21 vite nga vrasja, politika nderon Azem Hajdarin
Në 12 shtator të vitit 1998, u vra në Tiranë deputeti 35-vjeçar Azem Hajdari, ish-udhëheqës i Lëvizjes Studentore të Dhjetorit 1990, që çoi në përmbysjen e regjimit komunist në Shqipëri dhe vendosjen e pluralizmit politik. E sot 21 vite më pas, në nderim të tij figura të shumta të politikës do mblidhen.
Ndërsa në orën 9:00, nën kujdesin e Kryetarit të Kuvendit, z. Gramoz Ruçi, Kuvendi do të organizojë homazhe në varrin e ish deputetit Azem Hajdari, ( Varrezat e Dëshmorëve) me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të të gjitha grupeve parlamentare.
Bashkëlidhur axhenda e aktivitetit të ditës së nesërme për përkujtimin e Heroit të Demokracisë Azem Hajdari.
CEREMONIA E PĂRKUJTIMIT TĂ HEROIT TĂ DEMOKRACISĂ AZEM HAJDARIT
12 Shtator 2019
10:00 CEREMONIA PĂRKUJTIMORE PRANĂ MEMORIALIT
10:30 â DeklaratĂ« e Kryetarit Basha pĂ«r mediat nĂ« pĂ«rfundim tĂ« ceremonisĂ«
10:45 â VARREZAT E DĂSHMORĂVE
11:15 â 12.00 VIZITĂ NĂ FAMILJE
Azem Hajdari ishte një nga themeluesit e Partisë Demokratike, partia e parë opozitare në vend pas periudhës së diktaturës. Hajdari është nderuar me një sërë medaljesh presidenciale. Për vrasjen e tij janë hamendësuar motive nga më të ndryshëm; politike, hakmarrje, rivalitete, grindje etj.
Kjo vrasje, e cilĂ«suar si âvrasja e shekullitâ nga Ismail Kadare, Ă«shtĂ« ende e mbuluar me mister. NdĂ«rsa shumĂ« njerĂ«z ende pyesin: âPse dhe kush e vrau Azem Hajdarin?â 50 fakte pĂ«r jetĂ«n e Azem Hajdarit.
1- Azem Hajdari lindi në Tropojë më 11 mars 1963. Shkollën e mesme e kreu në vendlindje. Ai lindi më 1 mars 1963 dhe vdiq më 12 shtator 1998, ishte një politikan shqiptar, deputet i Kuvendit të Shqipërisë.
2- Në vitin 1993 përfundoi studimet në degën e Filozofisë në Universitetin e Tiranës. Në vitin 1995 diplomohet në Fakultetin Juridik të Universitetit të Tiranës.
3- Studenti Azem Hajdari ishte udhëheqës i Lëvizjes Studentore të Dhjetorit 1990, që çoi në përmbysjen e regjimit komunist në Shqipëri dhe vendosjen e pluralizmit politik.
4- Ai ishte një nga themeluesit e Partisë Demokratike të Shqipërisë, partia e parë opozitare, dhe Kryetar i Komisionit Nismëtar të kësaj partie. Azem Hajdari ishte deputet i Partisë Demokratike të Shqipërisë që nga viti 1991 e deri sa u vra në shtator të vitit 1998.
5- Në vitin 1993 Azem Hajdari diplomohet në degën e Filozofisë në universitetin e Tiranës. Në vitin 1995 ai merr diplomën e dytë atë të jurisprudencës në po të njëjtin universitet.
6- Nga viti 1993-1994 studioi gjuhën angleze dhe filozofi në Shtetet e Bashkuara të Amerikë. Në vitin 1996 ka studiuar për politikën e mbrojtjes dhe të sigurisë në Garmish, Gjermani.
7- Aktiviteti i tij politik nuk ka qëndruar asnjëherë në heshtje. Nga shkurti i vitit 1991 deri në shtator të vitit 1993 deputet dhe kryetari Partisë Demokratike, anëtar komitetit drejtues.
8- Jeta e tij parlamentare ka qenë aktive. Kështu, për katër vite me radhë pas rënies së komunizmit Hajdari ishte kryetar i komisionit parlamentar për rendin dhe SHIK-un. Ishte një ndër oratorët më të fuqishëm të Parlamentit shqiptar.
9- Në nëntor të vitit 1996 ka qenë President i Unionit Tregtar të pavarur. Në janar të 1997 u zgjodh kryetar i komisionit parlamentar të mbrojtjes.
