konflikte.
2) Të ruajë sistemin aktual (i bazuar mbi marrëveshjet e Jaltës dhe Potsdamit) e institucioneve ndërkombëtare me Kombet e Bashkuara në krye dhe sistemin e së drejtës ndërkombëtare, edhe pse shumë gjëra në këtë sistem nuk e kënaqin vetë Rusinë (për shembull, predominimi i përfaqësuesve amerikanë dhe i shteteve perëndimore nën kontrollin e tyre në krye dhe në brendsi të aparateve të këtyre institucioneve).
3) TĂ« realizojĂ« njĂ« strategji dhe njĂ« politikĂ« alternative ndaj strategjisĂ« globale speculative amerikane e perĂ«ndimore dhe ndaj politikĂ«s sĂ« «mbrojtjes tĂ« demokracisĂ« dhe tĂ« drejtave tĂ« njeriut». BĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« strategji dhe njĂ« politikĂ« tĂ« «mosndĂ«rhyrjes nĂ« punĂ«t e brendshme tĂ« shteteve sovrane» dhe tĂ« «mbrojtjes pĂ«r çdo anĂ«tar tĂ« komunitetit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« sĂ« drejtĂ«s pĂ«r tâu organizuar nga pikĂ«pamja politike dhe sociale sipas traditave dhe normave tĂ« qytetĂ«rimit tĂ« kĂ«tij vendi».
4) Të nxisë në heqjen dorë nga mentaliteti i blloqeve dhe nga një qasje pasuesi, rezultati praktik i të cilit ka qenë krijimi i rregullt nga ana e Uashingtonit i «koalicioneve» për «të frenuar apo ndëshkuar» një vend të caktuar.
5) Të promovojë dhe të tentojë të realizojë parimin e «sigurisë kolektive të domosdoshme», domethënë të një sistemi në të cilin siguria e një grupi vendesh të mos realizohet në kurriz të humbjes së sigurisë të një grupi tjetër vendesh (i janë një shembull propozimet e shumta që Moska u ka bërë Shteteve të Bashkuara dhe vasalëve të tyre europianë për të hequr dorë nga pozicionimi i sistemeve mbrojtëse ushtarake amerikane afër kufijve rusë dhe, si alternativë, të krijojnë një sistem të përbashkët europian të mbrojtjes ushtarake).
6) Të kalojë pa trauma nga një botë unipolare, në të cilën Shtetet e Bashkuara janë fuqia hegjemone, në një botë multipolare.
7) Të luftohet së bashku, natyrisht, kundër kërcënimeve të përbashkëta dhe globale, si për shembull terrorizmi ndërkombëtar.
8) SĂ« fundi, ajo qĂ« udhĂ«heq Putinin do tĂ« jetĂ« ideja se nĂ« raportet aktuale ndĂ«rkombĂ«tare (siç ka ndodhur gjithmonĂ« edhe mĂ« parĂ«, gjatĂ« gjithĂ« historisĂ« botĂ«rore) kanĂ« peshĂ« vetĂ«m interesat dhe opinionet e atij qĂ« Ă«shtĂ« i fortĂ«. Edhe duke u bazuar vetĂ«m mbi shembullin e Gorbaçiovit dhe Jelcinit, Putini Ă«shtĂ« plotĂ«sisht i vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r faktin se sa mĂ« shumĂ« tâi lĂ«shosh PerĂ«ndimit, aq mĂ« shumĂ« ai do tĂ« pretendojĂ« lĂ«shime tĂ« reja.
Për këtë arsye forcimi sa më shumë të jetë i mundur i fuqisë ruse dhe i influencës ndërkombëtare të saj do të mbesë një prej prioriteteve të strategjisë globale të Kremlinit.
Shtetet e Bashkuara
Në raportin me Shtetet e Bashkuara vlejnë parasëgjithash 3 rregullat e mëposhtme:
1) Emancipimi në mënyrë gradual dhe, po qe i mundur, jokonfliktual nga predominimi amerikan në fushën ekonomike dhe sidomos financiare.
2) Ruajtja e njĂ« ekuilibri strategjiko â ushtarak me Shtetet e Bashkuara.
