Zinxhiri global i rekrutimit të Rusisë: Si i gjuan Rusia të varfërit e botës për të ushqyer luftën e saj në Ukrainë

 

Nga Kampala në Katmandu, nga Xhakarta në Havana, oferta është pothuajse gjithmonë e njëjtë: një punë me pagesë të mirë, një pasaportë ruse me procedurë të përshpejtuar, e ndonjëherë një udhëtim sportiv ose një program studimi.

Ajo që pason është gjithashtu pothuajse gjithmonë e njëjtë: një kontratë në gjuhën ruse që askush nuk e shpjegon, konfiskimi i pasaportës, një javë trajnim dhe një vend në valën e parë të një sulmi.

Ukraina vlerëson tani se Rusia e ka bërë këtë me të paktën 27,000 njerëz nga më shumë se 130 vende. Korrespondenca me të afërmit e rekrutëve ugandezë të zhdukur dhe të vrarë – e siguruar për këtë artikull, së bashku me shënimet diplomatike që dorëzuan ato familje – tregon saktësisht se çfarë pret në anën tjetër të asaj premteje dhe pse zbulimi i kësaj skeme, vend pas vendi, është tani pjesë e luftës për ta ndalur atë.

Studiuesit, prokurorët dhe vetë qeveria e Ukrainës përshkruajnë të njëjtin model veprimi kudo që ai shfaqet.

Në prill të vitit 2026, Federata Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut (FIDH) raportoi se Rusia ka ndërtuar një sistem të qëllimshëm dhe global rekrutimi që synon emigrantët pa dokumente, të ndaluarit, punëtorët me punë të pasigurt dhe studentët e huaj në Azi, Afrikë dhe Amerikën Latine – jo një fenomen margjinal apo spontan, por një zinxhir të organizuar. Federata zbuloi se deri në 20% e këtyre rekrutëve nuk mbijetojnë katër muajt e parë në front.

Amnesty International shkoi edhe më tej në një raport të publikuar këtë muaj, duke arritur në përfundimin se rekrutimi i shtetasve të huaj nga Rusia – duke u mbështetur në dëshmi nga Brazili, Kolumbia, Sierra Leone, Somalia, Afrika e Jugut dhe Sri Lanka – përbën trafikim njerëzor.

Rekrutët përshkruan punë të premtuara në fushën e sigurisë, logjistikës, ndërtimit dhe IT-së, shtetësi ruse me procedurë të përshpejtuar dhe paga që rrallë paguheshin plotësisht. Disa thanë se pasaportat dhe telefonat u ishin konfiskuar sapo kishin nënshkruar.

Sipas të dhënave të vetë Ukrainës, të ndara me organizatën investigative OCCRP, numri i përgjithshëm i luftëtarëve të huaj vlerësohet në rreth 24,000, ku rreth gjysma janë rekrutuar nga Azia.

Ministria e Jashtme e Ukrainës i tha transmetuesit publik “Suspilne” më 16 gusht 2026 se ka identifikuar të paktën 2,982 rekrutë nga 37 vende afrikane në forcat e armatosura të Rusisë, prej të cilëve 486 janë konfirmuar të vdekur. Veç kësaj, Ukraina mban si robër lufte 35 shtetas afrikanë nga 17 vende. Kontingjentet më të mëdha vijnë nga Kenia, Egjipti, Kameruni, Gana, Nigeria, Uganda, Algjeria dhe Mali.

Ecuria tregon se sa shpejt është zgjeruar ky proces rekrutimi: rreth 1,400 rekrutë nga 36 vende në nëntor 2025, mbi 1,700 deri në shkurt 2026 dhe pothuajse 3,000 deri në gusht – duke u dyfishuar praktikisht brenda nëntë muajve. Një numërim i veçantë nga grupi zviceran INPACT, i bazuar në të dhënat e linjës telefonike të Ukrainës “Dua të Jetoj” (e dedikuar për dorëzimin e ushtarëve), regjistroi 177 rekrutë afrikanë në vitin 2023, 592 në 2024 dhe 647 në 2025, ku më shumë se 300 prej tyre u vranë pak muaj pas mbërritjes.