10- Mbas ardhjes në pushtet të Partisë Socialiste të Shqipërisë në vitin 1997, Azem Hajdarit iu bënë disa atentate përpara se të vritej në shtatorin e vitit 1998.
11- Atentati i pari ndodhi në qershor të vitit 1997, në Shkallnuer të Durrësit. Azem Hajdari tentohet të vritet me bombë, por atentati dështoi.
12- Dy muaj më vonë, atij iu zu pritë në Qafën e Buallit në Sarandë, ndërsa në 18 shtator 1997 mbetet i plagosur i qëlluar me pesë plumba nga deputeti i Partisë Socialiste, Gafurr Mazreku, në korridoret e Kuvendit të Shqipërisë.
13- Më 14 shkurt 1998, iu organizua një pritë në Milot, ku makina e tij e blinduar u qëllua me breshëri. Së bashku me Azemin në makinë ishte edhe djali i tij 14-vjeçar në atë kohë, Kiri.
14- Atentati i fundit përpara se të vritej, Azemit iu bë më 3 qershor 1998 në Tropojë, ndërkohë që mbeti i plagosur ish-drejtori i Përgjithshëm i Radio Televizionit Shqiptar, Bardhyl Pollo.
15- Më 12 shtator 1998 vritet pabesisht para selisë së Partisë Demokratike nga drejtues të Komisariatit të Policisë të Tropojës. Por edhe pse kanë kaluar mjaft vite, vrasja e tij mbetet e ende e mistershme me shumë detaje të pazbardhura.
16- Sipas dosjes së akuzës, tre makina të pozicionuara në vende të ndryshme rreth selisë së Partisë Demokratike, kanë qenë gati për çdo të papritur të rastit. Pas dhënies së sinjalit nga Fatmir Haklaj, Izet Haxhia ka hyrë në selinë e PD dhe ka takuar Azem Hajdarin, duke e ftuar që të takonte një grup tropojanësh, që po e priste jashtë selisë.
17- Deputeti Hajdari nĂ« mirĂ«besim, ka dalĂ« nga zyra e tij dhe iu ka drejtuar makinĂ«s. Pas tij kanĂ« dalĂ« Besim Ăera e Zenel Neza. NĂ« momentin qĂ« Hajdari Ă«shtĂ« ekzekutuar, para selisĂ« sĂ« PD-sĂ« ishte errĂ«sirĂ«, pĂ«r mĂ« tepĂ«r edhe kohĂ« e vrenjtur e me shi. Azem Hajdari Ă«shtĂ« afruar makinĂ«s nga kanĂ« dalĂ« fillimisht Fatmir Haklaj dhe mĂ« pas Jaho Mulosmani e Naim Ăangu.
18- Sipas dosjes së akuzës, Hajdari dhe ekzekutorët e tij kanë shkëmbyer disa batuta. Menjëherë pas kësaj Fatmir Haklaj ka nxjerrë automatikun e ka hapur zjarr në drejtim të Hajdarit dhe truprojave të tij. Të njëjtën gjë ka bërë edhe Jaho Mulosmani.
19- Deputeti Azem Hajdari vdes disa orĂ« mĂ« pas nga plagĂ«t e shumta nĂ« trup. NjĂ«kohĂ«sisht ka vdekur truproja Besim Ăera, ndĂ«rsa Zenel Neza Ă«shtĂ« plagosur rĂ«ndĂ«. Plumbat e Haklajt kanĂ« qĂ«lluar pa dashje edhe mikun e tij Naim Ăangun, i cili u dĂ«rgua disa orĂ« mĂ« pas nĂ« spital nga Jano Mulosmani, e qĂ« nuk arriti tĂ« jetojĂ«.
20- Më pas Haklaj u ka bërë thirrje bashkëpunëtorëve të tjerë që të largohen nga pozicionet e të drejtohen sërish për në Tropojë. Grupi i vrasësve ka arritur në Tropojë në orët e para të mëngjesit. Komunikata e para del nga Ministria e Rendit në të cilën thuhet se autorët janë larguar në rrugën nacionale nga veriu. Trupat dërgohen menjëherë në Spitalin Ushtarak i cili më pas rrethohet me policë.
21- Ndërkohë prokurori i gatshëm i Prokurorisë së Tiranës Sokol Stojani dhe ekspertë të policisë së Tiranës mundohen të realizojnë këqyrjen e vendit të ngjarjes por shiu i dënuar që binte dhe turma e njerëzve të irrituar e ka vështirësuar këtë. Një nga ekspertët i ka mbledhur nën fshehtësi gëzhojat e dala nga arma. Janë sekuestruar një automatik kallashnikov, një pistoletë Zastava me silenciator, gjashtë gëzhoja kallashnikovi dhe tre zastave. Nga ekspertiza rezultoi se me këto armë nuk ishte bërë qitje.