3) Kundërvënia Uashingtonit atje ku preken në mënyrë eksplicite interesat e Rusisë apo interesat e raporteve konstruktive të saj me shtete të tjera.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, rifutet nĂ« strategjinĂ« e Putinit refuzimi i çdo forme tjetĂ«r aktiviteti antiamerikan. Putini nuk ka qĂ«llim qĂ« tâi minojĂ« qĂ«llimisht pozicionet e Shteteve tĂ« bashkuara nĂ« botĂ«n aktuale. Kufizohet duke pritur qĂ« kĂ«to pozicione tĂ« dobĂ«sohen nĂ«tyrshĂ«m (nĂ« vijim tĂ« zhvillimit tĂ« qendrave tĂ« tjera tĂ« forcĂ«s) dhe pĂ«r shkak tĂ« gabimeve tĂ« politikĂ«s sĂ« jashtme tĂ« kryer nga Uashingtoni. Lidhur me kĂ«tĂ«, kjo Ă«shtĂ« metoda e preferuar nga Putini pĂ«r tĂ« luftuar kundĂ«r hegjemonisĂ« perĂ«ndimore nĂ« pĂ«rgjithĂ«si dhe asaj amerikane nĂ« veçanti. Putini qĂ«ndron nĂ« pritje, pasi e di dhe e kupton se herĂ«t apo vonĂ« PerĂ«ndimi do tĂ« bĂ«jĂ« njĂ« gabim tjetĂ«r. Dhe nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ« i mbetet vetĂ«m tĂ« vendosĂ«, pasi ka vlerĂ«suar pro-tĂ« dhe kundĂ«r-at, nĂ«se ta shfrytĂ«zojĂ« apo jo kĂ«tĂ« gabim. ĂshtĂ« kjo qĂ« ka ndodhur me KrimenĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« shembulli mĂ« i qartĂ«. Veç kĂ«saj, Putini e di se nĂ« çdo bashkim ekonomik, politik apo ushtarak fillimisht kompakt herĂ«t apo vonĂ« shfaqen kontraste si midis anĂ«tarĂ«ve tĂ« veçantĂ«, ashtu edhe midis liderit tĂ« tij (nĂ« fakt, padronit) dhe anĂ«tarĂ«ve tĂ« tjerĂ«. Dhe nĂ«se ky bashkim Ă«shtĂ« i drejtuar kundĂ«r interesave tĂ« RusisĂ«, mjafton vetĂ«m qĂ« tĂ« pritet tĂ« dobĂ«sohet ose tĂ« vetĂ«shkatĂ«rrohet.
EuropĂ« (Bashkimi Europian â NATO)
Padyshim qĂ« Putini ka hequr dorĂ« tashmĂ« nga tĂ« besuarit (nĂ«se ka pasur ndonjĂ«herĂ«) nĂ« njĂ« utopi si «shtĂ«pia e pĂ«rbashkĂ«t europiane» dhe prandaj nuk lĂ«shohet nĂ« premtime dhe nĂ« projekte tĂ« kota lidhur me krijimin e njĂ« «hapĂ«sire tĂ« pĂ«rbashkĂ«t europiane» mitologjike. Putini nuk ka tentuar kurrĂ«, as edhe mĂ« pĂ«rpara, qĂ« ta pĂ«rcajĂ« Bashkimin Europian ose NATO-n dhe sigurisht qĂ« nuk do ta bĂ«jĂ« as tani. ParasĂ«gjithash sepse shikon me sytĂ« e tij si ku unitet nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe nuk ekziston mĂ« dhe dukja e tij, edhe e manifestuar nĂ« disa veprime tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta â nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« veçantĂ« nĂ« politikĂ«n e sanksioneve kundĂ«r RusisĂ« â Ă«shtĂ« e garantuar vetĂ«m nga kontrolli ushtarak dhe ekonomik i Uashingtonit mbi «elitat europiane» dhe â gjĂ« gjithnjĂ« e mĂ« e qartĂ« â nga materiali kompromentues i mbledhur ad hoc. MegjithatĂ«, Putini do tĂ« tentojĂ« qĂ« ta shfrytĂ«zojĂ« çdo çarje nĂ« brendĂ«si tĂ« kĂ«tij «uniteti». Nuk do tĂ« ketĂ« gjithmonĂ« sukses, pasi Uashingtoni Ă«shtĂ« shumĂ« i vĂ«mendshĂ«m pĂ«r tĂ« vepruar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« tillĂ« qĂ« pikĂ«risht ndaj frontit rus nĂ« Bashkimin Europian dhe nĂ« NATO tĂ« mos ketĂ« kurrfarĂ« mospĂ«rputhjeje mendimi dhe sidomos veprimi. Por ky sistem po jep tashmĂ« sinjale tĂ« rregullta keqfunksionimi, jo vetĂ«m pse si Bashkimi Europian, ashtu edhe NATO ekzistojnĂ« prej shumĂ« kohĂ«sh dhe janĂ« plakur e janĂ« bĂ«rĂ« tĂ« prapambetura, por edhe pse janĂ« zgjeruar shumĂ«, duke shkuar pĂ«rtej kufijve realĂ« tĂ« tyre.
