Nga Ukraina në Iran, dronët kamikazë po bëhen të domosdoshëm për luftën moderne
Ndërsa sulmet e përbashkëta SHBA-Izrael ndaj Iranit filluan javën e kaluar, Shtetet e Bashkuara vendosën LUCAS – një dron kamikaz më i lirë i modeluar sipas Shahed të Iranit – për herë të parë. Ushtria amerikane ka nxjerrë mësime nga lufta në Ukrainë, ku dronë të ngjashëm me një përdorim janë përdorur për të mposhtur mbrojtjen ajrore të armikut me kosto minimale.
Ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën sulme të përbashkëta ndaj Iranit më 28 shkurt, SHBA-të njëkohësisht vendosën në luftime për herë të parë një dron të ri, njëpërdorimësh.
Sistemi i Sulmit Luftarak pa Pilot me Kosto të Ulët (LUCAS) është një dron i disponueshëm që SHBA-të e zhvilluan shpejt duke ri-inxhinieruar modelin Shahed-136 të Iranit të testuar në betejë.
Komanda Qendrore Amerikane konfirmoi se dronët po përdoreshin në një postim në X. “Task Force Scorpion Strike e CENTCOM-it – për herë të parë në histori – po përdor dronë sulmi me një drejtim në luftime gjatë Operacionit Epic Fury.”
“Këto dronë me kosto të ulët, të modeluar sipas dronëve Shahed të Iranit, tani po japin hakmarrje të prodhuar në Amerikë”, shtoi ajo.
Është një ironi që nuk i ka shpëtuar vëmendjes së specialistëve të armëve.
Rusia e ka përdorur gjerësisht dronin Shahed të projektuar nga Irani, njëpërdorimësh, për të goditur qendrat urbane në Ukrainë që nga fillimi i pushtimit të saj në shkallë të gjerë në shkurt 2022.
Konflikti Rusi-Ukrainë ka transformuar mënyrën se si zhvillohet lufta moderne: Fuqitë perëndimore në të kaluarën u përqendruan pothuajse tërësisht në zhvillimin e armëve me teknologji të lartë, por konflikti në Ukrainë ka treguar se prodhimi masiv i pajisjeve me kosto të ulët mund të jetë po aq i rëndësishëm.
Përzierja ‘lart-ulët’ që i mbingarkon mbrojtjet
“Iranianët fillimisht e zhvilluan Shahed-in sepse u lejonte atyre të godisnin në distancë të gjatë dhe me kosto të ulët, ndërsa njëkohësisht të mbingarkonin mbrojtjet e armikut”, tha një ekspert i aeronautikës në Institutin Francez të Marrëdhënieve Ndërkombëtare, i cili nuk pranoi të identifikohej.
“Një version i rafinuar që pamë të dilte në Ukrainë është ‘përzierja lart-ulët’: një kombinim i dronëve me teknologji të ulët me raketa balistike dhe lundrimi. Kjo u lejonte atyre të mbingarkonin dhe të depërtonin në mbrojtjet e armikut tokë-ajër.”
I zhvilluar nga kompania Spektre Works me seli në Arizona, LUCAS u zhvillua me shpejtësi duke e riinxhinieruar Shahed-in. Lëshimi i tij i parë i suksesshëm i provës në det daton vetëm në dhjetor.
Sipas medias së specializuar Defense and Security Monitor, LUCAS dhe Shahed janë shumë të ngjashëm, por droni amerikan ka aftësi rrjetëzimi më të sofistikuara. Megjithatë, rrezja e dronit amerikan është më e vogël – afërsisht 650 km krahasuar me 2,000 km për Shahed – ashtu si edhe ngarkesa e tij, e cila është më pak se gjysma e asaj të homologut të tij iranian.
Një dron prej 35,000 dollarësh
Furnizues të shumtë aktualisht prodhojnë dronë LUCAS, dizajni i të cilëve është thjeshtuar sa më shumë që të jetë e mundur. Çmimi për njësi aktualisht vlerësohet në 35,000 dollarë (30,200 €), por ushtria amerikane shpreson ta ulë atë në 5,000 dollarë. Kjo është një shumë e vogël krahasuar me dronin MQ-9 Reaper me telekomandë, i cili kushton më shumë se 50 milionë dollarë, por është i ripërdorshëm dhe shumë më i sofistikuar.
“Kur flasim për kundërshtarët e Amerikës, si Rusia ose Kina, kemi të bëjmë me mbrojtje tokë-ajër shumë të sofistikuara dhe të integruara. Për t’i kaluar ato, duhet të qëllosh shumë armë njëkohësisht – dhe kjo nuk mund të bëhet vetëm me armë të përparuara”, shpjegoi eksperti i aeronautikës.
“Plotësimi i kësaj me dronë të vegjël mund t’i mbingarkojë sisteme të tilla duke ofruar një numër të madh objektivash për t’u angazhuar.”
Ndryshimi në taktikë është gjithashtu për shkak të mësimeve të nxjerra në teatrot e tjera të luftës. Kur rebelët Huthi sulmuan fregatën Languedoc në Detin e Kuq në fund të vitit 2023 duke përdorur dronë Shahed, ushtria e Francës u përgjigj duke përdorur raketa Aster – municione që kushtojnë më shumë se 1 milion euro për të neutralizuar një pajisje që kushton 30,000 dollarë.
“Aspekti tjetër i ngopjes është detyrimi i kundërshtarit të qëllojë. Së pari, ata zbulojnë veten. Së dyti, ata përdorin raketat e tyre. Dhe raketat kundërajrore janë të shtrenjta”, shpjegoi eksperti.
“Nëse rezervat shterohen më shpejt sesa rimbushen, përfundoni në të njëjtën situatë me të cilën u përball Ukraina në fund të vitit 2023: atyre iu desh të ulnin shkallën e përgjimit dhe të përshtatnin strategjinë e tyre – duke përgjuar armë të lira me pajisje të lira.”
Shtetet e Bashkuara nuk janë i vetmi komb që po i drejtohet gjithnjë e më shumë teknologjisë së dronëve njëpërdorimësh. Franca tashmë ka porositur One Way Effector, një lloj Shahed francez, të cilin kompania MBDA e zbuloi në Panairin Ajror të Parisit 2025. Ai duhet të jetë funksional deri në vitin 2027.
Fraksion.com
