Samiti i BE-së me udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor do të riafirmojë perspektivat e anëtarësimit

Macron, Merz dhe von der Leyen midis atyre që do të mblidhen në Mal të Zi për bisedime mbi integrimin e gjashtë vendeve

Udhëheqësit evropianë do të përpiqen t’u tregojnë gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor se ato kanë një shans real për t’u bashkuar me BE-në një ditë, pavarësisht ndarjeve se si të trajtohet zgjerimi i bllokut me 27 anëtarë.

Emmanuel Macron, Friedrich Merz, Giorgia Meloni dhe Ursula von der Leyen janë midis më shumë se 30 udhëheqësve që pritet të mblidhen në vendpushimin bregdetar malazez të Tivatit të premten për bisedime në samit. Fokusi do të jetë në integrimin më të thellë të gjashtë vendeve të Ballkanit – midis tyre Mali i Zi dhe Shqipëria – në tregun e vetëm të BE-së, duke hapur rrugën për t’u bashkuar me bllokun.

“Angazhimi i Bashkimit Evropian ndaj Ballkanit Perëndimor është real. Po aq real sa edhe mundësia për zgjerim”, tha presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, më parë këtë javë në Sarajevë.

Costa e përshkroi zgjerimin e BE-së, ndërsa Rusia dhe Kina konkurrojnë për ndikim në rajon, si një “interes gjeostrategjik për Evropën” dhe një “investim në paqen, stabilitetin dhe sigurinë e kontinentit tonë”.

Samiti vjen pasi qeveria e re e Hungarisë hoqi veton ndaj Ukrainës që po kalonte në fazën tjetër të bisedimeve me BE-në, një hap i cilësuar si një moment historik nga njerëzit e brendshëm. Vendimi i Péter Magyar të mërkurën i mundëson Ukrainës dhe Moldavisë të hapin negociatat më vonë këtë muaj mbi kapitujt e parë të rregullores së BE-së, seksionin kushtuar sundimit të ligjit dhe standardeve demokratike.

Dy vendet e Evropës Lindore u përshpejtuan për statusin e kandidatit të BE-së pas pushtimit të plotë të Rusisë në vitin 2022. Por institucionet e BE-së janë të paduruara t’u tregojnë gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor se nuk janë në korsinë e ngadaltë.

Mali i Zi, i cili shpreson të bëhet shteti i 28-të i BE-së deri në vitin 2028, është më i përparuari në përpjekjen e tij për anëtarësim, duke i bërë anëtarët ekzistues të vendosin masa mbrojtëse për anëtarët e rinj. Gazeta Guardian raportoi më parë këtë muaj se shteteve të reja anëtare mund t’u mohohet e drejta e vetos për disa vite, për të parandaluar një përsëritje të përvojës me ish-kryeministrin hungarez miqësor me Rusinë, Viktor Orbán, i cili vazhdimisht bllokoi vendimet e BE-së.

Shqipëria shihet nga Brukseli si vendi i ardhshëm që ka të ngjarë të bashkohet, megjithëse disa qeveri të BE-së kanë dyshime për progresin e saj në luftën kundër krimit të organizuar.

Ndërkohë, shpresat e Maqedonisë së Veriut, Kosovës dhe Bosnjës dhe Hercegovinës janë të mbuluara nga mosmarrëveshjet politike të brendshme dhe të jashtme. Serbia perceptohet si duke u larguar nga BE-ja nën presidentin e saj autokratik, Alexander Vučić, i cili ka goditur protestuesit antiqeveritarë dhe ka refuzuar të përputhet me sanksionet evropiane kundër Rusisë.

Faruk Bašić, një studiues në Institutin e Brukselit për Gjeopolitikë, tha se rajoni nuk ishte më periferik për BE-në, por një përparësi strategjike. “Lufta në Ukrainë ka riformuluar vetë se çfarë duhet të jetë zgjerimi evropian dhe për çfarë shërben ai.”

