Vetoja e presidentit polak ndaj kredisë mbrojtëse të BE-së shkakton zemërim

Një vendim i presidentit të Polonisë për të vënë veton ndaj një projektligji kyç që hap rrugën për dhjetëra miliarda euro në fondet e mbrojtjes të BE-së është kritikuar nga qeveria, si tradhti, frikacakëri dhe mashtrim.

Ministri i Jashtëm Radosław Sikorski udhëhoqi sulmin të enjten, duke e kritikuar njoftimin e Presidentit Karol Nawrocki si “tradhti kombëtare”.

Projektligji synonte të zbatonte pothuajse 44 miliardë euro kredi me kosto të ulët në kuadër të nismës së BE-së për Veprimin e Sigurisë për Evropën (SAFE). Programi ka qenë një mollë sherri midis qeverisë qendrore pro-BE dhe nacionalistit Nawrocki që nga fillimi i tij.

Qeveria dhe pallati presidencial kanë qenë në konflikt që kur Nawrocki mori detyrën vitin e kaluar, me presidentin që ushtron fuqitë e tij të vetos gjerësisht për të penguar axhendën liberale të koalicionit qeverisës.

Të premten, Sikorski akuzoi kreun e shtetit për nënshtrim ndaj kreut të partisë kryesore të opozitës, Ligj dhe Drejtësi (PiS), e cila mbështeti Nawrockin në fushatën e tij të vitit të kaluar.

Nawrocki ‘u dorëzua’

Ministri i jashtëm tha se Nawrocki ishte përballur me një zgjedhje midis “të vepruarit si patriot” dhe nënshkrimit të projektligjit, ose të provonte bindjen e tij ndaj kryetarit të PiS, Jarosław Kaczyński.

Udhëheqësi i PiS ka qenë një zë qendror në kundërshtim me SAFE, duke e paraqitur atë si një kërcënim për sovranitetin polak.

“Pavarësia polake nuk ka çmim”, tha Kaczyński për programin SAFE në shkurt. “Ajo që na propozojnë ata është një Poloni nën çizmen gjermane, dhe ne po e hedhim poshtë këtë çizme gjermane”.

Ministri i jashtëm argumentoi se besnikëritë politike të presidentit kishin mbizotëruar.

“Presidenti iu nënshtrua Kaczyńskit”, tha Sikorski për radion publike të premten në mëngjes. “Dhe Kaczyński e urren [kryeministrin Donald] Tusk më shumë sesa e do Poloninë”.

Sikorski tha se problemi i Kaczyńskit me SAFE nuk ishte vetë programi, por fakti që ai do të riindustrializonte rajonet e Polonisë, në dobi të qeverisë Tusk.

“Ata nuk interesohen që Polonia do të përfitonte prej tij”, tha ai.

Nawrocki dhe PiS kanë argumentuar se financimi i SAFE do t’ia kalonte kontrollin e forcave të armatosura të Polonisë Brukselit ose shteteve të tjera anëtare, veçanërisht Gjermanisë, një akuzë që Sikorski e hodhi poshtë si “një gënjeshtër të egër”.

“Presidenti i një Polonie të lirë nuk duhet të jetë gënjeshtar dhe frikacak”, tha Sikorski në mediat sociale.

Tradhti e lartë

Tusk kritikoi vendimin e Nawrockit, duke thënë se presidenti kishte “humbur mundësinë për të vepruar si patriot”, ndërsa kryetari i parlamentit, Włodzimierz Czarzasty, akuzoi kreun e shtetit për “tradhti të lartë”.

Tusk tha se qeveria do të niste një “plan B” për të përdorur fondet pa miratimin presidencial dhe sugjeroi që aleatët e Polonisë ishin të hutuar nga vetoja.

“Sot, kudo në Evropë po pyesin se çfarë ndodhi, si është e mundur kjo”, tha Tusk.

Miratimi i opozitës

Kryeministri i mëparshëm, zëvendëskryetari i PiS, Mateusz Morawiecki, tha se vetoja e Nawrocki-t ishte “vendimi i duhur” dhe i kërkoi qeverisë të shqyrtojë me kujdes një plan alternativ financimi të paraqitur nga guvernatori i bankës qendrore të mërkurën.

Figura të larta qeveritare, përfshirë Tusk, e kanë hedhur poshtë alternativën e bankës kombëtare, bazuar në shfrytëzimin e rezervave të arit, si të parealizueshme dhe tepër të rrezikshme.

Kreu i partisë së ekstremit të djathtë Konfederatë, e përshëndeti vendimin e Nawrocki-t, duke e lavdëruar atë si pengesë për një plan qeveritar për të “na ngarkuar në mënyrë të paligjshme me borxhe” dhe për t’i dhënë më shumë pushtet Brukselit.

Ndërkohë, Kaczyński e përforcoi qëndrimin e tij të mëparshëm, duke thënë: “Liria, sovraniteti dhe pavarësia nuk kanë çmim! Përpjekja për t’i shitur ato për një kredi është një akt anti-polak. Ky është një vendim shumë i mirë nga Presidenti i Republikës së Polonisë, Karol Nawrocki.”

Pikëpamja më e gjerë

Një zëdhënës i Komisionit Evropian sugjeroi të premten se rivaliteti i brendshëm politik në Poloni kishte rrezikuar sigurinë e përbashkët evropiane.

“Siguria në krahun lindor nuk mund të jetë çështje manovrimi politik i brendshëm”, tha zëdhënësi.

Shtypi evropian i bëri jehonë ndjenjës se politika e brendshme rrezikonte të kishte pasoja të gjera sigurie që preknin krahun lindor të BE-së dhe NATO-s.

Le Figaro e Francës shkroi se Nawrocki dhe PiS e perceptojnë SAFE-n si një “kalë Troje” që i mundëson Brukselit dhe Berlinit të ushtrojnë presion mbi Varshavën.

Gazeta gjermane Die Welt e përshkroi Nawrocki-n si “euroskeptik” dhe tha se mosmarrëveshja mbi SAFE-n “është dëshmi e situatës së polarizuar në Varshavë që nga zgjedhja e Nawrocki-t në vitin 2025. Që atëherë, ky anëtar i rëndësishëm i BE-së dhe NATO-s nuk ka folur me një zë të vetëm për çështjet strategjike.

 

Fraksion.com