22- Të nesërmen, me datë 13 shtator, Jaho Salihi duke folur nga zyra e tij së bashku me shefin e rendit të Bajram Currit e me përfaqësuesit e Ministrisë së Rendit, mohon pjesëmarrjen në vrasje.
23- Lajmi për vrasjen e Azem Hajdarit, u publikua nga të gjitha mediat kryesore në botë, nga stacionet televizive më prestigjioze të botës dhe vdekja e tij u cilësua si një humbje e madhe për demokracinë në Shqipëri.
24- Shkrimtari i mirĂ«njohur shqiptar Ismail Kadare e konsideroi vrasjen e Azem Hajdarit si âVrasja e Shekullitâ.
25- Dosja âHajdariâ ka qenĂ« njĂ« nga çështjet mĂ« tĂ« bujshme si dhe njĂ« dosje voluminoze. Vrasja e Azem Hajdarit, Ă«shtĂ« cilĂ«suar si vrasja e shekullit tĂ« â20. NjĂ« çështje qĂ« ka njĂ« vendim tĂ« kaluar nĂ« dy shkallĂ«t e gjykatave, nĂ«pĂ«rmjet tĂ« cilit janĂ« dĂ«nuar katĂ«r vetĂ«.
26- Vrasja e Azem Hajdarit gjithnjë është cilësuar një vrasje politike. Jo sepse ai ka qenë deputet i Shqipërisë, për disa legjislatura, jo se ka qenë njeriu që ka kontribuar më shumë për rrëzimin e komunizmit dhe sjelljen e demokracisë, duke marrë dhe emrin Lideri i Dhjetorit, por se vrasja kishte motive politike. Pavarësisht se gjatë rrugës, për shkak dhe të aleancave fluide për hir të pushtetit, akuzat për vrasje politike të Azem Hajdarit u zbehën.
27- Për vrasjen e Hajdarit janë akuzuar mjaft persona, janë renditur shumë fakte, por provat e vërteta dhe njerëzit okularë në vendngjarje ende nuk janë bërë prezent. As Jaho Salihi dhe as vëllezërit Haxhia, nuk kanë pranuar të kenë qenë autorë të vrasjes, madje nuk kanë dhënë asnjë detaj për vrasjen e deputetit demokrat, duke ia veshur tërë fajin Fatmir Haklajt, i cili ishte eliminuar pas tre-katër tentativash më parë nga njerëz me uniformë, përmes një mine të komanduar.
28- Në një intervistë dhënë në fillim të këtij viti për Ylli Rakipin, Jaho Salihi ka rrëfyer momentin e vrasjes së deputetit Azem Hajdari para selisë së Partisë Demokratike në Tiranë. Salihi tregon se, Hajdari ndërsa po vinte drejtë makinës ku ndodhej ai bashkë me Fatmir Haklajn, po montonte silenciatorin në pistoletë. Salihi thotë se mes Hajdarit dhe Haklajt nuk ka pasur asnjë shkëmbim fjalë por kanë qëlluar direkt me armë ndaj njëri-tjetrit.
29- GjatĂ« kĂ«saj interviste, Mulosmani hodhi dyshime se Hajdarin e kanĂ« futur nĂ« kurth duke e nxjerrĂ« nga selia e PD-sĂ«. Sipas tij, nĂ«se Azemi do e dinte se Fatmir Haklaj ishte para -sĂ«, nuk do tĂ« dilte nga selia. Sipas Mulosmanit, ata prisnin tĂ« takonin njĂ« financues tĂ« PD-sĂ«, por jo Azemin. âKĂ«rkonim tĂ« takonim njĂ« mik, i cili sot e kĂ«saj dite Ă«shtĂ« afĂ«r PD-sĂ«. Nuk ishim aty pĂ«r tĂ« vrarĂ« Azemin. Nuk ishim aty pĂ«r ngjarjen qĂ« ndodhi as pĂ«r ndonjĂ« tĂ« mundshme siç aludohet ndonjĂ«herĂ«. Po kĂ«rkonim tĂ« sqaronim diçka. 10 ditĂ« para babai i Fatmirit kish taku Azemin me kĂ«rkesĂ« tĂ« kĂ«tij tĂ« fundit. Babai i Fatmirit e ka regjistru tĂ« gjithĂ« bisedĂ«n. Aty dĂ«gjohet Azemi qĂ« ka lyp me ardh me jetu nĂ« TropojĂ«, dhe ka shfajĂ«su veten pĂ«r vrasjen e ShkĂ«lqimit (vĂ«llai i Fatmir Haklaj). Azemi nĂ« tĂ« gjitha mĂ«nyrat e mundshme ka shfajĂ«su veten duke thĂ«nĂ« se ai nuk kish lidhje me atĂ« vrasje, dhe ka fol dhe disa gjĂ«ra tĂ« tjera pĂ«r tĂ« cilat nuk Ă«shtĂ« momenti me fol sepse kur nuk tâi merr askush pĂ«r baze nuk kanĂ« vlerĂ« tĂ« thuhenâŠâ, ka thĂ«nĂ« Jaho Mulosmani.
