Irani sinjalizon gatishmëri për lëshime bërthamore nëse SHBA-të heqin sanksionet

Teherani është i përgatitur të hollojë dhe të varfërojë pjesërisht rezervat e tij të uraniumit të pasuruar shumë në këmbim të lehtësimit të sanksioneve dhe njohjes nga SHBA-të të së drejtës së tij për “pasurim bërthamor paqësor”.

Irani është i përgatitur të bëjë lëshime të reja në programin e tij bërthamor nëse Shtetet e Bashkuara heqin sanksionet dhe njohin të drejtën e Teheranit për të pasuruar uranium, tha një zyrtar i lartë iranian për Reuters të dielën, më 22 shkurt.

Komentet vijnë pas dy raundeve negociatash në fillim të këtij muaji që nxorën në pah përçarje të thella midis Teheranit dhe Uashingtonit, duke përfshirë edhe fushën dhe kohën e lehtësimit të sanksioneve.

Lëshime të propozuara

Sipas zyrtarit, Irani do të shqyrtojë dërgimin e afërsisht gjysmës së rezervave të tij të uraniumit të pasuruar shumë jashtë vendit, hollimin e pjesës së mbetur dhe pjesëmarrjen në një konsorcium rajonal pasurimi.

Në këmbim, Teherani po kërkon njohjen nga SHBA-të të asaj që e quan të drejtën e tij për “pasurim bërthamor paqësor”, së bashku me heqjen e sanksioneve ekonomike.

Irani gjithashtu është ofruar të lejojë kompanitë amerikane të marrin pjesë si kontraktorë në sektorin e tij të naftës dhe gazit si pjesë e një pakete më të gjerë ekonomike, tha zyrtari.

Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj menjëherë kërkesave për koment.

Mosmarrëveshja për pasurimin

Uashingtoni e sheh pasurimin e uraniumit brenda Iranit si një rrugë të mundshme drejt armëve bërthamore. Teherani mohon se synon të zotërojë armë bërthamore dhe pohon se pasurimi lejohet sipas marrëveshjeve ndërkombëtare.

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike vlerësoi vitin e kaluar se Irani mban më shumë se 440 kilogramë uranium të pasuruar deri në 60 përqind pastërti – afër niveleve të armëve.

Shtetet e Bashkuara kanë kërkuar më parë që Irani të heqë dorë nga rezervat e tij të uraniumit të pasuruar shumë dhe të ndalojë plotësisht aktivitetet e pasurimit, një pozicion që Teherani e ka refuzuar.

Ali Larijani, një këshilltar i lartë i udhëheqësit suprem të Iranit, tha se Teherani do të lejojë monitorim të gjerë nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike për të demonstruar se nuk po kërkon armë bërthamore.

Rreziku i përshkallëzimit

Reuters raportoi të premten, më 20 shkurt, se zyrtarët dhe diplomatët në të gjithë Gjirin dhe Evropën i shohin negociatat duke iu afruar një përballjeje të mundshme ushtarake, ndërsa momentumi diplomatik ngadalësohet.

Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka thënë se po shqyrton sulme të kufizuara ushtarake. I dërguari i tij special, Steve Witkoff, ka vënë në pikëpyetje publikisht pse Irani nuk ka rënë dakord të frenojë aktivitetet e tij bërthamore.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, tha të dielën se pret të takohet me Witkoff në Gjenevë të enjten, duke shtuar se një zgjidhje diplomatike është ende e zbatueshme.

Zyrtari iranian tha se një marrëveshje e përkohshme mbetet e mundur, megjithëse ekzistojnë boshllëqe të konsiderueshme në lidhje me lehtësimin e sanksioneve dhe mekanizmat e verifikimit.

Trump ka përdorur vazhdimisht retorikë konfrontuese ndaj udhëheqjes së Iranit, duke paralajmëruar se Teherani do të përballet me pasoja të rënda nëse rifillon aktivitetet bërthamore. Ai e ka paraqitur presionin ushtarak amerikan si një mjet për ta detyruar Iranin të kthehet në negociata dhe për të parandaluar atë që ai e përshkruan si një shtytje të rinovuar drejt aftësisë bërthamore.

Irani është përballur gjithashtu me trazira të vazhdueshme të brendshme, me protesta që shpërthejnë në shumë qytete për shkak të vështirësive ekonomike, shtypjes politike dhe kufizimeve të lirive civile. Demonstratat janë intensifikuar periodikisht pas goditjeve nga forcat iraniane të sigurisë, duke tërhequr vëmendjen dhe kritikat ndërkombëtare.

Trump ka shprehur publikisht mbështetje për protestuesit në Iran, duke i portretizuar demonstratat si një shenjë të kundërshtimit popullor ndaj udhëheqjes së vendit. Ai ka akuzuar autoritetet iraniane për korrupsion dhe keqmenaxhim dhe ka thënë se SHBA-të qëndrojnë me iranianët “që kërkojnë liri” – ndërsa Teherani ka akuzuar Uashingtonin për përpjekje për të nxitur trazira dhe për të ndërhyrë në punët e tij të brendshme.

Teherani dhe Moska kanë qenë prej kohësh aleatë. Udhëheqësi rus Vladimir Putin u takua me kreun e organit më të lartë të sigurisë së Iranit në Moskë në janar, ndërsa presioni i Shtëpisë së Bardhë mbi Iranin vazhdoi të rritej.

Raundet e fundit të negociatave u mbajtën në Oman, i cili shpesh ka vepruar si ndërmjetës midis Uashingtonit dhe Teheranit në përpjekjet e kaluara diplomatike. Bisedimet kanë përkuar me një forcim të dukshëm ushtarak të SHBA-së në Lindjen e Mesme, duke përfshirë asete shtesë detare dhe ajrore, ndërsa Uashingtoni rrit presionin mbi Iranin mes negociatave të bllokuara.

 

Fraksoion.com