Nuk mund tĂ« phoj se Putini e mendon si unĂ« â e pohoj prej jo mĂ« pak se 15 vitesh â qĂ« Bashkimi Europian do tĂ« shembet dhe pĂ«r tĂ« njĂ«jtat arĂ«sye pĂ«r tĂ« cilat u shemb Bashkimi Sovjetik (mendoj se data e kĂ«saj shembjeje pĂ«rfundimtare tĂ« mos shkojĂ« pĂ«rtej 2025). Ama mĂ« duket evidente qĂ« Putini nuk beson qĂ« Bashkimi Europian dhe NATO do tĂ« arrijnĂ« tĂ« kompaktĂ«sojnĂ« radhĂ«t e tyre. Ă«shtĂ« e qartĂ« edhe se Putini do ta pĂ«rdorĂ« mjeshtĂ«risht kĂ«tĂ« konfuzion dhe kĂ«tĂ« lĂ«kundje pĂ«r interesat e RusisĂ«. Veç kĂ«saj, Putini nuk ka sesi tĂ« mos e shikojĂ« qĂ« po manifestohet nĂ« mĂ«nyrĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« qartĂ« njĂ« krizĂ« qytetĂ«rimi e «EuropĂ«s klasike». Dhe do tĂ« bazohet mbi faktin qĂ« herĂ«t apo vonĂ« vendet europiane mĂ« pak tĂ« varura nga Shtetet e Bashkuara dhe/ose mĂ« tĂ« zgjuara do tĂ« jenĂ« tĂ« detyruar tâi drejtohen RusisĂ« si garantja e vĂ«rtetĂ« e mbrojtjes sĂ« qytetĂ«rimit europian. Putini do tĂ« tentojĂ« me tĂ« gjitha forcat e tij, pavarĂ«sisht kundĂ«rshtimit nga ana e Shteteve tĂ« Bashkuara dhe e disa vendeve tĂ« Bashkimit Europian mĂ« shumĂ« tĂ« orientuara nĂ« kuptimin rusofob dhe, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, gjermanofob, qĂ« tĂ« ruajnĂ« dhe tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« raportet me GjermaninĂ«. ĂshtĂ« e qartĂ« se nuk do ta bĂ«jĂ« me BritaninĂ« e Madhe, qĂ« prej pothuajse 5 shekujsh Lufton kundĂ«r influencĂ«s sĂ« RusisĂ« nĂ« EuropĂ«. Nuk do ta bĂ«jĂ« me FrancĂ«n, qĂ« me presidentĂ«t e fundit e ka humbur tĂ« gjithĂ« fytyrĂ«n nĂ« politikĂ«n e jashtme. VetĂ«m Gjermania, megjithĂ«se Ă«shtĂ« nĂ« fakt njĂ« vend i pushtuar nga Shtetet e Bashkuara, ka mbetur fuqia e vetme e madhe pĂ«rtej kufijve tĂ« RusisĂ« nĂ« kontinentin europian.
