Ku ndryshon politika e jashtme e zotit Trump nga ajo e zotit Biden?
Si kandidatë të dy partive politike rivale, Presidenti Donald Trump dhe ish-Nënpresidenti Joe Biden kanë pikëpamje të ndryshme sesi Shtetet e Bashkuara duhet të ndërveprojnë me pjesën tjetër të botës.
NĂ« njĂ« plan tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m, ndarja mund tĂ« shihet nĂ« doktrinĂ«n “Amerika e Para” tĂ« Presidentit Trump dhe nga ana tjetĂ«r, tĂ« pĂ«rqafimit qĂ« zoti Biden i ka bĂ«rĂ« njĂ« politike pĂ«r bashkĂ«punim mĂ« tĂ« madh ndĂ«rkombĂ«tar.
Më poshtë renditën disa nga fushat kryesore që ilustrojnë qasjet e ndryshme të kandidatëve për president lidhur me politikën e jashtme amerikane.
NATO
Zoti Trump e vendosi menjëherë në shënjestër aleancën, duke filluar me fushatën e tij presidenciale në vitin 2016. Ai u kërkoi vendeve të tjera anëtare të rrisin shpenzimet për mbrojtje. Disa vende e kanë përmbushur objektivin e shpenzimeve të vendosura nga NATO në 2014, përpara se zoti Trump të merrte detyrën. Por shumë vende nuk e kanë bërë një gjë të tillë, ndaj dhe në fillim të këtij viti Presidenti Trump tërhoqi 12 mijë trupa nga Gjermania ndërsa e akuzoi atë se ka përfituar nga Shtetet e Bashkuara.
GjatĂ« njĂ« debati nĂ« qershor tĂ« 2019 zoti Biden e cilĂ«soi NATO-n “aleancĂ«n e vetme dhe mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nĂ« historinĂ« e Shteteve tĂ« Bashkuara”. Ai ka paralajmĂ«ruar se ajo rrezikon “tĂ« zhbĂ«het” nĂ« rast rizgjedhjeje tĂ« zotit Trump. Ish-nĂ«npresidenti kĂ«rkon t’i japĂ« pĂ«rparĂ«si rivendosjes sĂ« partneriteteve tĂ« tilla ndĂ«rkombĂ«tare.
Rusia
Zoti Biden Ă«shtĂ« zotuar tĂ« pĂ«rballet me Presidentin rus Vladimir Putin lidhur me ndĂ«rhyrjen e RusisĂ« nĂ« zgjedhjet amerikane dhe çështje tĂ« tjera. “Nuk e kuptoj pse ky president nuk Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« pĂ«rballet me Putinin kur ai po jep shpĂ«rblime pĂ«r tĂ« vrarĂ« ushtarĂ«t amerikanĂ« nĂ« Afganistan dhe Ă«shtĂ« i pĂ«rfshirĂ« nĂ« aktivitete qĂ« po kĂ«rkojnĂ« tĂ« destabilizojnĂ« gjithĂ« NATO-n”, ka thĂ«nĂ« zoti Biden.
Zoti Trump i ka hedhur poshtĂ« pĂ«rfundimet nĂ« tĂ« cilin kanĂ« dalĂ« agjencitĂ« amerikane tĂ« zbulimit se Rusia ndĂ«rhyri nĂ« zgjedhjet 2016 duke kĂ«rkuar fitoren e tij (Trumpit). Presidenti e ka quajtur çështjen qĂ« çoi nĂ« ngritjen e akuzave qĂ« synonin shkarkimin e tij njĂ« “mashtrim” e “gjueti shtrigash”. Ai ka pĂ«rmendur sanksionet amerikane ndaj RusisĂ« si provĂ« tĂ« fuqisĂ« sĂ« administratĂ«s sĂ« tij. “Askush nuk ka qenĂ« mĂ« i ashpĂ«r ndaj RusisĂ« sesa Donald Trumpi”, ka thĂ«nĂ« ai.
Kina
Politika e zotit Trump ndaj KinĂ«s ka evoluar gjatĂ« presidencĂ«s sĂ« tij. Pasi priti Presidentin kinez Xi Jinping pĂ«r njĂ« takim nĂ« muajt e parĂ« tĂ« administratĂ«s sĂ« tij, marrĂ«dhĂ«niet mĂ« vonĂ« u shndĂ«rruan nĂ« njĂ« luftĂ« tregtare e cila u pĂ«rshkallĂ«zua me vendosjen e tarifave, pĂ«rpara se tĂ« mbĂ«rrinte tek faza e parĂ« e njĂ« marrĂ«veshje tregtare nĂ« janar. Por me pĂ«rhapjen e gjerĂ« tĂ« koronavirusit nĂ« vitin 2020, zoti Trump fajĂ«soi KinĂ«n lidhur me pandeminĂ« si dhe bĂ«ri presion pĂ«r tĂ« bllokuar veprimtarinĂ« nĂ« SHBA tĂ« aplikacioneve popullore me bazĂ« nĂ« KinĂ«, si TikTok dhe WeChat. “Presidenti Trump Ă«shtĂ« pĂ«rballur me KinĂ«s dhe do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« qĂ«ndrojĂ« i fortĂ«”, tha gjatĂ« njĂ« debati nĂ« tetor NĂ«npresidenti Mike Pence.
