Agjencia e OKB-së raporton rritje të dhunës ndaj grave në Gaza

Është vërejtur një rritje e ndjeshme e rasteve të raportuara të dhunës ndaj grave dhe vajzave në Rripin e Gazës, përfshirë martesat e hershme dhe të detyruara, sipas një sërë raportesh të fundit nga Fondi i Popullsisë i OKB-së (UNFPA).

Një raport, i cili analizon të dhënat e mbledhura nga 10 organizata, thotë se kriza e zgjatur në Gazën e shkatërruar nga lufta ka “krijuar kushte në të cilat gratë dhe vajzat përballen me rreziqe në rritje të dhunës me bazë gjinore”.

Raporti gjithashtu paralajmëron për një “përshkallëzim të rëndë” të numrit të rasteve të martesave të hershme dhe të detyruara gjatë tremujorit të dytë të këtij viti. Të dyja këto praktika konsiderohen si forma të dhunës me bazë gjinore nga OKB-ja.

Një raport tjetër, që paraqet dëshmitë e 230 grave në kampet e mbipopulluara të personave të zhvendosur në qytetin e Gazës dhe në Khan Younis, ofron një tablo të zymtë, duke përshkruar dhunën që ato kanë përjetuar ose kanë parë.

Disa lexues mund t’i konsiderojnë shqetësuese disa nga detajet e këtij raporti.

Një grua e zhvendosur, që strehohet në një shkollë të shndërruar në qendër strehimi në Gaza, thekson se viktimat e përdhunimit shpesh martohen me përdhunuesit e tyre për të shmangur turpin dhe skandalin. “Kur zbulohen raste përdhunimi në shkolla, të nesërmen sheh dasma dhe festa në atë shkollë,” thotë ajo.

Një grua tjetër tregon se si vitin e kaluar, në kohën e urisë, “një burrë e martoi vajzën e tij 14-vjeçare në këmbim të dy thasëve me miell, në mënyrë që ai dhe fëmijët e tij [të tjerë] të mund të ushqeheshin”. Gjashtë gra në kampe të ndryshme të personave të zhvendosur ndanë histori të tilla shkëmbimesh – gjëra që do të ishin të paimagjinueshme para se të fillonte konflikti midis Izraelit dhe Hamasit në vitin 2023.

Megjithëse mbledhja e të dhënave për të përcaktuar shifrat e sakta mbetet e vështirë, UNFPA thotë se në tremujorin e dytë të këtij viti, numri i rasteve të raportuara të martesave të hershme dhe të detyruara u rrit me 123% krahasuar me tremujorin e parë. Martesat e hershme ose ato të fëmijëve përfshinin vajza të moshës 12 deri në 17 vjeç.

“Trendet janë tronditëse,” thotë Nestor Owomuhangi, përfaqësuesi i UNFPA-së në Palestinë. Ai thotë se rrethanat ekstreme gjatë tre viteve të fundit – që kanë sjellë vrasjen e dhjetëra mijëra njerëzve, shkatërrim masiv dhe valë të shumta zhvendosjesh në Gaza – kanë shembur strukturat sociale, kështu që “gjithçka është gërryer… nuk ka më sistem”. Edhe pse tregjet e ushqimit janë rihapur, shumë njerëz nuk kanë mundësi financiare t’i blejnë produktet e ofruara; varfëria ekstreme dhe uria vazhdojnë të jenë të pranishme, duke i detyruar njerëzit të mbështeten te ndihmat bamirëse. Pothuajse e gjithë popullsia prej më shumë se dy milionë banorësh të Gazës është shpërngulur nga shtëpitë e saj, dhe shumica tani jetojnë në kampe çadrash të mjerueshme ose në ndërtesa të dëmtuara. Shërbimet publike janë shembur në masë të madhe, ndërsa sulmet ajrore izraelite kanë vazhduar pavarësisht armëpushimit.

Reuters: Një kamp çadrash që strehon palestinezë të zhvendosur në qytetin e Gazës (4 shtator 2026). Rreth 1.2 milionë palestinezë në Gaza jetojnë në çadra ose në strehime të improvizuara.

