Rumani: Lufta afrohet tek dera e NATO-s
PunonjĂ«s tĂ« anijeve tĂ« qarkullimit tĂ« brendshĂ«m tĂ«Â RumanisĂ«Â nĂ« fillim reaguan me habi tĂ« madhe, pastaj kaluan nĂ« panik. Po gdhinte, kur ata filmuan me smartphonĂ«t e tyre dronĂ«t flutures: pika tĂ« vogla nĂ« qiell me njĂ« zhurmĂ« tĂ« cingĂ«ritĂ«se motorĂ«sh. “Ata po i lenĂ« tĂ« shpĂ«rthejnĂ« kĂ«tu”, thĂ«rret njĂ« burrĂ« i trembur, “do tĂ« bien drejt e nĂ« port.” NĂ« fund pak qindra mĂ« tej njĂ« lĂ«msh i zjarrtĂ« dhe mĂ« pas njĂ« shpĂ«rthim i fuqishĂ«m. “Hajde tĂ« ikim, lufta erdhi tani direkt pĂ«rballĂ« RumanisĂ«”, thĂ«rret njĂ« nga punonjĂ«sit e anijeve.
Porti ukrainas i Danubit, Reni mëgjesin e 24 korrikut 2023. Rusia komandon 15 dronë iranianë të tipit Shahed-136 në port. Disa prej tyre goditen nga mbrojtja kundërajrore ukrainase, të tjerë shpërthejnë në port dhe shkatërrojnë magazina porti dhe hambarë të drithërave ukrainase. 7 vetë plagosen. Edhe një anije rumune e mallrave dëmtohet. Po ashtu sulmohet edhe porti i mëposhtëm, Ismajil, po pa sukses.
Nivel i i ri shkallëzimi
Lufta e Ukrainës nuk ka qenë kurrë kaq afër një kufiri të NATO-s si më 24 korrik. Porti Reni ndodhet në trekëndëshin Ukrainë-Rumani-Moldavi, 120 km në perëndim të kalimit të Danubit në Detin e Zi. Në pikën ku janë shkatërruar pjesë të portit Reni nuk je më shumë 200 m deri në mesin e lumit, ku fillon kufiri i Rumanisë, pra një vendi të NATO-s. Edhe 200 metra të tjerë dhe arrihet bregu rumun.
Sulmi ndaj Renit është një niveli i ri shkallëzimi i terrorit të bombave ruse, i cili startoi para më shumë se një jave kundër porteve të Odesës dhe Mykolajevit, e ka në fokus infrastrukturën e eksporteve ukrainase. Raketat ruse kanë kaluar një herë një pjesë të hapësirës ajrore rumune; Copëza raketash ruse kanë rënë në Moldavi, një raketë ruse ra në një pyll polak; Por një sulm të qëllimshëm, kaq pranë kufirit të jashtëm të NATO-s dhe ndaj një objektivi civil nuk ka pasur deri tani.
Itinerari i Danubit do të forcohet
“Vladimir Putin kĂ«rkon tĂ« paralizojĂ« me tĂ« gjitha mjetet eksportin e drithĂ«rave tĂ« UkrainĂ«s dhe tĂ« hakmerret nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, qĂ« sanksione tĂ« caktuara kundĂ«r RusisĂ«, si ato nĂ« sektorin e bankave nuk janĂ« hequr”, thotĂ« politologu nga Bukureshti, Armand Gosu pĂ«r Deutsche Wellen. Gosu Ă«shtĂ« profesor pĂ«r historinĂ« sovjetike dhe diplomacinĂ« nĂ« Universitetin e Bukureshtit dhe Ă«shtĂ« njĂ« nga njohĂ«sit mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« RusisĂ« dhe hapĂ«sirĂ«s postsovjetike.
Ukraina ka nevojĂ« urgjente pĂ«r tĂ« ardhurat nga drithĂ«rat dhe farĂ«rat – pĂ«r eksportet asaj i nevojiten tre rrugĂ«: sasia mĂ« e madhe qĂ« pas invazionit rus nĂ« UkrainĂ« vitin e kaluar kryhej pĂ«rmes porteve tĂ« OdesĂ«s dhe Mykolajevit nĂ« itinerarin e Detit tĂ« Zi, falĂ« marrĂ«veshjes sĂ« ndĂ«rmjetĂ«suar me RusinĂ«. Pjesa tjetĂ«r kalonte pĂ«rmes rrugĂ«s tokĂ«sore nga Rumania, Hungaria, Sllovakia dhe Polonia nĂ« tregjet botĂ«rore. Rruga e tretĂ« kalonte nĂ«pĂ«r deltĂ«n e Danubit pĂ«rme sporteve Reni dhe Ismajil, si edhe njĂ« pjese tĂ« Detit tĂ« Zi, qĂ« bĂ«n pjesĂ« nĂ« ujĂ«rat territoriale rumune. KĂ«tĂ« rrugĂ« tĂ« fundit kĂ«rkon tani Ukraina ta zgjerojĂ« mĂ« tej.