Zoti Biden mbron njĂ« qĂ«ndrim mĂ« tĂ« ashpĂ«r mbi çështjet e tĂ« drejtave tĂ« njeriut nĂ« KinĂ« dhe situatĂ«n nĂ« Hong Kong, ndĂ«rsa ka bĂ«rĂ« presion ndaj Pekinit mbi praktikat e saj tregtare. Senatorja Kamala Harris, e cila kandidon nĂ« emĂ«r tĂ« demokratĂ«ve pĂ«r postin e nĂ«npresidentes, tha gjatĂ« debatit tĂ« saj me zotin Pence, se administrata e zotit Trump “e humbi luftĂ«n tregtare”. “FermerĂ«t kanĂ« falimentuar, pĂ«r shkak tĂ« saj. Ne jemi futur nĂ« njĂ« recesion tĂ« prodhimit pĂ«r shkak tĂ« saj”, tha zonja Harris.
Irani
Zoti Biden ishte nënpresident kur SHBA iu bashkua pesë fuqive të tjera botërore për të nënshkruar marrëveshjen e vitit 2015, e cila kufizonte programin bërthamor të Iranit në këmbim të lehtësimit të sanksioneve.
Zoti Trump u tĂ«rhoq nga marrĂ«veshja, duke e quajtur atĂ« “marrĂ«veshjen mĂ« tĂ« keqe tĂ« negociuar ndonjĂ«herĂ«”. Ai vendosi sanksione tĂ« reja qĂ« kanĂ« dĂ«mtuar ekonominĂ« e Iranit dhe e kanĂ« shtyrĂ« atĂ« drejt rritjes sĂ« aktivitetit tĂ« tij bĂ«rthamor. Zoti Biden ka thĂ«nĂ« se nĂ« rast fitoreje do tĂ« kĂ«rkonte rikthimin tek marrĂ«veshja, por duke i kĂ«rkuar njĂ«kohĂ«sisht Iranit qĂ« t’u pĂ«rmbahet kushteve tĂ« saj.
Izraeli
Të dy kandidatët mbështesin një zgjidhje me dy shtete në përpjekjet e gjata për paqe mes Izraelit dhe palestinezëve.
Zoti Trump ka qenë një mbështetës i zëshëm i Kryeministrit izraelit Benjamin Netanjahu dhe ai ka marrë vendim të zhvendosë ambasadën amerikane në Izrael nga Tel Avivi në Jeruzalem.
Zoti Biden e kritikoi kĂ«tĂ« lĂ«vizje, por nuk ka nĂ« plan ta zhbĂ«jĂ« atĂ«. Ai ka propozuar hapjen e njĂ« konsullate amerikane nĂ« Jeruzalemin Lindor qĂ« do tĂ« ndihmonte nĂ« ndĂ«rveprimin me palestinezĂ«t. Kandidati demokrat ka vlerĂ«suar ndĂ«rmjetĂ«simin e administratĂ«s Trump pĂ«r arritjen nĂ« javĂ«t e fundit tĂ« disa marrĂ«veshjeve pĂ«r normalizimin e marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« Izraelit me Bahreinin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Por zoti Biden ka thĂ«nĂ« se zoti Trump nuk kishte “asnjĂ« plan koherent pĂ«r politikĂ«n e jashtme” pĂ«rtej pĂ«rparĂ«sisĂ« sĂ« tij pĂ«r tĂ« avancuar interesat amerikane.
Afganistani
Administrata e zotit Trump arriti një marrëveshje me Talibanët sipas së cilës trupat amerikan duhet të largohen nga ky vend deri në mes të vitit 2021. Por në një postim në twitter në tetor zoti Trump shkruante se dëshironte që tërheqja e trupave të përfundonte në fund të vitit 2020. Zoti Biden është shprehur për një qasje më të kujdesshme që bazohet tek kushtet në terren.
Koreja e Veriut
Zoti Trump ka zhvilluar dy cikle bisedimesh me udhĂ«heqĂ«sin e KoresĂ« sĂ« Veriut Kim Jong Un dhe u takua pĂ«r herĂ« tĂ« tretĂ« nĂ« kufirin ndĂ«rkorean, si pjesĂ« e njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« siguruar çarmatimin bĂ«rthamor tĂ« gadishullit korean. Bisedimet nuk sollĂ«n si rezultat asnjĂ« angazhim, por Pheniani nuk ka kryer asnjĂ« provĂ« me armĂ« bĂ«rthamore apo raketa balistike qĂ« nga viti 2017. Zoti Trump thotĂ« se ai dhe Kim Jong Uni “ndĂ«rtuan njĂ« marrĂ«dhĂ«nie shumĂ« tĂ« mirĂ«” dhe administrata e tij shpreson pĂ«r njĂ« takim tjetĂ«r tĂ« nivelit tĂ« lartĂ«.