30- Jaho Mulosmani ka dhĂ«nĂ« variantin e tij se pse u akuzua ai si vrasĂ«s i Azem Hajdarit dhe pse sipas tij nuk ishte ai personi qĂ« qĂ«lloi: âE para njĂ«herĂ«, aty janĂ« gjet vetĂ«m njĂ« palĂ« gĂ«zhoja, qĂ« nĂ«nkupton se Ă«shtĂ« pĂ«rdorur vetĂ«m njĂ« armĂ«. Ato gĂ«zhoja ose i ka qit Fatmiri ose i kam qit unĂ«. DomethĂ«nĂ« tĂ« dy nuk gjuajmĂ« dot njĂ«kohĂ«sisht. Gjuan njĂ«ri dhe ja kalon armĂ«t tjetrit, kjo Ă«shtĂ« e pamundur tĂ« ndodh. NĂ«se do mĂ« ishte rreziku jeta dhe mua, normal qĂ« ashtu do kisha vepru. Plus qĂ« ata qĂ« njohin Fatmirin e dinĂ« qĂ« aty ka ndodh diçka e çastit. UnĂ« isha nĂ« timon dhe po flisja nĂ« telefon. UnĂ« kam zbrit nga makina pasi ka ndodh ngjarja. Aty u desh tĂ« gjendej njĂ« fajtor, tĂ« dĂ«nohej dikush. U desh njĂ« kokĂ« turku. Me Fatmirin nuk e bĂ«nin dot, se kishin frikĂ«. UnĂ« isha nĂ« marrĂ«dhĂ«nie pune, shef i policisĂ«, kĂ« do akuzonin?â, ka thĂ«nĂ« Mulosmani.
NdĂ«rsa Izet Haxhia, i arratisur nĂ« Turqi, nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r gazetĂ«n Dita ka dhĂ«nĂ« edhe ai variantin e tij pĂ«r vrasjen e Hajdarit. Duke mohuar se ka qenĂ« ai qĂ« nxori Hajdarin nĂ« pritĂ«, Haxhia ka thĂ«nĂ«: âPas ngjarjeve tĂ« 14 shtatorit, kam qĂ«ndruar njĂ« javĂ« nĂ« ShkodĂ«r dhe mĂ« pas kam shkuar nĂ« TropojĂ«. Aty kam patur rastin tĂ« takoj Fatmirin. Ai ma ka sqarue. E kam pyetur: Pse e vrave Azem Hajdarin? Dhe çfarĂ« lidhje kisha unĂ« me atĂ« punĂ«, qĂ« mĂ« thirrĂ«t. â TĂ« kĂ«rkoj falje unĂ«, mĂ« tha. Nuk kam pas asnjĂ« qĂ«llim dhe nuk kam shkue me vra Azem Hajdarin.
Kjo Ă«shtĂ« ajo qĂ« u betua ai para meje: âUnĂ« po tĂ« kisha dash me e vra Azem Hajdarin, mund ta kisha bĂ«. GjatĂ« kohĂ«s qĂ« ne kemi pritur kĂ«tĂ« personin, sâma tha emrin, por ma merr mendja mu ka qenĂ« ai juristi i PD. Fatmiri mĂ« tregoi se gjatĂ« asaj kohe Azemi ka qenĂ« nĂ« kafe aty. E kemi pa dhe po tĂ« kisha dash me e vra e kisha ba. Jemi çudit kur ka ardh nĂ« drejtim tonĂ«. NĂ« kohĂ« kur ka pa Azemin qĂ« vinte nĂ« drejtim tĂ« makinĂ«s, Fatmir ka pas njĂ« shprehje: â Po ky vjedullaku ça po don?
ĂshtĂ« njĂ« shprehje nga Tropoja pĂ«r njĂ« njeri tĂ« shĂ«ndoshĂ«.