Kina
Në optikën e transformimit të Kinës në superfuqinë e dytë botërore (të paktën në nivel ekonomik), strategjia globale Putinit ndaj këtij vendi do të ketë si objektiv heqja dorë nga shtytja e Pekinit drejt një konflikti me Shtetet e Bashkuara, për të mos thelluar kontrastet tashmë ekzistuese midis një Amerikë gjithnjë e më të dobët dhe të një Kine në rritje dje, duke nxjerrë avantazhin më të madh nga raportet e mira me Pekinin, të presë të shohë rezultatin e konkurrencës midis të dyve, për momentin vetëm ekonomike dhe financiare.
Vende dhe rajone të tjera
Sesi do tĂ« veprojĂ« Putini nĂ« njĂ« kontekst tĂ« ngjashĂ«m e ka demonstruar tashmĂ« duke formuar njĂ« koalicion ad hoc midis RusisĂ«, TurqisĂ« dhe Iranit nĂ« raport me çështjen siriane. ĂfarĂ« bie nĂ« sy? ParasĂ«gjithash gjithçka qĂ« mbi bazĂ«n e njĂ« pĂ«rputhjeje interesash rajonale janĂ« bashkuar tri vende shumĂ« tĂ« ndryshĂ«m midis tyre qĂ« PerĂ«ndimi ka menduar mirĂ« tâi armiqĂ«sojĂ«. PĂ«rfshi â dhe Ă«shtĂ« fakti mĂ« befasues â njĂ« anĂ«tar tĂ« besueshĂ«m tĂ« NATO-s siç ka qenĂ« pĂ«r shumĂ« dekada, TurqinĂ«!
Dhe mund tĂ« kihet siguri se nĂ« çdo konflikt tjetĂ«r rajonaj, tĂ« provokuar nga amerikanĂ«t apo nĂ« tĂ« cilin Uashingtoni dĂ«shiron tĂ« futet me egoizmin e çfrenuar dhe hipokrizinĂ« e pafalshme tĂ« tij, do tĂ« jetĂ« gjithmonĂ« e mundur tĂ« gjenden 2- 3 apo 4 â 5 vende tĂ« mĂ«dha kufitare interesat kombĂ«tare tĂ« cilĂ«ve realisht tĂ« dĂ«mtohen nga planet e nga veprimet e Shteteve tĂ« Bashkuara dhe tĂ« aleatĂ«ve vasalĂ« tĂ« tyre. Do tĂ« arrihet nĂ« njĂ« pikĂ« tĂ« tillĂ« qĂ« do tĂ« shfaqen vetĂ« dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pashmangshme motivet qĂ« do tĂ« shtyjnĂ« tĂ« krijohen koalicionet tĂ« ngjashme ad hoc nĂ« funksion antiperĂ«ndimor. Do tĂ« mjaftonte tĂ« gjendej dikush mjaft i vendosur dhe i fortĂ« pĂ«r ta ngritur nĂ« kĂ«mbĂ« njĂ« aleancĂ« tĂ« kĂ«tij lloji.
Putini nuk do të krijojë koalicionë të ngjashëm jashtë perimetrit të rajoneve drejtpërsëdrejti kufitarë me Rusinë, si për shembull në Amerikën Qendrore, Amerikën Jugore apo në Afrikën Australe. Dhe arësyeja është se Putini nuk synon që të sulmojë qëllimisht dhe në mënyrë të studiuar as pozicionet e Shteteve të Bashkuara në pjesën tjetër të botës, as aq më pak të pengojë politikën e Uashingtonit kudo që ka vende apo popuj të pakënaqur apo të dëmtuar nga politika amerikane. Qënia jashtëzakonisht racional dhe besimi vetëm ndaj asaj që mund të sigurohet konkretisht janë imperativët e politikës së jashtme të Putinit. Për më tepër, një pozicion i tillë kritikohet nga disa prej kundërshtarëve të tij të brendshëm të mësuar me madhështinë sovjetike. E përsëris: Putini vëren se bota është lodhur nga hegjemonia amerikane dhe se, në një mënyrë apo në një tjetër, do të çlirohet prej sa. Dhe as Rusia, as Kremlini, as Putini personalisht nuk janë të detyruar të bëjnë punën për të gjithë botën.