Studiuesit e projektit “Catalyst” të Universitetit McGill vlerësojnë se shkalla e vdekshmërisë për afrikanët e rekrutuar midis viteve 2023 dhe mesit të vitit 2025 ishte mbi 22%. Në mars 2026, Parlamenti Evropian miratoi një rezolutë – me 479 vota pro dhe 17 kundër – duke dënuar “taktikat mashtruese të rekrutimit dhe detyrimin” e përdorur nga Rusia ndaj shtetasve nga Afrika, Kuba, si dhe Azia Jugore dhe Qendrore.

Afrika e Jugut ka riatdhesuar 28 nga shtetasit e saj në dy valë, pasi ata kishin dërguar thirrje për ndihmë nga fronti i Donbasit. Ministri i Jashtëm i Kenisë udhëtoi drejt Moskës për të siguruar një angazhim – të cilin vetë ministri rus i mbrojtjes e konfirmoi para kamerave – se kenianët nuk do të mund të rekrutoheshin më.

Gana është zotuar se do ta bëjë prioritet ndërgjegjësimin mbi rrjetet e trafikimit kur të marrë presidencën e Bashkimit Afrikan vitin e ardhshëm. Rasti i Ugandës tregon pse shifrat kombëtare ka gjasa ta nënvlerësojnë bilancin real.

Raportimet vendase përmendin shifra që mbivendosen dhe ndryshojnë: më shumë se 100 qytetarë të cilësuar si të “zhdukur” nga të afërmit, të cilët janë organizuar përmes një zëdhënësi të quajtur Kato. Janë dokumentuar të paktën 79 raste mashtrimi në një hetim të vetëm, krahas “qindra” vlerësimeve të pakonfirmuara në zona të tjera.

Një listë e përpiluar nga familjet dhe e ndarë me këtë media përmban emrat e më shumë se njëqind burrave, për të cilët thuhet se janë larguar midis dhjetorit 2024 dhe dhjetorit 2025. Numërimi nuk është i saktë dhe disa emra shfaqen dy herë – bëhet fjalë për një regjistër të mbajtur nga të afërmit, jo për një listë zyrtare qeveritare – por aty përfshihen burra fati i të cilëve është konfirmuar tashmë zyrtarisht nga Rusia.

Modeli i rekrutimit është i njëjtë në të gjitha rastet – oferta për punë si shofer, roje sigurie apo në fushën e sportit/studimeve, kalimi në një kontratë ushtarake në gjuhën ruse menjëherë pas mbërritjes, një periudhë e shkurtër trajnimi – dhe po ashtu është e njëjtë mungesa pothuajse totale e një kanali komunikimi ku familjet mund të marrin përgjigje. Të afërmit e përshkruajnë ambasadën e Ugandës në Moskë si jo-bashkëpunuese; në një rast pretendohet se, kur një shtetas u përpoq të kthehej në atdhe, zyrtarët e dorëzuan atë sërish te autoritetet ruse në vend që ta ndihmonin.

Gjurmët e dokumentacionit tani kalojnë përmes po asaj ambasade.

Më 2 shkurt 2026, kreu i misionit të Ugandës në Moskë, ambasadori Moses K. Kizige, i shkroi Sekretarit të Përhershëm të Ministrisë së Punëve të Jashtme në Kampala, duke përcjellë dy nota verbale nga Departamenti për Shtetet e Afrikës Sub-Sahariane pranë Ministrisë së Jashtme të Rusisë.

E para, e marrë nga ambasada më 30 janar 2026, ka të bëjë me Kamusiye Benon – i cili në listën e familjeve figuron edhe si Kamusime Benon – i lindur më 23 maj 1988, mbajtës i pasaportës ugandeze me numër A00958964, të lëshuar më 10 nëntor 2022. Sipas Ministrisë ruse të Mbrojtjes, ai “u zhduk ndërsa kryente detyra në zonën e Operacionit Special Ushtarak”.

