Brukseli: Nuk do të ketë anëtarësim të Ukrainës në BE më 1 janar 2027

Ukraina nuk mund t’i bashkohet BE-së më 1 janar 2027, deklaroi Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, duke hedhur poshtë objektivin e vendosur nga Presidenti Volodymyr Zelensky, ndërsa Kievi has vështirësi në zbatimin e reformave thelbësore për anëtarësim.

Në një intervistë për gazetën italiane *Corriere della Sera*, të botuar të premten më 2 tetor, Kos tha se kjo datë ishte e papajtueshme me një proces që bazohet në përmbushjen e kritereve të anëtarësimit nga vendet kandidate.

“Data 1 janar 2027 u caktua nga Presidenti Zelensky. Anëtarësimi bazohet në merita: është e qartë se kjo datë nuk është e realizueshme. E kuptoj që Kievi dhe shumë të tjerë e shohin anëtarësimin në BE si një garanci sigurie. Lufta në Ukrainë ka ndryshuar gjeopolitikën evropiane dhe një nga pasojat është se zgjerimi është sërish prioritet, jo vetëm për Ukrainën, por edhe për të tjerët.”

Deklarata e saj iu referua specifikisht datës 1 janar, pa përjashtuar kategorikisht çdo datë të mundshme anëtarësimi gjatë vitit 2027. Megjithatë, ajo vë në dyshim pritshmëritë për një anëtarësim të afërt, ndërkohë që angazhimet e Ukrainës për drejtësinë dhe luftën kundër korrupsionit mbeten kryesisht të papërfunduara.

Një vlerësim i shoqërisë civile i muajit shtator tregon se zbatimi i planit të reformave prioritare “Kachka-Kos” është në nivelin 15%. Ndërkohë, përplasja midis ish-Prokurorit të Përgjithshëm Ruslan Kravchenko dhe hetuesve të pavarur kundër korrupsionit ka ringjallur shqetësimet nëse Kievi po i mbron institucionet që ishte zotuar para Brukselit se do t’i forconte.

Vonesat mbartin gjithashtu një rrezik politik. Franca zgjedh një president të ri vitin e ardhshëm dhe një fitore e Marine Le Pen mund ta linte Ukrainën të negocionte me një qeveri më pak mbështetëse në një nga kryeqytetet më me ndikim të BE-së.

Më shumë politike sesa praktike

Perspektiva e anëtarësimit në vitin 2027 nuk ka qenë kurrë një afat kohor i dakordësuar për anëtarësim të plotë.

Siç raportoi *Kyiv Post* në prill, diskutimet përfshinin një formë asociimi simbolik ose politik që do ta lidhte Ukrainën me BE-në përpara se ajo të përfundonte reformat e kërkuara për pjesëmarrje të plotë.

Në atë skenar, Kievi do të merrte njohje politike, ndërsa qasja në përfitimet kryesore dhe të drejtat e vendimmarrjes do të mbetej e kufizuar. Ajo nuk do t’i gëzonte menjëherë të gjitha të drejtat që zakonisht lidhen me anëtarësimin.

Madje edhe ajo propozim u prit me skepticizëm. Një burim diplomatik në Bruksel, i njohur drejtpërdrejt me negociatat, i tha Kyiv Post se asociimi politik në vitin 2027 “tingëllon shumë mirë për të qenë i vërtetë”.

“Nuk duhet të ketë iluzione për shtetet anëtare”, tha burimi. “Ata do të mbrojnë interesat e tyre”.

Ky paralajmërim kishte të bënte me gatishmërinë e qeverive evropiane për të miratuar një marrëveshje të jashtëzakonshme, jo thjesht aftësinë e Ukrainës për të përfunduar reformat. Një propozim i diskutuar nga zyrtarët nuk bëhet një angazhim për anëtarësim derisa shtetet anëtare të bien dakord për të.

Vlerësimi i shtatorit ende i vendos reformat prioritare në 15%.

I rënë dakord në dhjetor 2025, plani Kachka-Kos përcakton 10 angazhime prioritare për drejtësinë dhe antikorrupsionin, të emëruara sipas zëvendëskryeministrit të atëhershëm Taras Kachka dhe komisionerit të zgjerimit.

Paketa është një nëngrup urgjent i detyrimeve më të gjera të pranimit të Ukrainës, me zbatimin që pritet deri në fund të vitit 2026. Ajo përfshin masa mbrojtëse për hetimet kundër korrupsionit, ndryshime në emërimet e prokurorive dhe pjesëmarrje të vazhdueshme ndërkombëtare në përzgjedhjen gjyqësore.

Koalicioni i Kontrollit të Anëtarësisë i dha zbatimit 15 pikë nga 100 në qershor, nga nëntë në vlerësimin e tij fillestar. Pjesa më e madhe e këtij progresi përfshinte hapa paraprakë në vend të reformave të përfunduara.

Raporti më i ri në hije i shoqërisë civile i vitit 2026, i përmbledhur nga Automaidan, ende e vendos zbatimin në 15% që nga shtatori, me afërsisht tre muaj të mbetur para afatit.

Gjetjet e tij identifikojnë progres të pamjaftueshëm në forcimin e Byrosë Kombëtare Kundër Korrupsionit të Ukrainës (NABU) dhe Zyrës së Prokurorit të Specializuar Kundër Korrupsionit (SAPO), reforma gjyqësore të papërfunduara dhe probleme të vazhdueshme me pavarësinë dhe transparencën e emërimeve prokurore.

Raporti gjithashtu vëren se 114 projektligje të lidhura me BE-në ishin në faza të ndryshme të shqyrtimit parlamentar që nga 15 shtatori. Kjo tregon aktivitet legjislativ, por projektligjet në pritje nuk vërtetojnë se masat mbrojtëse të premtuara kanë hyrë në fuqi.

