Danimarka: Kemi mosmarrëveshje themelore pas bisedimeve në Shtëpinë e Bardhë për Groenlandën

Ministri i jashtëm i Danimarkës ka thënë se ka një “mosmarrëveshje themelore” me SHBA-në për Groenlandën pas bisedimeve në Shtëpinë e Bardhë.

Lars Lokke Rasmussen tha se takimi me Zëvendëspresidentin JD Vance dhe Sekretarin e Shtetit Marco Rubio të mërkurën kishte qenë “i sinqertë, por konstruktiv”. Por ai shtoi se Presidenti i SHBA-së Trump po këmbëngulte në “pushtimin” e Groenlandës, gjë që ishte “krejtësisht e papranueshme”.

“Ne e bëmë shumë, shumë të qartë se kjo nuk është në interes të [Danimarkës]”, tha ai.

Trump më pas përsëriti interesin e tij për të blerë ishullin e pasur me burime, një qëndrim që ka tronditur aleatët në të gjithë Evropën dhe ka nxitur tensione me NATO-n.

Takimi njëorësh midis SHBA-së, Danimarkës dhe Groenlandës nuk arriti të sjellë një përparim të madh, megjithëse të gjitha palët ranë dakord të ngrinin një grup pune të nivelit të lartë për të diskutuar të ardhmen e territorit autonom danez.

Rasmussen tha se kishte “vija të kuqe” që SHBA-të nuk mund t’i kalonin dhe grupi i punës do të takohej në javët e ardhshme në një përpjekje për të gjetur një kompromis. Ai shtoi se Danimarka dhe Groenlanda ishin të hapura për mundësinë e hapjes së më shumë bazave ushtarake nga SHBA-të në ishull.

“Është produktive të fillohen diskutimet në një nivel të lartë”, tha ai.

Rasmussen tha gjithashtu se kishte një “element të së vërtetës” në pikëpamjen e Trump se siguria duhet të forcohet për të kundërshtuar interesat ruse dhe kineze në Arktik. Por ai tha se komentet e presidentit në lidhje me praninë e anijeve luftarake ruse dhe kineze rreth Groenlandës “nuk ishin të vërteta”.

Pavarësisht se është një territor me popullsi të rrallë, vendndodhja e Groenlandës midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të pozicionuar mirë për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast të sulmeve me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.

Trump ka thënë vazhdimisht se blerja e saj është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së.

SHBA-të tashmë kanë më shumë se 100 personel ushtarak të stacionuar përgjithmonë në bazën e tyre Pituffik në skajin veriperëndimor të Groenlandës, një strukturë që është operuar nga SHBA-të që nga Lufta e Dytë Botërore.

Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, SHBA-të kanë fuqinë të sjellin sa më shumë trupa që duan në Groenlandë.

Pas bisedimeve të mërkurën, Ministrja e Punëve të Jashtme e Groenlandës, Vivian Motzfeldt, tha se territori ishte i hapur për bashkëpunim më të madh me SHBA-të, por gjithashtu kundërshtoi një pushtim.

“Ne kemi treguar se ku janë kufijtë tanë”, tha Motzfeldt.

Vance dhe Rubio nuk komentuan menjëherë pas takimit. Ndërkohë, Trump u tha gazetarëve në Zyrën Ovale: “Ne kemi nevojë për Groenlandën për sigurinë kombëtare”.

“Problemi është se nuk ka asgjë që Danimarka mund të bëjë në lidhje me këtë nëse Rusia ose Kina duan të pushtojnë Groenlandën, por ka gjithçka që mund të bëjmë”, tha ai, duke shtuar se nuk beson se SHBA-të mund të mbështeten te Danimarka për të mbrojtur ishullin.

Bisedimet erdhën ndërsa aleatët në Evropë vepruan shpejt për të treguar mbështetje për Groenlandën.

Suedia të mërkurën u zotua të dërgojë forca të armatosura në territor me kërkesë të Danimarkës.

Gjermania tha në një deklaratë të dhënë për BBC se do të dërgonte një “ekip zbulimi” në Groenlandë për të “shqyrtuar kushtet e përgjithshme për kontribute të mundshme ushtarake në mbështetje të Danimarkës në sigurimin e sigurisë në rajon”.

Duke folur në Suedi të mërkurën në mbrëmje, Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, John Healey, tha pas një kërkese nga Danimarka, se Mbretëria e Bashkuar do të dërgonte një oficer ushtarak si pjesë e ekipit të zbulimit.

Ministri i jashtëm i Francës tha se vendi planifikonte të hapte një konsullatë në ishull muajin e ardhshëm.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha se vendi i tij do të merrte pjesë gjithashtu në ekipin e zbulimit dhe se “elementët ushtarakë francezë” ishin tashmë në rrugë drejt Groenlandës.

Danimarka tha se zgjerimi i saj ushtarak në Groenlandë do të zhvillohet “në bashkëpunim të ngushtë me aleatët”.

“Tensionet gjeopolitike janë përhapur në Arktik”, tha ajo në një deklaratë.

Bisedimet në Shtëpinë e Bardhë ishin vetëm raundi i fundit i diskutimeve diplomatike mbi interesin në rritje të Trump në territor.

Nuk është e qartë nëse presidenti po shqyrton përdorimin e forcës ushtarake për të pushtuar ishullin, dhe ai përsëri nuk pranoi ta përjashtonte atë kur u pyet të mërkurën.

Opsione të tjera që thuhet se janë duke u shqyrtuar përfshijnë blerjen e territorit – megjithëse as danezët dhe as banorët e Groenlandës nuk kanë thënë se është në shitje.

Që nga marrja e detyrës, Vance ka kritikuar administrimin e Groenlandës nga Danimarka. Zëvendëspresidenti vizitoi menjëherë pas marrjes së detyrës.

Trump ka argumentuar se kontrolli i territorit është kritik për sistemin e tij të planifikuar të mbrojtjes nga raketat, Golden Dome.

“Është jetike për Golden Dome që po ndërtojmë,” tha Trump në një postim në mediat sociale herët të mërkurën. “NATO duhet të udhëheqë rrugën që ne ta marrim atë.”

Sondazhet e opinionit publik sugjerojnë se shumica e banorëve të Groenlandës kundërshtojnë vënien nën kontrollin e SHBA-së. Përfaqësuesi i ishullit në SHBA thotë se herën e fundit që banorët e Groenlandës u pyetën nëse donin të ishin pjesë e SHBA-së, në janar 2025, vetëm 6% ishin në favor të kësaj, ndërsa 85% ishin kundër.

Shumica e amerikanëve kundërshtojnë edhe kontrollin e Groenlandës nga SHBA-ja. Një sondazh i Reuters/Ipsos i publikuar të mërkurën tregoi se vetëm 17% e amerikanëve mbështesin pushtimin e Groenlandës nga SHBA-ja, krahasuar me 47 përqind që thanë se kundërshtonin përpjekjen e Trump për të blerë ishullin.

Bisedimet e fundit mbi Groenlandën vijnë pas operacioneve ushtarake amerikane në Venezuelë dhe kundër objektivave të ISIS-it në Siri. Trump gjithashtu ka kërcënuar të ndërmarrë veprime ushtarake për të ndaluar shtypjen e Iranit ndaj një lëvizjeje proteste në rritje që ka përfshirë kombin.

 

Fraksion.com