Para luftës, vajzat në Gaza ishin më të shumta në numër dhe arrinin rezultate më të mira se djemtë në të gjitha nivelet e arsimit pas shkollës fillore. Tani, për shkak të mbylljes së zgjatur të shkollave, shumë fëmijë e kanë braktisur arsimin. Djemtë përballen me presionin për të gjetur punë informale për të ndihmuar familjet e tyre, ndërsa vajzat përballen me shqetësime të shtuara lidhur me sigurinë.

Duke jetuar mes të huajve, pa privatësi dhe në një shoqëri konservatore, raportohen raste të shtuara të ngacmimit dhe abuzimit seksual; shumë familje e shohin martesën e vajzave të tyre si një mënyrë për t’i mbrojtur ato dhe për të ruajtur modestinë. Raporti i UNFPA-s – i bazuar në kërkime të kryera në fund të vitit 2025 dhe në fillim të vitit 2026 – tregon se sa të cenueshme janë veçanërisht vajzat që kanë mbetur jetime gjatë luftës.

Një grua në një kamp në qytetin e Gazës, e intervistuar për raportin, tregon se ka marrë pjesë në dasmën e dy vajzave të familjes së saj, të cilat ishin vetëm 14 dhe 15 vjeçe.

“Xhaxhallarët e tyre i martuan shumë të reja. E dini pse? Sepse babai dhe nëna e tyre kishin rënë dëshmorë, dhe xhaxhallarët donin të hiqnin qafe përgjegjësinë dhe shpenzimet,” tha gruaja. “Për Zotin, ato nuk e kuptojnë se çfarë është martesa apo jeta.”

Qendra për Çështjet e Grave në Gaza – një OJQ palestineze që bashkëpunon me UNFPA-n – dhe grupe të tjera mbështetëse kanë dokumentuar raste shqetësuese të vajzave që janë martuar dhe kanë pësuar abuzim, duke mbetur shpesh shtatzëna. Ato thonë se vajzat në fillim të adoleshencës kanë shumë më tepër gjasa të pësojnë abort spontan dhe të lindin foshnja me peshë nën normë krahasuar me gratë e rritura.

“Ne shohim një rritje të jashtëzakonshme të shtatzënive tek adoleshentet për shkak të martesave të fëmijëve,” thotë Owomuhangi. “Për një fëmijë që ndodhet në një moshë kur trupi nuk është zhvilluar plotësisht për të mbajtur një trup tjetër – që është e uritur, jeton në kushte jo higjienike dhe nuk di si të kujdeset për foshnjën apo qoftë edhe për veten e saj – pasojat e asaj shtatzënie janë gjithmonë vërtet shumë të rënda.”

OKB-ja dhe shumica e organizatave humanitare i klasifikojnë martesat e vajzave nën moshën 18 vjeç si martesa të hershme. Edhe para luftës, kjo dukuri ishte më e përhapur te palestinezët në Gazën e drejtuar nga Hamasi sesa në Bregun Perëndimor të pushtuar, por shkalla e saj po vinte në rënie.

Ligji në Gaza lejon përjashtime nga mosha minimale për martesë (17 vjeç) me pëlqimin e prindërve dhe autorizimin e një gjykatësi. Zyrtarët e gjykatës mund të miratojnë martesën për persona të moshës 14 vjeç e shtatë muaj, megjithëse një ekspert vendas i Sheriatit na tha se “garancitë ligjore” ishin hequr kur gjykatat islamike – të cilat trajtojnë çështjet familjare për myslimanët – u mbyllën për një pjesë të madhe të kohës së luftës.

Anadolu përmes Getty Images: Vajza palestineze dëgjojnë gjatë një mësimi në një klasë të improvizuar në kampin e refugjatëve Jabalia, në Gazën veriore (4 prill 2026). Rreth 700,000 fëmijë humbën mësimin formal me prani fizike për gati tre vjet.

BBC ka biseduar me disa familje ku të afërm të mbetur pa familjarë të tjerë janë martuar. Zuhairi, 25 vjeç, thotë se xhaxhallarët e tij e shtynë të martohej me një vajzë 16-vjeçare nga fisi i tij i gjerë, pasi babai i saj – kujdestari i vetëm – ishte vrarë në një sulm ajror izraelit.