Azemi kur ka ardh drejt makinës, në njërën dorë ka qenë duke fol në telefon dhe në tjetrën mbante një pistoletë me silenciator. Shoqëruesi i tij, që ka qenë një djalë shumë i mirë dhe më ka ardh shumë keq, i ka ra xhamit të Jaho Salihit. Fatmiri ka dalë nga dera e pasme e makinës, ka qenë i veshur me uniformë, kanë qenë ato të ndërhyrjes së shpejtë. Nga mbrapa tij ka dalë edhe Naim Cangu. Dhe Fatmiri siç duket ka pa pistoletën e Azemit, nuk e di. Fatmiri e ka gjujt me breshëri Azem Hajdarin. Fillimisht ka gjujt një breshëri, është rrëzu në tokë dhe ka gjujt breshërinë e dytë mbi Azem Hajdarin dhe pastaj ka qëllu mbi Zenel Nezën.
Fatmiri tregonte se kur ka gjujt mbi kĂ«ta tĂ« dy, ka pa njĂ« tytĂ« automatiku dhe tyta ka qĂ«nĂ« e shokut te tij Naim Ăangu. Ai sâe ka parĂ« dhe i ka dhĂ«nĂ« njĂ« breshĂ«ri edhe atij. Fatmiri ka kthy kokĂ«n dhe ka parĂ« shoqĂ«ruesin e Azemit qĂ« mbante shtrĂ«nguar Jaho Salihin, dhe Fatmiri tregon kĂ«shtu, se ngaqĂ« ata ishin tĂ« ngjitur trup pĂ«r trup, dhe mĂ« duket ka pas njĂ« pistoletĂ« beretĂ« dhe ka futur mes tyre pistoletĂ«n dhe e ka qĂ«llue atĂ«. Pastaj me automatik i ka dhĂ«nĂ« njĂ« breshĂ«ri edhe atij. Kjo Ă«shtĂ« ajo historiaâ.
32- Menjëherë pas vrasjes, kryetari i PD-së, Sali Berisha, akuzoi strukturat shtetërore, ish-kryeministrin e asaj kohe, Fatos Nano dhe ish-shefin e SHIK-ut, Fatos Klosi, se ishin përgjegjës të ngjarjes.
33- Varrimi i Azemit u bĂ« dy ditĂ« mĂ« vonĂ«, ku fillimisht u mbajt njĂ« miting nĂ« sheshin âSkĂ«nderbejâ. MĂ« pas, turma e protestuesve u drejtua nga selia e KryeministrisĂ« duke u pĂ«rplasur me armĂ« me forcat e GardĂ«s. Kjo ishte edhe arsyeja se pĂ«rse nĂ« varrimin e Azemit nĂ« SharrĂ« kishte njĂ« pjesĂ«marrje tĂ« vogĂ«l, vetĂ«m familjarĂ«t dhe disa miq tĂ« tij.
34- Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut ka konfirmuar se në Shqipëri ka patur një plan për vrasjen e Sali Berishës, në ngjarjet që pasuan ekzekutimin e deputetit demokrat, Azem Hajdari. Të dhënat kanë dalë në dritë në vendimin e zbardhur të gjykatës, që u dha fund shpresave të të dënuarve për vrasjen e Hajdarit mbrëmjen e 12 shtatorit 1998, të fitonin pafajësinë. Pikërisht, ekzistenca e një plani për vrasjen e Berishës gjykohet se është arsyeja kryesore për të cilën kryetari i Partisë Demokratike në atë kohë refuzoi të paraqitej si dëshmitar përpara gjykatave në Tiranë.
35- Gjykata e Strasburgut ka vlerĂ«suar edhe arsyet qĂ« e shtynĂ« BerishĂ«n tĂ« mos u pĂ«rgjigjej pozitivisht disa kĂ«rkesave tĂ« gjykatĂ«s sĂ« TiranĂ«s pĂ«r tĂ« qenĂ« dĂ«shmitar nĂ« gjykimin e tĂ« akuzuarve pĂ«r vrasjen e Azem Hajdarit. âArsyet e sigurisĂ« shpjegonin mosparaqitjen e tij. NĂ« dritĂ«n e pĂ«rpjekjeve pĂ«r tĂ« vrarĂ« z. Berisha, siguria e tij personale nuk mund tĂ« garantohej nĂ« gjyqâ, thuhet nĂ« argumentimin e GjykatĂ«s sĂ« Strasburgut. NdonĂ«se Gjykata e Strasburgut nuk dha detaje pĂ«r ato qĂ« i cilĂ«son âpĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« vrarĂ« z. Berishaâ, nĂ« shtypin shqiptar janĂ« botuar raportime tĂ« ndryshme mbi njĂ« tentativĂ« tĂ« mundshme pĂ«r tĂ« ekzekutuar liderin demokrat. NjĂ«ri nga tĂ« dĂ«nuarit pĂ«r vrasjen e Hajdarit ka pĂ«rmendur edhe njĂ« implikim tĂ« shĂ«rbimeve sekrete, qĂ« ka patur si synim final vrasjen e BerishĂ«s. VetĂ« ish-kryeministri nuk udhĂ«toi pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« nĂ« vendlindjen e tij, TropojĂ«, pas vrasjes sĂ« deputetit Hajdari.