Departamenti rus i kërkoi Kampalës të njoftonte bashkëshorten e tij, Akampurira Proskovia, dhe t’i komunikonte familjes se duhet të jenë të gatshëm të udhëtojnë drejt Rusisë “për të marrë pagesat e parashikuara nga aktet legjislative dhe rregullatore ligjore të Federatës Ruse”, si dhe të ofrojnë “shenja identifikimi (përfshirë ADN-në)” nëse vdekja e tij konfirmohet më vonë.

Nota e dytë, e marrë më 7 shkurt 2026, është më e shkurtër dhe përfundimtare. Ministria ruse e Mbrojtjes njoftoi ambasadën se Alex Mutesigensi, i lindur më 25 maj 1984, dhe Baker Mwesiga, i lindur më 22 qershor 1982, “vdiqën ndërsa kryenin detyra” në të njëjtën zonë. Për të mundësuar marrjen e pagesave që ligji rus supozohet se garanton, ambasada u kërkua të ndihmonte familjarët në dërgimin e dokumenteve drejt Ministrisë ruse të Mbrojtjes – dokumente të përkthyera në rusisht dhe të certifikuara. Reklamë
Ky është renditja zyrtare e ngjarjeve: një njoftim për person të zhdukur ku përmendet tashmë ADN-ja, një njoftim vdekjeje ku flitet për dokumentacionin përkatës, dhe asnjë trup fizik i lidhur me asnjërën prej tyre.

Një dosje e tretë ndodhet në të njëjtën grumbull; kjo nuk është shkruar në letrën zyrtare të ndonjë ambasade, por nga një bashkëshorte. Më 23 korrik 2026, Ministria e Jashtme e Ugandës mori një kërkesë urgjente nga Namuli Jennifer në lidhje me Kyoffa William (mbajtës i pasaportës me numër A00708687), emri i të cilit figuronte gjithashtu në listën e familjeve.

Ai u largua nga Uganda në fund të vitit 2025. Hera e fundit që familja pati kontakte me të ishte më 4 shkurt 2026. “Komunikimi ynë i fundit ndodhi kur ai kishte marrë një armë (me numër 26) dhe po nisej për në vijën e frontit në Donbas,” shkroi ajo. “Kjo ishte deklarata e tij e fundit.” Ajo i kërkoi ministrisë të konfirmonte nëse ai kishte vdekur dhe të ndihmonte në riatdhesimin e tij nëse kjo ishte e vërtetë. Bashkëngjitur kërkesës ishin: një fotografi civile, një kartë identiteti kombëtare, një fotografi dimërore e një burri të veshur me uniformë kamuflazhi të ushtrisë ruse dhe një kapelë polari me një simbol ylli, si dhe një foto e një pushke sulmi e shkrepur më 24 janar 2026 – njëmbëdhjetë ditë para se ai të humbiste kontaktet.

Një rast që ka marrë jehonë të gjerë është ai i Kenneth Kakuru-s – i cili në të njëjtën listë figuron si Kakuru Johnson. Ai ishte një ish-roje sigurie që u largua nga Uganda në fund të vitit 2025 për atë që besonte se ishte një punë si shofer me pagë 6,000 dollarë në muaj. Bashkëshortja e tij thotë se ai ndërpreu komunikimin pasi shprehu shqetësime për sigurinë. Një grua tjetër nga Uganda u tha gazetarëve se kishte marrë imazhe të trupit të gjymtuar të bashkëshortit të saj përmes rrjeteve sociale.

Familjet përmendin një rekrutues të njohur vetëm me emrin “Dimitri”, si dhe ndërmjetësues të quajtur “Esther” dhe “Anna”, të cilët dyshohet se janë të përfshirë në mbledhjen e parave nga të afërmit e rekrutëve. Richard Akantorana, emri i të cilit gjithashtu gjendej në listën e familjeve, më vonë iu dorëzua forcave ukrainase dhe deklaroi para kamerës se puna civile kishte qenë një gënjeshtër dhe se kontratat ishin nënshkruar nën kërcënimin e armëve.

 

Fraksion.com