Ndërsa logjika tradicionale e zgjerimit të BE-së ishte se “ti përputhesh me vlerat dhe parimet e BE-së dhe përfundimisht bashkohesh”, tha Bašić, kandidatura e Ukrainës – e dhënë brenda katër muajve në vitin 2022 – tregoi “urgjencë të vërtetë gjeopolitike që nuk e kemi parë më parë”.

Udhëheqësit e BE-së janë në mosmarrëveshje se kur dhe si duhet të bashkohet Ukraina. Një propozim gjerman që Ukraina të fitojë anëtarësim të asociuar – në thelb, përfaqësim në institucionet e BE-së pa të drejtë vote, si një hap drejt anëtarësimit të plotë – është pritur keq në Kiev dhe në disa vende të BE-së.

Berlini mendon se plani i anëtarësimit të asociuar – i paraqitur në një letër nga Merz drejtuar von der Leyen dhe Costa – është një ofertë e paprecedentë dhe bujare që do të përshpejtojë rrugën e Ukrainës drejt pranimit në BE, përballë ngurrimit të pathënë nga disa shtete anëtare, veçanërisht Franca.

Pavarësisht këtyre sigurimeve, disa shtete anëtare të BE-së kanë dyshime. Një diplomat i lartë i BE-së tha se propozimet gjermane për anëtarësimin e asociuar ishin një “zëvendësim” për anëtarësimin e Ukrainës në BE që do ta bënte “pothuajse të pamundur” që kjo të ndodhte. “Do të ulë vullnetin për të ecur përpara dhe për të gjetur zgjidhjet”, tha personi.

Ndërsa rruga e Ukrainës drejt anëtarësimit në BE shihet si unike për shkak të statusit të saj si një vend në luftë dhe nevojave kolosale për financim të rimëkëmbjes pas luftës, trajtimi i saj ka të ngjarë të ndikojë në Ballkanin Perëndimor.

Një zyrtar i BE-së tha se “njerëzit e nënvlerësojnë progresin që po bëhet”, duke përmendur takimin e parë të një grupi teknik të ngarkuar me hartimin e traktatit të pranimit të Malit të Zi muajin e kaluar. “Kjo është në fakt diçka jashtëzakonisht reale, e cila fillon një tik-tak për pranimin e ardhshëm në Bashkimin Evropian.”

Burimet paralajmëruan gjithashtu kundër pritjes së njoftimeve të mëtejshme të mëdha mbi bisedimet e anëtarësimit të premten, duke sugjeruar se fokusi do të ishte se si BE-ja mund të bënte një ndryshim të prekshëm në jetën e njerëzve në rajon.

Para samitit, këshilli i BE-së miratoi një vendim për të filluar bisedimet mbi heqjen e tarifave të roaming-ut celular në Ballkanin Perëndimor. Heqja e tarifave, e paraqitur shpesh si një histori suksesi e BE-së, do të shtrihej në shtetet e Ballkanit Perëndimor në pritje të përvetësimit të ligjit përkatës të BE-së dhe negociatave të mëtejshme.

Ndërsa nuk është caktuar një datë fillimi për politikën, ajo do t’u jepte qytetarëve evropianë përfitime reciproke për të bërë thirrje, mesazhe dhe për të përdorur të dhëna pa u përballur me tarifa shtesë gjatë udhëtimit në Zonën Ekonomike Evropiane ose në gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor.

Plani “bredh si në shtëpi” është pjesë e një strategjie më të gjerë për integrimin gradual të Ballkanit Perëndimor në tregun e vetëm të BE-së. Disa vende të Ballkanit, për shembull, janë bashkuar me skemat në zonën e vetme të pagesave në euro, e cila harmonizon pagesat elektronike, duke u mundësuar konsumatorëve të përdorin vetëm një llogari dhe kartë kur bëjnë pagesa në euro.

 

Fraksion.com