36- Që prej vitit 1999, krerët e Partisë Demokratike kanë përkujtuar vrasjen e Azem Hajdarit në memorialin e ngritur pranë selisë së PD-së, në qendër të Tiranës. Gjithashtu, çdo vit janë zhvilluar edhe vizita në familjen e Azemit.
37- Gjatë kohës që Partia Demokratike ishte në opozitë, kryetari i saj premtoi rihapjen e dosjes së Azemit, por në tetë vite të qeverisjes së djathtë kjo çështje nuk u prek.
38- Presidenti i ShqipĂ«risĂ«, Alfred Moisiu, nĂ« vitin 2002 dekoroi Azem Hajdarin me Urdhrin âNderi i Kombitâ. Edhe Presidenti Bujar Nishani dekoroi pas vdekjes zotin Azem Hajdari me UrdhĂ«rin e Flamurit KombĂ«tar pĂ«r ndihmesĂ« tĂ« shquar nĂ« shembjen e diktaturĂ«s komuniste dhe vendosjen e pluralizmit politik.
39- Ai ishte deputet i thjeshtĂ« nĂ« 4 parlamente rresht; viti 1991, â92, viti 1996 dhe â97, derisa humbi jetĂ«n pas sulmit me armĂ« zjarri. NĂ« vitet 1995 â 1998, Azem Hajdari ka qenĂ« edhe President i klubit tĂ« futbollit âVllazniaâ â ShkodĂ«r dhe president i FederatĂ«s Shqiptare tĂ« Arteve Marciale
40- NĂ« 50-vjetorin e lindjes sĂ« Azem Hajdarit, Fatmira Hajdari nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r mediat shqiptare ka treguar se ata u martuan bashkĂ« kur ajo ishte vetĂ«m 15 vjeç dhe ai 17. NdĂ«rsa e Ă«ma e Azemit nuk i linte tĂ« flinin bashkĂ«. âE Ă«ma e Azemit nuk na la tĂ« flinim bashkĂ«. I dukeshim dy fĂ«mijĂ« tĂ« vegjĂ«l, unĂ« 15 vjeçe dhe Azemi 17 vjeç. Por, pas njĂ« muaji Azemi i thotĂ« nĂ«nĂ«s sĂ« tij me tĂ« qeshur. âNusen e kam marrĂ« pĂ«r ty apo pĂ«r vete? QeshĂ«m tĂ« gjithĂ«. NĂ« vitin 1981 unĂ« dhe Azemi vazhduam jetĂ«n familjare, sĂ« bashku me prindĂ«rit e Azemit. NjĂ« vit mĂ« pas unĂ« bashkĂ« me Azemin filluam gjimnazin nĂ« Bajram Curri. PĂ«r katĂ«r vite me radhĂ« qĂ«ndruam nĂ« njĂ« bankĂ« sĂ« bashkuâ, ka treguar Fatmira.