Hapësira passovjetike
Lidhur me linjĂ«n politike tĂ« Putinit nĂ« hapĂ«sirĂ«n passovjetike qĂ« Ă«shtĂ« pjesĂ« e strategjisĂ« sĂ« tij globale do tĂ« kisha shumĂ« pĂ«r tĂ« shkruar dhe kuptohet pse: Ă«shtĂ« kĂ«tu qĂ« qĂ«ndrojnĂ« interesat kombĂ«tare tĂ« RusisĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« artikull do tĂ« kufizohem qĂ« tâi evidentoj pikat kryesore.
AsnjĂ« prej vendeve tĂ« hapĂ«sirĂ«s passovjetike (ish republika aleate qĂ« ishin pjesĂ« e Bashkimit Sovjetik) nuk e ka bĂ«rĂ« akoma zgjedhjen e vet pĂ«rfundimtare gjeopolitike. Motivet janĂ« tĂ« qarta: pjesa mĂ« e madhe e kĂ«tyre vendeve duhet ta vendosĂ« politikĂ«n e vet tĂ« jashtme duke u nisur thuajse nga zero. Thuajse tĂ« gjithĂ« (me pĂ«rjashtim tĂ« LituanisĂ«, LetonisĂ« dhe EstonisĂ«) vazhdojnĂ« qĂ« tĂ« tundohen dhe tĂ« veprojnĂ« me maturi midis RusisĂ«, Shteteve tĂ« Bashkuara dhe KinĂ«s (kjo e fundit e rĂ«ndĂ«sishme sidomos pĂ«r sa u pĂ«rket vendeve tĂ« AzisĂ« Qendrore) dhe deri midis kĂ«tyre gjigantĂ«ve gjeopolitike e TurqisĂ« ose ArabisĂ« Saudite. Putini e ka mirĂ« nĂ« mendje gjithĂ« kĂ«tĂ«, por duke ruajtur korrektĂ«sinĂ« maksimale ndaj regjimeve tĂ« vendosura nĂ« kĂ«to vende, tĂ« markĂ«s nĂ« thelb autoritare, preferon tĂ« presĂ« mĂ« durim pĂ«r tĂ« kuptuar sesi do tĂ« ecin punĂ«t qĂ«, veç tĂ« tjerash ecin nĂ« hap tĂ« njĂ«jtĂ« me ekuilibrin e lĂ«kundur tĂ« forcave globale. Putini e ka kuptuar se herĂ«t apo vonĂ« secili prej kĂ«tyre vendeve do tĂ« thirret pĂ«r ta bĂ«rĂ« njĂ« zgjedhje dhe mungesa e njĂ« presioni tĂ« veçantĂ« nga ana e MoskĂ«s â pĂ«rballĂ« disa humbjeve taktike â do tâi japĂ« njĂ« ditĂ« frutet e tij dhe do tĂ« jetĂ« mĂ« produktiv se presioni konstant i Shteteve tĂ« Bashkuara dhe i aktorĂ«ve tĂ« tjerĂ« tĂ« jashtĂ«m nĂ« funksion antirust, tĂ« interesuar nĂ« ndarjen e trashĂ«gimisĂ« sovjetike.
Për mua është e qartë si drita e Diellit se një linjë e tillë strategjike e Putinit ndaj këtyre vendeve do të vazhdohet.
Shtetet balltike (Letonia, Estoni, Lituani), siç e kam shkruar, janë një çështje krejtësisht tjetër. Ndërhyjnë vazhdimisht si provokatorë të vetëdijshëm se bëjnë gjithçka për të ashpërsuar raportet midis Rusisë e Shteteve të Bahskuara, Rusisë e Bashkimit Europian, tashmë në vetvete thellësisht të kompromentuara. Konsideroj të mundshme, në most ë nevojshme, që të bëhet më e ashpër politika e Moskës ndaj këtyre vendeve tashmë të infektuara nga virusi i racizmit (ndaj rusëve që jetojnë në territoret e tyre) dhe i neonazizmit (fakt që Bashkimi Europian demokratik vazhdon më kokëfortësi ta injorojë). Por mendoj se Putini nuk dëshiron të shtyhet 6 vitet e ardhshme drejt një ngurtësimi të pozicioneve, por që e konsideron sjelljen e këtyre vendeve një frut që buron nga raportet e përgjithshme midis Shteteve të Bashkuara e Bashkimit Europian nga njëra anë dhe Rusisë nga ana tjetër.
