Si të luftohet lufta e Putinit kundër realitetit

Nëse Perëndimi dëshiron ndryshim në Moskë, duhet të ndalojë së minuari mediat opozitare ruse ndërsa ato raportojnë të vërtetën rreth luftës katastrofike të Kremlinit

Nga John Christer Tønnessen

Kostot marramendëse të luftës në Ukrainë janë të dukshme për mbarë botën dhe fuqitë perëndimore kanë vendosur sanksione për të ndryshuar kursin e Kremlinit. Megjithatë, agresioni ushtarak i Rusisë vazhdon pa u zbutur. Sulmet me dronë me rreze të gjatë veprimi të Ukrainës kanë goditur thellë në bërthamën ekonomike dhe ushtarake të Rusisë. Ndonëse kjo ka rëndësi strategjike, është gabim të supozohet se rritja e kostove për Rusinë do të çojë në de-eskalim.

Ky supozim mbështetet në një model specifik të sjelljes shtetërore: se udhëheqësit reagojnë ndaj stimujve që lidhen me koston. Në një sistem autoritar, si ai i Rusisë, llogaritja ndjek një logjikë tjetër.

Ndryshimi i perceptimit të një autokrati për realitetin është pothuajse i pamundur. Një udhëheqës autoritar gëzon hapësirë ​​të konsiderueshme për ta interpretuar realitetin në mënyra që i shërbejnë atij, dhe Vladimir Putini e ka shfrytëzuar rregullisht këtë mundësi.

Prandaj, objektivi i politikës perëndimore nuk duhet të jetë ndryshimi i botëkuptimit të udhëheqësit rus; ai duhet të jetë dobësimi i aftësisë së regjimit për ta bërë atë botëkuptim të besueshëm për popullin rus.

Autokracitë moderne nuk mbështeten vetëm te detyrimi. Ato varen gjithashtu nga narrativat për të justifikuar veprimet e tyre dhe për të ruajtur një imazh kompetence dhe force.

Shkencëtarët politikë Sergei Guriev dhe Daniel Treisman e kanë përshkruar këtë si një tipar qendror të “autokracisë informative” moderne, ku kontrolli politik nuk varet vetëm nga shtypja e informacionit, por edhe nga formësimi i mënyrës se si qytetarët e interpretojnë informacionin që marrin.

Hendeku midis realitetit të ndërtuar nga regjimi dhe përvojave reale të popullatës përbën një pikë të dobët. Nëse ky hendek bëhet tepër i madh, regjimi mund të detyrohet të mbështetet te detyrimi për të siguruar bindjen, gjë që mund ta dobësojë ndjeshëm kontrollin e tij politik.

Putini e ka paraqitur pushtimin e Ukrainës si një përgjigje mbrojtëse dhe ka vënë vazhdimisht në dyshim sovranitetin ukrainas. Dhuna është shndërruar në një mjet të normalizuar të qeverisjes, që përdoret si kundër qytetarëve të vet, ashtu edhe kundër vendeve fqinje, ndërsa agresioni ushtarak paraqitet rëndom si “domosdoshmëri” dhe “çlirim”.

Në të njëjtën mënyrë, sulmet ndaj zonave të banuara paraqiten si akte jetike të vetëmbrojtjes. Kremlini nuk ka domosdoshmërisht nevojë që publiku ta besojë versionin e tij të realitetit; ai përfiton nga vërshimi i hapësirës informative, duke bërë që qytetarët të mos u besojnë më asnjë burimi informacioni.

Megjithatë, përvoja krijon hapësira për interpretime alternative. Perëndimi mund të ndihmojë duke mbështetur zërat e pavarur rusë që dokumentojnë pasojat e luftës, përfshirë vështirësitë ekonomike, korrupsionin sistematik dhe humbjet e mëdha në njerëz.

Media në mërgim është një burim thelbësor informacioni për miliona njerëz brenda Rusisë. Një raport i Qendrës për Analizën e Politikave Evropiane (CEPA) thekson rëndësinë e “ankorimit epistemik” përmes zërave të pavarur dhe të besueshëm, si bazë për interpretime alternative ndaj atyre që përhapen nga shteti.

Beteja për të ardhmen e Rusisë nuk është thjesht një betejë për territor, kapacitete ushtarake apo burime ekonomike; është gjithashtu një betejë për realitetin. Kjo sugjeron se mediat në mërgim janë pjesë e një gare më të gjerë strategjike mbi legjitimitetin e regjimit.

