DW: Europa Juglindore dhe narrativa anti-Soros
NjĂ« komision i Parlamentit Bullgar i quajtur “Komisioni Ad-hoc pĂ«r tĂ« shqyrtuar aktivitetet e George dhe Alexander Soros dhe fondacioneve tĂ« tyre nĂ« territorin e BullgarisĂ«” do tĂ« fillojĂ« sĂ« shpejti punĂ«n e tij.
Komisioni do të raportojë se cilët individë dhe organizata mbështeten nga babai dhe i biri Sorosit dhe kush ka marrë para nga fondacioni i tyre OSF.
Aktualisht nuk janë parashikuar pasoja ligjore kundër individëve dhe organizatave të lidhura me Sorosin dhe fondacionet e tij.
MegjithatĂ« parlamenti bullgar ndonjĂ«herĂ« – sipas modelit tĂ« ligjit rus “kundĂ«r agjentĂ«ve tĂ« huaj” vendosur nĂ« vitin 2012 – mund tĂ« ndĂ«rmarrĂ« njĂ« pĂ«rpjekje tĂ« tillĂ«. NĂ« shkurt 2025 pati njĂ« pĂ«rpjekje, por pĂ«r projektligjin nuk u arrit tĂ« krijohet shumica e nevojshme pĂ«r ta kaluar atĂ« nĂ« parlament. Derisa pĂ«r kĂ«tĂ« tĂ« ketĂ« njĂ« shumicĂ«, pĂ«rpjekje tĂ« tilla do tĂ« mbeten njĂ« lloj propagande dhe demaskimi publik: Fjala Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« mund tĂ« denigrohet si “Sorosoid” – kjo Ă«shtĂ« fjala fyese nĂ« bullgarisht – kushdo qĂ« me gjasĂ« apo faktikisht ka pasur tĂ« bĂ«jĂ« me filantropin liberal.
Iniciatori i kĂ«tij projektligji, Deljan Peevski, qĂ« prej 20 vjetĂ«sh Ă«shtĂ« ndĂ«r figurat mĂ« tĂ« spikatura tĂ« pĂ«rfshira nĂ« skandale nĂ« historinĂ« postkomuniste tĂ« BullgarisĂ« dhe emri i tij lidhet me njĂ« sĂ«rĂ« pĂ«shtjellimesh ndĂ«rmjet kriminalitetit tĂ« organizuar dhe politikĂ«s sĂ« nivelit tĂ« lartĂ«. SHBA-ja dhe Britania e Madhe e kanĂ« sanksionuar biznesmenin dhe manjatin e medias dhe kanĂ« sekuestruar njĂ« pjesĂ« tĂ« pasurisĂ« sĂ« tij jashtĂ« vendit. Por pavarĂ«sisht kĂ«saj nĂ« Bullgari qĂ« Ă«shtĂ« vend anĂ«tar i BE-sĂ« Peevski vazhdon tĂ« ketĂ« ndikim tĂ« fuqishĂ«m nĂ« politikĂ«. NĂ« debatin pĂ«r komisionin hetimor nĂ« parlament ai tha: “Ka ardhur koha pĂ«r njĂ« betejĂ« vendimtare. Bota e rreme e Sorosit dhe e SorosoidĂ«ve duhet tĂ« shkatĂ«rrohet.”
Hungaria vendi i origjinës
Ideja, qĂ« akuzat e korrupsionit dhe kriminalitetit kundĂ«r tij tĂ« pĂ«rdoren nĂ« drrejtimin e kundĂ«rt ndaj tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« i kundĂ«rvihen, duke i cilĂ«suar si “agjentĂ« tĂ« Sorosit” nuk Ă«shtĂ« e Peevskit. Kjo ide ka lindur nĂ« HungarinĂ« e Viktor Orbanit.Atje mediet e afĂ«rta me qeverinĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« vitin 2013 filluan tĂ« listojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« sistematike, se sa para dhe kur kanĂ« marrĂ« organizata tĂ« pavarura civle dhe persona kritikĂ« ndaj qeverisĂ« prej fondacionit OSF.
Që nga kriza e migracionit më 2015 qeveria e kryeministrit Orban për herë të parë ushtroi një fushatë të madhe shtetërore kundër Sorosit, gjatë së cilës është përdorur narrativa antisemitiste dhe ekstremiste e djathë. Në vendlindjen e George Sorosit kjo lë një shije veçanërisht të hidhur: Miliarderi i bursës ka prejardhje hungarezo-hebreje dhe i ka mbijetuar si i ri Holokasutit në Budapest. Nga qeveria Orban ai u akuzua, se po planifikon shkëmbimin e popullsisë në Europë ose se mishëron babëzinë ndërkombëtare, dmth. të kapitalit financiar hebre, që zhvat shtetet kombëtare.