Së fundi, çështja e rusëve që ndodhen jashtë kufijve të Federatës Ruse, një çështje e lidhur me situatën në Letoni e Estoni, përveçse në Moldavi, por sidomos në Ukrainë. Kundërshtarët e brendshëm e politikës së jashtme të Putinit i kritikojnë sidomos faktin se po tregon shumë durim ndaj angarive në dëm të rusëve në shumë vende të hapësirës passovjetike, ndaj shkatërrimit sistematik të kulturës ruse, të arsimimit në gjuhën ruse dhe të vetë gjuhës ruse. Edhe unë mendoj se Rusia duhet të veprojë në mënyrë shumë të vendosur, nga pikëpamja diplomatike, politike dhe ekonomike.
NĂ« kĂ«tĂ« moment problem imponohet me forcĂ« mĂ« tĂ« madhe nĂ« UkrainĂ«. Prandaj Ă«shtĂ« pikĂ«risht kĂ«tu qĂ« do tĂ« duhet tĂ« priten ndryshimet mĂ« tĂ« mĂ«dha nĂ« qĂ«ndrimin e Putinit rreth «çështjes ruse» jashtĂ« kufijve tĂ« RusisĂ«. Nuk mund tĂ« kalojĂ« pa u vĂ«nĂ« re fakti qĂ« qysh kur raportet midis RusisĂ« dhe UkrainĂ«s janĂ« pĂ«rkeqĂ«suar nĂ« ndĂ«rhyrjet e tij publike, Putini ka konstatuar gjithnjĂ« e mĂ« shpesh atĂ« qĂ« pĂ«rpara grushtit tĂ« shtetit nĂ« UkrainĂ« (Jevromajdan, pĂ«r ta thĂ«nĂ« allaeuropiançe) ai preferonte tĂ« mos e kujtonte, domethĂ«nĂ« qĂ« populli rus aktualisht Ă«shtĂ« kombi mĂ« i madh i ndarĂ« i EuropĂ«s. Dhe Ă«shtĂ« pikĂ«risht kĂ«shtu, pasi jo mĂ« pak se gjysma e popullsisĂ« ukrainase Ă«shtĂ« ruse. BĂ«het fjalĂ« minimalisht pĂ«r 20 milion persona. PĂ«rqindja ngjitet deri nĂ« 75% â 80% nĂ«qoftĂ«se marrim nĂ« konsideratĂ« njerĂ«zit qĂ« flasin rusisht si gjuhĂ« tĂ« parĂ«. Si shumĂ« rusĂ«, jo tĂ« rĂ«nduar nga poste qeveritare, kam thĂ«nĂ« gjithmonĂ« se nĂ«se populli gjerman ka pasur mundĂ«sinĂ« (veç tĂ« tjerash jo pa ndihmĂ«n e RusisĂ«) qĂ« tĂ« ribashkohet nĂ« njĂ« shtet tĂ« vetĂ«m, nuk ka mĂ« pak tĂ« drejtĂ« populli rus. Dhe herĂ«t apo vonĂ« do tĂ« ndodhĂ«. Jam i sigurtĂ« se Vladimir Putini me cilĂ«sinĂ« e Presidentit tĂ« RusisĂ« nuk do ta paraqesĂ« publikisht çështjen as mĂ« qartĂ«si tĂ« ngjashme, as aq mĂ« pak nuk do ta konsiderojĂ« njĂ« objektiv gjeopolitik tĂ« mandatit tĂ« ri presidencial. Por pĂ«r mua Ă«shtĂ« e qartĂ« se ai e percepton gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« presionin nĂ« rritje e njĂ« çështjeje tĂ« tillĂ«. Nga ana e saj, kjo do tĂ« transformojĂ« nĂ« njĂ« farĂ« mĂ«nyrĂ« politikĂ«n e tij kundrejt UkrainĂ«s nĂ« rast se do tĂ« qĂ«ndrojĂ« regjimi aktual politik (apk rĂ«ndĂ«si ka me çfarĂ« liderĂ«sh nĂ« krye).