Pozicioni i zotit Biden është se ai nuk do të takohej me udhëheqësin e Phenianit pa parakushte. Strategji e administratës Biden do të ishte përdorimi i presionit nëpëmjet sanksioneve për ta detyruar Kim Jong Unin të negociojë.
Afrika
Zoti Biden propozon anulimin e disa vendimeve të marra nga Presidenti Trump në fillim të mandatit të tij, për ndaluar udhëtimet nga disa vendeve me shumicë myslimane përfshirë Nigerinë, Sudanin dhe Somalinë. Zoti Trump u ka dalë në mbrojtje vendimeve duke e cilësuar si të nevojshme për sigurinë kombëtare. Të dy kandidatët kanë si pjesë të strategjisë së tyre lidhur me marrëdhëniet me kombet afrikane, nxitjen e zhvillimit ekonomik, si dhe bashkëpunimin me udhëheqësit e rinj të kontinentit dhe përfaqësuesit e diasporës.
Amerika Qendrore
Administrata e zotit Trump mbylli disa marrĂ«veshje nĂ« 2019 me GuatemalĂ«n, El Salvadorin dhe Hondurasin sipas tĂ« cilave emigrantĂ«t sĂ« pari duhet tĂ« kĂ«rkojnĂ« azil nĂ« kĂ«to vende, pĂ«rpara se tĂ« udhĂ«tojnĂ« drejt kufirit ne SHBA-nĂ«. NĂ«se ata arrijnĂ« nĂ« kufirin SHBA-MeksikĂ« pa e bĂ«rĂ« kĂ«tĂ« gjĂ«, do tĂ« kthehen mbrapsht. KĂ«shilltari Stephen Miller tha se arritja e marrĂ«veshjeve tĂ« ngjashme me kombet e tjera do tĂ« ishte njĂ« nga nga objektivat nĂ« rastin e njĂ« mandati tĂ« dytĂ« tĂ« zotit Trump. Zoti Biden i ka kritikuar ato qĂ« ai i quan “politika tĂ« ashpra tĂ« migracionit nga ana e Trumpit e qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« zhbĂ«jnĂ« ligjet amerikane tĂ« azilit e refugjatĂ«ve”. Ai thotĂ« se do tĂ« rivendosĂ« disa nga projektet e ndihmave nĂ« rajon nĂ« njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r t’u bĂ«rĂ« presion qeverive pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar numrin e emigrantĂ«ve qĂ« udhĂ«tojnĂ« drejt veriut. NĂ«n administratĂ«n Trump, numri i refugjatĂ«ve tĂ« pranuar nĂ« Shtetet e Bashkuara nga e gjithĂ« bota ka rĂ«nĂ« nga rreth 85,000 nĂ« vitin e fundit tĂ« mandatit tĂ« Presidentit Barack Obama, nĂ« njĂ« kufi tĂ« pĂ«rcaktuar prej 15,000 kĂ«tĂ« vit. Departamenti i Shtetit thotĂ« se kufiri i vendosur sĂ« fundmi Ă«shtĂ« i nevojshĂ«m pĂ«r tĂ« garantuar “sigurinĂ« dhe mirĂ«qenien e amerikanĂ«ve, veçanĂ«risht nĂ« dritĂ«n e pandemisĂ« sĂ« COVID-19”. Zoti Biden Ă«shtĂ« zotuar ta ndryshojĂ« ndjeshĂ«m qasjen nĂ« rast fitoreje tĂ« zgjedhjeve, duke e rritur kufirin nĂ« 125,000.
Përpjekjet shumëpalëshe
Vënia si përparësi e interesave amerikane nga zoti Trump ka çuar në heqjen dorë nga disa angazhime ndërkombëtare sikurse largimi nga Marrëveshja e Parisit për Klimën, vendimi për të shkurtuar fondet për Organizatën Botërore të Shëndetësisë lidhur me mënyrën e trajtimit nga ana e saj të koronavirusit si dhe tërheqje nga marrëveshja tregtare e vendeve të Transpaqësorit. Zoti Biden ka mbështetur si marrëveshjen e Parisit ashtu edhe atë të Transpaqësorit gjatë periudhës që shërbente si Nënpresident. Në rast fitoreje në zgjedhjet e 3 nëntorit ai ka bërë të ditur se do të rivendoste lidhjet me këto organizma si dhe është angazhuar për të kontribuar sërish me fonde ndaj OBSH-së./VOA
Fraksion.com