Fushatat impenjative tĂ« Orbanit kundĂ«r Sorosit u kurorĂ«zuan nĂ« disa ligje, ndĂ«r to edhe i ashtuquajturi “Stop-Soros-Paket” mĂ« 2018, pĂ«rmes tĂ« cilit personat kritikĂ« ndaj Orbanit dhe organizatat e pavarura u shkatĂ«rruan financiarisht pĂ«r t’i bĂ«rĂ« qĂ« tĂ« heshtnin. MĂ« vonĂ« ato u shpallĂ«n pa pĂ«rjashtim si antiligjore nga Gjykata Europiane. Por efekti i tyre propagandistik ka mbetur.
Në Hungari megjithatë duket se është konsumuar damkimi i Sorosit si figura e armikut. Në vend të miliaderit të bursës ndërkohë propaganda e Orbanit po përdor Ukrainën si vatrën e re të së keqes. Sidoqoftë fushtatat hungareze kundër Sorosit janë përhapur si model sot pothuajse në të gjitha vendet e Europës Juglindore.
Maqedonia e Veriut
NjĂ« ndĂ«r vendet e para europiano-lindore, qĂ« mori modelin e fuhatĂ«s kundĂ«r Sorosit pas HungarisĂ«, ishte Maqedonia (qĂ« nga shkurti 2019 e emĂ«rtuar Maqedonia e Veriut). NĂ« fillim tĂ« vitit 2017 atje u themelua lĂ«vizja “Stop-Operacionin-Soros”, pĂ«rfaqĂ«suesit e sĂ« cilĂ«s ishin pranĂ« kryetarit tĂ« partisĂ« nacionaliste tĂ« djathtĂ« VMRO-DPMNE dhe dorĂ«s sĂ« fortĂ« nĂ« MaqedoninĂ« e atĂ«hershme, Nikola Gruevski. Ky i fundit njĂ« vit mĂ« parĂ« (2016) ishte detyruar tĂ« hiqte dorĂ« nga posti nĂ«n presionin e lĂ«vizjes masive civile pĂ«r reforma dhe kundĂ«r korrupsionit. Ai i akuzonte protestuesit kundĂ«r qeverisjes sĂ« tij si tĂ« “drejtuar nga Sorosi”.
Polonia
Edhe nĂ« Poloni nĂ« vitet 2015 deri mĂ« 2023 partia nĂ« pushtet Ligj dhe DrejtĂ«si (PiS) kopjoi fushatĂ«n e Viktor Orbanit kundĂ«r Sorosit. NĂ« vitet 2017/18 PiS nisi fushtatat kundĂ«r “organizatave kriminale jo qeveritare”, qĂ« sipas saj “komandoheshin sĂ« largu nga Sorosi dhe Rusia”, pavarĂ«sisht mospĂ«rputhjes nisur nga fakti qĂ« Soros edhe nĂ« Rusi ishte stilizuar ndĂ«rkohĂ« si figura e armikut.
NĂ« fushtat elektorale 2019 dhe 2023 narrativa anti-Soros e PiS dhe tĂ« tjerave parti nacionaliste tĂ« djathta luajti njĂ« rol tĂ« madh. “Rrjeti Soros”, pra organizatat civile dhe mediet “e blera nga Sorosi” po kĂ«rcĂ«nojnĂ« kombin dhe po destabilizojnĂ« shoqĂ«rinĂ« polake, thuhej.
Edhe presidenti polak i zgjedhur nĂ« qershor 2025 Karol Navrocki pĂ«rdor narrativĂ«n anti-Soros. Ai akuzoi p.sh. kundĂ«rshtarin e tij nĂ« fushatĂ«n elektorale Rafal Trzaskovski, se “paguhet nga fondacionet gjermane dhe nga Sorosi” duke e paraqitur veten si “mbrojtĂ«s tĂ« sigurisĂ« sĂ« PolonisĂ«”.