I pyetur pse pranoi ta zbatonte këtë plan, ai tha: “Një nga arsyet që më çoi të martohesha me të ishte se nuk kishte njeri që të kujdesej për të. Kjo është pika e parë.”

“Po të mos ishte lufta, ajo do të ishte ende një vajzë e re e përkëdhelur nga babai i saj. Do të shkonte në shkollë,” shton Zuhairi. “Ajo ka ende mentalitet fëmije, jo mentalitet të pjekur. I mungon shkolla, familja, miqtë. Madje i mungon edhe thjesht të rrihej në shtëpi.”

Një çift thotë se lejuan djalin e tyre 17-vjeçar të martohej me kushërirën 16-vjeçare, pasi djali i tyre më i madh dhe babai i vajzës ishin vrarë. Adoleshentja tani është shtatzënë, ndaj nuk do të kthehet në shkollë. “Ajo duhet të kujdeset për fëmijën e saj,” thotë vjehrri i saj, “arsimi i saj do të ishte i kotë.”

EPA: Një grua kalon pranë një murali që paraqet reperin amerikan Macklemore, në rrënojat e një ndërtese të dëmtuar nga lufta në qytetin e Gazës (19 shtator 2026). Agjencitë e ndihmës thonë se rreziqet për gratë mund të zbuten ndjeshëm përmes përmirësimit të kushteve humanitare.

Dhuna seksuale në Gaza vazhdon të mos raportohet në masë të madhe, kryesisht për shkak të frikës nga stigma dhe hakmarrja. Auditimet e sigurisë së OKB-së kanë treguar rreziqe të veçanta për gratë dhe vajzat gjatë natës, duke bërë që ato t’u shmangen tualeteve dhe ambienteve të larjes në kampe.

Raporti më i fundit i analizës nga grupi i punës i udhëhequr nga UNFPA-ja theksonte se incidentet e dhunës seksuale, përfshirë përdhunimin dhe sulmet seksuale, “kanë arritur nivele kritike në Gaza”. Ato përbënin 2,7% të totalit të incidenteve të raportuara të dhunës me bazë gjinore nga prilli deri në qershor të vitit 2026 – një rritje krahasuar me 2,1% në tremujorin e mëparshëm; kjo përfaqësonte një rritje prej 61% në numrin absolut të rasteve.

Kjo rritje po lidhet me përpjekjet për të rritur ndërgjegjësimin dhe për të ofruar mënyra më të mira për raportim konfidencial. Të dhënat demografike treguan se shumica e të mbijetuarave ishin gra të moshës 18-59 vjeç, të ndjekura nga vajzat adoleshente me 8% dhe burrat e rritur me 5%.

Gratë që janë të veja, ose që i kanë bashkëshortët të ndaluar apo të zhdukur, përballen me rrezik të shtuar të abuzimit dhe shfrytëzimit seksual. Raportohet se tashmë pothuajse një në katër familje drejtohet nga një grua – dyfishi i përqindjes së para luftës.

“Një grua e ve po kërkonte një çadër dhe një përfaqësues [i kampit] i tha: ‘Do të të jap një çadër, do të të vendosim në kampin tonë dhe mund të vish të rrish me mua sonte'”, kujton një grua në qytetin e Gazës, e intervistuar për raportin e UNFPA-së.

Agjencitë e ndihmës argumentojnë se rreziqet për gratë në Gaza mund të zbuten ndjeshëm përmes përmirësimit të kushteve humanitare. Ka thirrje që Izraeli të lejojë hyrjen në territor të strehimoreve cilësore, si dhe të pajisjeve për përmirësimin e latrinave, kushteve sanitare dhe ndriçimit. Izraeli kufizon artikujt që i klasifikon si të mundshëm për përdorim të dyfishtë, përfshirë atë ushtarak.

Po bëhen përpjekje të vazhdueshme për të përmirësuar arsimin dhe kujdesin shëndetësor, si dhe ekzistojnë plane afatgjata për fushata kundër dhunës në familje dhe martesave të hershme (të fëmijëve). Ndonëse jeta e shumë njerëzve në Gaza ka ndryshuar përgjithmonë, gratë shprehen se shpresojnë për një të ardhme ku të paktën të ndihen më të sigurta.

 

Fraksion.com