MĂ« mirĂ« se Krimea nuk mund tĂ« bĂ«het. Por do tâi takojĂ« ta bĂ«jĂ«
Nuk Ă«shtĂ« qĂ«llimi im tĂ« gjykoj se brenda tĂ« cilash tema shikohet problem ukrainas nĂ« RomĂ«, Berlin, Bruksel apo Uashington, por pĂ«r RusinĂ« padyshim qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« çështje strategjike. Aneksimi i krimesĂ« nga Rusia Ă«shtĂ« rezultat i politikĂ«s sĂ« jashtme e tĂ« brendshme tĂ« Putinit qĂ« mund ta vlerĂ«sojnĂ« vetĂ«m rusĂ«t dhe tĂ« cilĂ«s Ă«shtĂ« vĂ«shtirĂ« tâi gjenden tĂ« ngjashme nĂ« historinĂ« ruse. Prandaj them: mĂ« mirĂ« se Krimeja nuk mund tĂ« bĂ«het! E them nĂ« kuptimin qĂ« nuk Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« imagjinohet se çfarĂ« do tĂ« kishte bĂ«rĂ« mĂ« mirĂ« njĂ« president i RusisĂ« ose vetĂ« Putini se kjo fitore e pabesueshme, pavarĂ«sisht se e rrezikshme. Besoj se Putini do tĂ« duhet tĂ« shkojĂ« mĂ« tej dhe tĂ« vendosĂ« nĂ« 6 muajt e parĂ« tĂ« presidencĂ«s problemin e Novorossija (pĂ«r ta thĂ«nĂ« me fjalĂ« tĂ« thjeshta, UkrainĂ«n aktuale ruse dhe rusishtfolĂ«se, i sĂ« cilĂ«s Donbassi Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« pjesĂ« e vogĂ«l). Nuk ka rĂ«ndĂ«si sesa nĂ« Kiev nacionalistĂ«t ukrainas apo patronĂ«t e tyre tĂ« NATO-s e tĂ« Bashkimit Europian pĂ«rsĂ«risin se «nuk ekziston asnjĂ« Novorossija»: nuk mund tĂ« shkĂ«mbehet dĂ«shira pĂ«r realitetin. JanĂ« tashmĂ« 4 vite radhazi qĂ« Putini, me koston e dĂ«mtimit tĂ« reputacionit tĂ« tij brenda RusisĂ«, bĂ«n maksimumin pĂ«r ta mbajtur UkrainĂ«n nĂ« kufijtĂ« e 1991 (pa KrimenĂ« e vetĂ«shpallur, natyrisht). PĂ«rpjekjet e pĂ«rbashkĂ«ta e regjimit nacionalist tĂ« Kievit, kryesuar nga Poroshenko, Turçinov dhe Avakov dhe mbĂ«shtetur nga PerĂ«ndimi, vazhdojnĂ« pa u ndalur rrugĂ«n pĂ«r shembjen pĂ«rfundimtare tĂ« UkrainĂ«s.
Veç kësaj, forcat haptazi antiruse të Perëndimit synojnë qartë për një tentativë presioni të armatosur nga ana e Kievit mbi republikat e Donjeckut dhe Luhanskut apo të shkaktojnë një skenar tjetër ku Rusia do të detyrohet që të hyjë në konflikt direct në truallin ukrainas. Këto forca, me ngadalë, por pa e ndalur, po arrijnë ndonjë rezultat. Duke u nisur nga kjo tendencë që nuk është kundërshtuar nga asgjë, përjashto vetëkontrollin politik të Kremlinit, janë të detyruar të konsiderojnë se një luftë civile në të gjithë fushën dhe shembja përfundimtare e Ukrainës (në të cilën, sikur mos të mjaftonte, janë përfshirë edhe disa vende të Bashkimit Europian që kufizohen me Ukrainën) duken të pashmangshme. Në këtë rast, përtej synimeve personale, Putini do të detyrohet që të marrë masat e duhura. Nuk do të ketë zgjedhje tjetër./Përgatiti Bota.al
(Vitalij Tretjakov Ă«shtĂ« gazetar dhe President i ShkollĂ«s sĂ« LartĂ« pĂ«r Televizionin nĂ« Universitetin ShtetĂ«ror tĂ« MoskĂ«s âMikhail Lomonosovâ)
Fraksion.com