Largimi i Kravchenkos

Përballja e shtatorit që përfshin Kravchenkon ilustron pse kërkesat e Brukselit shkojnë përtej miratimit të legjislacionit.

Siç raportoi “Kyiv Post”, Kravçenko njoftoi për ngritjen e dyshimeve ndaj drejtorit të NABU-s, Semen Krivonos, pasi kishte dhënë dorëheqjen e tij në mes të një hetimi për korrupsion të dyshuar brenda Zyrës së Prokurorit të Përgjithshëm.

NABU i hodhi poshtë akuzat. Së bashku me SAPO-n, e përshkroi këtë veprim si një tjetër sulm ndaj pavarësisë së tyre.

Kravchenko mohoi shkeljet dhe nuk ishte emëruar si i dyshuar kur dha dorëheqjen. Parlamenti më pas miratoi shkarkimin e tij, të cilin Zelensky e formalizoi me dekret.

Mykhailo Zhernakov, drejtor ekzekutiv i Fondacionit DEJURE, i tha Kyiv Post se zëvendësimi i prokurorit të përgjithshëm pa ndryshuar procedurën e emërimit do ta linte të paprekur dobësinë themelore.

Ai bëri thirrje për një konkurs të hapur që përfshin ekspertë ndërkombëtarë dhe legjislacion që rivendos mbrojtjet në përzgjedhjen gjyqësore. Këto angazhime i përkasin planit Kachka-Kos.

Rreziku i pranimit qëndron në ndërhyrjet e përsëritura dhe mbrojtjet e paplotësuara, në vend të një hetimi ose dorëheqjeje vetë. Agjencitë e pavarura që ekspozojnë korrupsionin e dyshuar mund të demonstrojnë forcë institucionale – hakmarrja kundër tyre ngre dyshime nëse kjo pavarësi do t’i mbijetojë rasteve politikisht të ndjeshme.

Hapja e negociatave nuk po i përfundon ato.
Ukraina ka bërë përparim të matshëm përmes procesit të pranimit. Ai hapi grupin negociues të Bazave më 15 qershor dhe Marrëdhëniet me Jashtë më 14 korrik.

Por hapja e një grupi do të thotë fillimi i negociatave mbi një grup fushash politike, jo certifikimi se Ukraina i ka përmbushur kërkesat e tyre.

Grupi i Bazave mbulon institucionet nga të cilat varet procesi më i gjerë, duke përfshirë pavarësinë gjyqësore, mbrojtjet kundër korrupsionit dhe qeverisjen demokratike. Ai hapet i pari dhe mbyllet i fundit, me progresin që përcakton ritmin e negociatave diku tjetër.

Zhernakov i ka thënë më parë Kyiv Post se problemi i Ukrainës nuk mund t’i atribuohet thjesht paaftësisë së parlamentit për të vepruar. Ligjvënësit kanë mbledhur vazhdimisht shumica të mëdha kur ka pasur mbështetje të mjaftueshme politike.

Argumenti i tij është se vendimet e mbetura kërkojnë një gatishmëri për të kufizuar ndikimin politik mbi institucionet, në vend të një deklarate tjetër që mbështet integrimin evropian.

Zgjedhjet në Francë

Ukraina po ndjek këto reforma ndërsa mbështetja politike rreth pranimit mund të ndryshojë.

Presidenti Emmanuel Macron nuk mund të kërkojë një mandat të tretë radhazi në vitin 2027. Një fitore e Le Pen mund të dobësojë mbështetjen franceze në të cilën Kievi mbështetet aktualisht për ndihmë ushtarake dhe integrim evropian.

Siç shpjegoi analiza e Kyiv Post për garën presidenciale franceze, Le Pen ka ndryshuar pjesë të qëndrimit të saj që nga pushtimi në shkallë të plotë i Rusisë. Ajo e dënoi pushtimin dhe mbështeti sovranitetin ukrainas, por vazhdon të kundërshtojë vendosjen e trupave franceze dhe lejimin e armëve franceze me rreze të gjatë veprimi për të goditur brenda Rusisë.

Megjithatë, ajo mbetet ende një euroskeptike e flaktë. Vazhdimësia me politikën pro-BE të Macron nuk mund të supozohet ndërsa pranimi i shteteve të reja anëtare kërkon marrëveshje nga çdo vend i BE-së. Një udhëheqje franceze më pak mbështetëse mund të ngadalësojë vendimet, të kërkojë kushte shtesë ose të mos mbështesë një marrëveshje të përshpejtuar.

Reformat e Kievit dhe zgjedhjet e Evropës zhvillohen në orare të ndryshme.
Kos vazhdon të mbështesë integrimin gradual para anëtarësimit të plotë, duke u lejuar kandidatëve të marrin më shumë përfitime ndërsa plotësojnë kërkesat. Ajo e paraqet këtë qasje si përgatitje për pranim, në vend që të jetë një zëvendësim për të.

Për Ukrainën, marrëveshje të tilla mund të sjellin përfitime praktike ndërsa negociatat vazhdojnë. Por as integrimi gradual dhe as një deklaratë politike nuk heqin nevojën për gjykata të pavarura, emërime të besueshme dhe agjenci antikorrupsion të afta për të hetuar zyrtarë të fuqishëm.

Kiev nuk mund të ndikojë në rezultatin e zgjedhjeve në të gjithë Evropën, përfshirë Francën, por pa të mund dhe duhet të bëjë detyrat e shtëpisë. Mosveprimi dhe pengimi vetëm sa do ta lënë Ukrainën të varur nga vullneti i mirë politik që mund të jetë më i vështirë për t’u siguruar vitin e ardhshëm.

 

Fraksion.com