Vështirësitë e lëvizjeve për anijet
Porti i qytetit tĂ« vogĂ«l Reni (18.000 banorĂ«) qĂ« ndodhet nĂ« pikĂ«n mĂ« jugperĂ«ndimore tĂ« UkrainĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« port i largĂ«t, dhe i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u rritur pĂ«rmes rrugĂ«s tokĂ«sore, por ai ka mĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« qasjes pĂ«r anijet. Nga kĂ«tu mund tĂ« nisen edhe tragete tĂ« mĂ«dhenj me mallra drejt Detit tĂ« Zi duke kaluar pĂ«rmes Kanalit Sulina tĂ« RumanisĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« kanali mĂ« i mirĂ« i zgjeruar nĂ« deltĂ«n e Danubit.
Porti i Danubit, Ismajil, (70.000 banorë) ndodhet në krahun verior Kilija të deltës së Danubit dhe arrihet më mirë përmes rrugës tokësore se Reni, por këtu mund të kalojnë shumë më pak anije të mëdha. Projekti për thellimin e Danubit në këtë pikë (kanali Novostambulske/Bastroje) nuk ka ecur mirë, një temë debati mes Ukrainës dhe Rumanisë.
PĂ«rmes itinerarit tĂ« porteve tĂ« Danubit mund tĂ« transportohet vetĂ«m njĂ« pjesĂ« shumĂ« e vogĂ«l e drithĂ«rave ukrainase. Pra rreziku i bombardimi tĂ« portit Reni pĂ«r shkak tĂ« pozicionit, shumĂ« pranĂ« kufirit tĂ« NATO-s , Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« i madh se pĂ«rfitimi, por pĂ«r politologun Armand Gosu, bĂ«het fjalĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« se paralizimi i njĂ« porti. Putin do t’i tregojĂ« NATO-s pavendosmĂ«rinĂ« e sa, thotĂ« ai.
Opinioni rumun reagoi i troditur pas bombardimit të porteve ukrainase të Danubit, jo vetëm, sepse lufta afrohet shumë pranë Rumanisë. Delta e Danubit është një zonë, ku banorët nga të dyja anët e lumit janë shumë të lidhur historikisht, nga ana gjuhësore dhe kulturore. Në qytetin port Reni më shumë se gjysma e banorëve janë rumunë etnikë.
Lojë cinike
Por reagimet zyrtare nga Rumania ishin tĂ« pĂ«rmbajtura. Presidenti rumun, Klaus Iohannis shkroi nĂ« twitter, se ai e dĂ«non ashpĂ«r sulmin e RusisĂ« pranĂ« RumanisĂ«. Ministria e Mbrojtjes bĂ«ri vetĂ«m tĂ« ditur, se “nuk ka kĂ«rcĂ«nim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« territorit kombĂ«tar.” Kurse nga NATO nuk ka ndonjĂ« deklaratĂ«. KĂ«shilli NATO-UkrainĂ« zhvillon bisedime pas sulmeve qĂ« filluan nĂ« Odesa, por nuk ka dĂ«nim apo paralajmĂ«rim drejtuar RusisĂ« pas sulmit shumĂ« pranĂ« kufirit tĂ« NATO-s. Zyra e shtypit tĂ« NATO-s nuk ka dhĂ«nĂ« pĂ«rgjigje pĂ«r njĂ« kĂ«rkesĂ« tĂ« Deutsche Welles deri nĂ« publikimin e artikullit.
Poitologu Armand Gous Ă«shtĂ« i mendimit, se NATO “do ta shmangĂ« shkallĂ«zimin me çdo çmim”. “Elitat nĂ« perĂ«ndim ndĂ«rkohĂ« janĂ« lodhur dhe kanĂ« frikĂ« mĂ« shumĂ« njĂ« shkatĂ«rrim tĂ« brendshĂ«m tĂ« RusisĂ« se sa dĂ«shtimin e UkrainĂ«s.” Prandaj Ukraina nuk mbĂ«shtetet ashtu si duhej tĂ« mbĂ«shtetej, thotĂ« Gosu. “NĂ«se do tĂ« kemi njĂ« konflikt tĂ« zgjatur tĂ« ngrirĂ« nĂ« UkrainĂ«, kjo jo pĂ«r shkak tĂ« RusisĂ«, por pĂ«r shkak se perĂ«ndimi ofron shumĂ« pak armĂ«”, parashikon Gosu. “Ă‹shtĂ« njĂ« lojĂ« cinike.”/DW
Fraksion.com