41- Nurie Hajdari, motra e Azemit, nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r âGazeta Shqiptareâ ka treguar disa detaje interesante se si vĂ«llai i saj ârrĂ«mbeuâ FatmirĂ«n: âAta ishin fare tĂ« vegjĂ«l kur u dashuruan. Ishin nxĂ«nĂ«s nĂ« shkollĂ«n e âmesme nĂ« TiranĂ«. Sapo janĂ« njohur, mĂ« tregoi Azemi. MĂ« mori te konvikti i FatmirĂ«s qĂ« tĂ« mĂ« njihte me tĂ«. Sapo ajo doli, mĂ« tha: âMotĂ«r e dashur, kjo Ă«shtĂ« gruaja e jetĂ«s simeâ. Azemi e ka rrĂ«mbyer FatmirĂ«n dhe atĂ« e solli nĂ« Bajram Curri me djalin e xhaxhait tonĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« vetĂ« erdhi mĂ« vonĂ« nga Tirana nĂ« shtĂ«pi. Familja dyshoi fillimisht se mos Azemi e ka marrĂ« pa dĂ«shirĂ«n e saj dhe u trembĂ«n disi, por kur folĂ«m me FatmirĂ«n, gjithçka ishte nĂ« rregull. NĂ« qytet u hap fjalĂ« se Azemi ka rrĂ«mbyer njĂ« vajzĂ« tĂ« mitur dhe kjo ishte e ndaluar nĂ« atĂ« kohĂ«. Babain e thirrĂ«n nĂ« DegĂ«n e Brendshme pĂ«r tĂ« sqaruar situatĂ«n dhe ne u detyruam tĂ« thĂ«rrisnim dhe tĂ« atin e FatmirĂ«s nga Librazhdi pĂ«r tĂ« pohuar se vajza e ka dashur vetĂ« qĂ« tĂ« martohej me Azemin pavarĂ«sisht se as familja e saj nuk kishte dijeni pĂ«r ikjen nga shkolla. NĂ« degĂ«n e Brendshme na thanĂ« se nĂ«se Azemi e ka rrĂ«mbyer vajzĂ«n, do ta çojmĂ« nĂ« internim, pasi ka konsumuar njĂ« krim. Ndaj na u desh qĂ« tĂ« mblidheshim tĂ« gjithĂ« kur erdhi Azemi dhe i ati i FatmirĂ«s dhe tâu thoshim nĂ« komisariat se ata duhen dhe janĂ« bashkuar me pĂ«lqimin e tyre. FatmirĂ«n e pyetĂ«n dhe nĂ« shtĂ«pi nĂ«se ishte dĂ«shira e saj dhe ajo u pĂ«rgjigj: UnĂ« kam ardhur qĂ« tĂ« jetoj dhe tĂ« vdes me Azeminâ.
42- Azemi la pas tre tre fëmijë, Kirjaldi, Rudina dhe Azemi i vogël, i lindur katër muaj pas vdekjes së Azemit.
43- Aktiviteti i politik i Azem Hajdarit
â Dhjetor 1990 â UdhĂ«heqĂ«s i LĂ«vizjes Studentore;
â Dhjetor 1990 â shkurt â Kryetar i Komisionit NismĂ«tar tĂ« PartisĂ« Demokratike;
â 1991 â 1993 â NĂ«nkryetar i PartisĂ« Demokratike
â 31 mars 1991- Deputet i PartisĂ« Demokratike pĂ«r ShkodrĂ«n;
â 22 mars 1992 â Deputet i PartisĂ« Demokratike pĂ«r Shijakun;
â 26 maj 1996 â Deputet i PartisĂ« Demokratike pĂ«r BulqizĂ«n;
â 29 qershor 1997 â Deputet i PartisĂ« Demokratike pĂ«r TropojĂ«n;
â 1992-1996 â Kryetar i Komisionit Kuvendor pĂ«r Rendin Publik dhe SHIK-un;
â NĂ«ntor 1996 â Kryetar i Sindikatave tĂ« Pavarura Shqiptare;
â Qershor 1997 â Kryetar i Komisionit Kuvendor pĂ«r Mbrojtjen KombĂ«tare;
44- Arsimi
Më 1987, fiton të drejtën e studimit dhe regjistrohet në Universitetin e Tiranës, Fakulteti i Shkencave Politike e Juridike;
â NĂ« vitin 1993 diplomohet pĂ«r filozofi, nĂ« Universitetin e TiranĂ«s;
-Në vitin 1995 diplomohet si jurist, në Universitetin e Tiranës;
â NĂ« vitet 1993-1994 ndjek kualifikim pasuniversitar nĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s, pĂ«r filozofi;
â MĂ« 1996 ndjek kualifikim pĂ«r politikat e sigurisĂ« e mbrojtjes, nĂ« kuadrin e NATO-s, nĂ« Garmisch-Partenkirchen, nĂ« Gjermani.
45- Kosova
I rritur nĂ« MalĂ«sinĂ« e GjakovĂ«s, nĂ« kufirin qĂ« ndante shqiptarĂ«t nĂ« dysh qĂ« nga viti 1913, Azem Hadari njihte mirĂ« padrejtĂ«sitĂ« qĂ« iu kishin bĂ«rĂ« historikisht shqiptarĂ«ve. Ishte njohĂ«s i mirĂ« i rrethanave pushtuese tĂ« KosovĂ«s nga Serbia dhe ishte ndĂ«r tĂ« parĂ«t deputetĂ« qĂ« e ngriti problemin e madh tĂ« KosovĂ«s. NĂ« mes tjerash, nĂ« parlament ai ka deklaruar: âDuhet tĂ« rrĂ«zohet muri qĂ« ndanĂ« shqiptarĂ«t mes vetiâ dhe ishte gjithashtu ndĂ«r tĂ« parĂ«t qĂ« ngriti zĂ«rin kundĂ«r politikĂ«s hegjemoniste tĂ« Millosheviçit.