Dikush mund të pyesë se cili është qëllimi i krijimit të një alternative ndaj këndvështrimit të regjimit nëse publiku rus u reziston fakteve të jashtme, por mund të jetë më e dobishme të pyesim se si përforcohet monopoli i regjimit mbi realitetin.

Mesazhet jokonsekuente të Uashingtonit lidhur me mbështetjen për Ukrainën janë një shembull i mënyrës se si ka ndodhur kjo. Në disa raste, ato kanë pasqyruar elemente të narrativës së Kremlinit, përfshirë paraqitjen e zgjerimit të NATO-s si shkak të luftës.

Sinjale të ngjashme kontradiktore kanë ardhur herë pas here edhe nga kryeqytete të tjera perëndimore. Kur ato legjitimojnë argumentet e Putinit, rrezikojnë të minojnë besueshmërinë e mediave të pavarura ruse.

Sinjale të tilla përfshihen shpejt në narrativën e brendshme të Moskës dhe i paraqiten publikut si dëshmi se versioni i regjimit për luftën është i drejtë dhe se Perëndimi i ka pranuar pretendimet e tij.

Për të nxjerrë në pah hendekun midis narrativës së Kremlinit dhe asaj të Perëndimit, nevojitet një strategji aktive informimi, në të cilën politikanët perëndimorë forcojnë – në vend që të minojnë – besueshmërinë e zërave të pavarur rusë. Mbi të gjitha, Perëndimi nuk duhet të adoptojë kurrë qëndrime diplomatike që sugjerojnë pajtim me këndvështrimin e Kremlinit.

Ndonëse deklaratat e paqarta mund të motivohen nga dëshira për të parandaluar përshkallëzimin, shtrëngimi dhe dhuna mbeten të rrënjosura thellë në qeverisjen ruse. Ajo që Perëndimi mund të kontrollojë është nëse sinjalet e tij e përforcojnë apo e sfidojnë monopolin e regjimit mbi realitetin.

Kjo nuk do të thotë se Perëndimi duhet të refuzojë negociatat me Rusinë, por negociatat duhen parë si një mundësi për të artikuluar qëndrime të qarta perëndimore.

Qëllimi nuk është t’i imponohet shoqërisë ruse një narrativë perëndimore, por të thyhet monopoli i Kremlinit mbi realitetin. Kundërshtari më i rrezikshëm i Putinit mund të jetë qartësia morale e Perëndimit, veçanërisht bindja se të drejtat themelore të njeriut nuk janë të negociueshme, se sovraniteti nuk është objekt pazari dhe se agresioni nuk mund të normalizohet.

Për ta arritur këtë, Perëndimit i duhet një strategji informimi e bazuar te qasja, besueshmëria dhe qëndrueshmëria. “Qasja” nënkupton financimin e infrastrukturës dixhitale që u mundëson mediave të pavarura të arrijnë te audienca në Rusi; “besueshmëria” nënkupton trajtimin e këtij lloji gazetarie si një kapacitet strategjik dhe jo thjesht si një sërë projektesh të rastit; ndërsa “konsistenca” nënkupton sigurimin që mesazhet diplomatike perëndimore të jenë në përputhje me ato të mediave ruse në ekzil dhe të mos përforcojnë kurrë versionin e Kremlinit për realitetin.

Dhënia fund e mbështetjes së Rusisë te forca ushtarake si mjet i politikës shtetërore kërkon ndryshim nga brenda, dhe zërat e pavarur rusë janë në një pozicion unik për të nxitur vetëdijen kritike të nevojshme për një ndryshim të tillë.

Sinjalet që vijnë nga jashtë Rusisë për popullin rus kanë rëndësi.

John Christer Tønnessen është pedagog në Universitetin e Bergenit, Norvegji, ku punon mbi aspektet klinike dhe kërkimore të patologjive të rënda të personalitetit. Puna e tij përqendrohet në mënyrën se si këto dinamika psikologjike institucionalizohen brenda strukturave shtetërore autoritare. Ai ka kontribuar gjithashtu në debatin norvegjez për sigurinë përmes artikujve dhe komenteve në gazetat kryesore kombëtare.

Fraksion.com