Serbi
NĂ« Serbi presidenti Aleksandar Vuçiq, pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« partisĂ« sĂ« tij nĂ« pushtet SNS dhe mediat pro-qeveritare prej vitesh ndjekin narrativĂ«n, se organizatat e pavarura joqeveritare, personat kritikĂ« ndaj qeverisĂ« dhe lĂ«vizjet civile tĂ« protestĂ«s nxiten nga “agjentĂ« huaj” dhe “financohen nga Sorosi”.
NĂ« protestat aktuale, qĂ« po vazhdojnĂ« prej njĂ« viti kundĂ«r qeverisjes sĂ« tij Vuçiq nuk flet vet nĂ« mĂ«nyrĂ« eksplicite pĂ«r Sorosin si nxitĂ«si nĂ« prapaskenĂ«, por konsideron se “shĂ«rbimet e huaja sekrete” dhe “fondet nga jashtĂ«” janĂ« financues tĂ« “revolucionit tĂ« ngjyrave”. NĂ« mediat besnike ndaj Vuçiqit, si gazeta bulevardeske Informer, herĂ« pas here botohen kryeartikuj tĂ« tillĂ« si: “Sekreti i Sorosit’ Loja! Dora e pĂ«rgjakur vjen nga ShqipĂ«ria nĂ« Beograd: Protestat nĂ« Serbi janĂ« vetĂ«m fillimi i destabilizimit tĂ« Ballkanit”.
Sllovakia
NĂ«Â Sllovaki kryeministri Robert Fico, i cili nĂ« tetor 2023 mori mandatin e katĂ«rt, ndoqi njĂ« shembull nĂ« legjsliacion nga vendi fqinj Hungaria. QĂ« nga qershori 2025 ka hyrĂ« nĂ« fuqi ligji i iniciuar nga qeveria e tij, qĂ« i detyron organizatat joqeveritare pĂ«r “raporte transparence”. PĂ«rpara nismĂ«s ligjore Fico dhe pĂ«rfaqĂ«sues qeverisĂ« dhe partisĂ« sĂ« tij Drejtimi-Socialdemokracia (SMER-SD) akuzuan Sorosin dhe “agjentĂ«t e huaj” se vazhdimisht influencojnĂ« nĂ« Sllovaki.
Fico vet e akuzoi lĂ«vizjen e protestĂ«ts, qĂ« mĂ« 2018 çoi ndĂ«r tĂ« tjera nĂ« dorĂ«heqjen e tij, se Ă«shtĂ« “financuar nga rrjeti i Sorosit”. Duke argumentuar ligjin e tij nĂ« fuqi qĂ« nga qershori “ligji i transparencĂ«s” ai thotĂ«, se “tĂ« gjithĂ« nĂ« Sllovaki duhet ta dinĂ«, se cilĂ«n kĂ«ngĂ« kĂ«ndon secila organizatĂ« joqeveritare”.
Edhe nĂ« vende si Ăekia, Rumania, Kroacia dhe Mali i Zi ka pasur nĂ« tĂ« shkuarĂ«n vazhdimisht fushata tĂ« politikanĂ«ve nacionalistĂ« tĂ« djathtĂ« dhe populistĂ« kundĂ«r Sorosit dhe rrjetit tĂ« tij. Por ligje kundĂ«r organizatave joqeveritare si nĂ« Hungari dhe Sllovaki nuk janĂ« miratuar.
Shqipëria rast i veçantë
NjĂ« rast i veçantĂ« nĂ« narrativĂ«n anti-Soros nĂ« EuropĂ«n Juglindore Ă«shtĂ« prej kohĂ«sh ShqipĂ«ria. KĂ«tĂ« narrativĂ« e pĂ«rdor opozita, por jo qeveria. Opozita e pĂ«rdor kĂ«tĂ« narrativĂ« si kritikĂ« ndaj kryeministrit Edi Rama (PS), i cili Ă«shtĂ« nĂ« kĂ«tĂ« post qĂ« nga viti 2013 dhe shpesh preferon tĂ« pĂ«rdorĂ« metoda tĂ« qeverisjes autoritare. Partia demokratike nacional-konservatore (PD) e akuzon RamĂ«n, se Ă«shtĂ« njĂ« “fanar ndriçues i Sorosizmit”. George Soros dhe djali i tij Alexander, sipas opozitĂ«s, qĂ« nga viti 2013 bashkĂ« me RamĂ«n kanĂ« zbatuar njĂ« plan sekret, pĂ«r tĂ« qendruar nĂ« pushtet nĂ« ShqipĂ«ri afatgjatĂ« pĂ«rmes reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si, kushtuese dhe elektorale.
Fraksion.com