46- Arben Imami, gjatĂ« ceremonisĂ« tĂ« 50-vjetorit tĂ« lindjes sĂ« Azemit ka treguar bisedĂ«n me tĂ« pas themelimit tĂ« PartisĂ« Demokratike. âAzemi ishte njĂ« atdhetar i madh, dhe kĂ«tu dua tĂ« pĂ«rmend diçka qĂ« sâe kam thĂ«nĂ« ndonjĂ«herĂ«. Ishte dhjetĂ«ditĂ«shi i dytĂ« i dhjetorit dhe ne flinim nĂ« katin e pestĂ« nĂ« dhomĂ«n e SkĂ«nder Madanit, Aleksandrit, dhe kishim njĂ« javĂ« nĂ« fakt qĂ« sâi kishim hequr kĂ«pucĂ«t nga kĂ«mbĂ«t. Flinim bashkĂ«, drita sâkishte dhe ishim tĂ« dy tĂ« rinj. Azemi mĂ« thotĂ«: âBen, tani u themelua kjo parti, po tani çfarĂ« do tĂ« bĂ«jmĂ«?â. âMe tĂ« thĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ«n, Azem, â i thashĂ«, â ne sâkemi çfarĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« mĂ« shumĂ« me kĂ«tĂ« parti, kjo shyqyr qĂ« u themelua, tĂ« vijĂ« ndonjĂ« intelektual, Saliu ose Gramozi apo kushdo tjetĂ«r tĂ« vijĂ« ta marrĂ« e ne tĂ« shohim punĂ«n tonĂ«â. Ai mĂ« tha: âBeni, duhet tĂ« kesh parasysh njĂ« gjĂ«, qĂ« ne nuk mund ta lĂ«shojmĂ« PartinĂ« Demokratike pa u çliruar Kosovaââ, Ă«shtĂ« shpreh Imami.
47- NĂ« njĂ« intervistĂ« bashkĂ«shortja e Azemit, Fatmira Hajdari, ka treguar historinĂ« e ditĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« tij nĂ« universitet. âKur filloi shkollĂ«n e lartĂ«, pas njĂ« muaji kthehet dhe e kishte marrĂ« malli pĂ«r fĂ«mijĂ«t. MĂ« tha se do mĂ« tregonte diçka tĂ« bukur. Ai ishte i martuar, me dy fĂ«mijĂ«, dhe vishej me kostum e kollare, ishte i rregullt nga ana e veshjes. DitĂ«n e parĂ« tĂ« shkollĂ«s mĂ« tha: âKishin hyrĂ« studentĂ«t dhe unĂ« shkova pas tyre. Isha veshur me kostum, kollare dhe kĂ«pucĂ«. NĂ« momentin qĂ« hapa derĂ«n, studentĂ«t u ngritĂ«n nĂ« kĂ«mbĂ«. Menduan se mos isha pedagog. U thashĂ« uluni se unĂ« jam student si ju. TĂ« gjithĂ« filluan pastaj tĂ« mĂ« pĂ«rqafoninâ. TĂ« gjithĂ« e donin dhe e adhuronin Azemin se ai tĂ« bĂ«nte vetĂ« pĂ«r veteâ.
48- Azem Hajdari gjatë kohës kur Partia Demokratike ishte në pushtet nuk u emërua kurrë ministër, edhe pse ai e meritonte më shumë se kushdo tjetër në PD.
49- Azem Hajdari ka qenë ndër të vetmit demokratë që ka kundërshtuar shpesh herë Berishën. Madje midis tyre ka pasur edhe debate mediatike, por jo vetëm. Pavarësisht debateve miqësia mes Sali Berishës dhe Azem Hajdarit ka vazhduar gjatë me ulje dhe ngritje të shumta.
50- Azem Hajdari ka një vend të rëndësishëm në historinë e Shqipërisë, duke qenë lideri i Lëvizjes së Dhjetorit. Pa Azem Hajdarin ndoshta Lëvizja e Dhjetorit do të ishte ndryshe./tiranaobserver
Fraksion.com
