Merz: Rendi botëror i bazuar në rregulla nuk ekziston më

Rendi botëror i bazuar në rregulla “nuk ekziston më”, paralajmëroi kancelari gjerman në një samit të madh sigurie.

Duke hapur Konferencën vjetore të Sigurisë në Mynih, Friedrich Merz u tha udhëheqësve të tjerë botërorë se “liria jonë nuk është e garantuar” në një epokë të politikës së fuqive të mëdha dhe se evropianët duhet të jenë të gatshëm të bëjnë “sakrifica”.

Ai gjithashtu pranoi se “është hapur një përçarje e thellë midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara”.

Konferenca po zhvillohet në sfondin e kërcënimit të Presidentit të SHBA-së Donald Trump ndaj sovranitetit të Danimarkës mbi Groenlandën duke u zotuar të aneksojë territorin e Arktikut dhe tarifave të tij për importet nga vendet evropiane.

Sekretari i Shtetit i SHBA-së Marco Rubio, i cili po dëgjonte Merzin dhe do të mbajë fjalimin e tij të shtunën, foli më parë për një “epokë të re në gjeopolitikë”.

Rreth 50 udhëheqës botërorë pritet të marrin pjesë në konferencën e këtij viti, ku do të diskutohet mbrojtja evropiane dhe e ardhmja e marrëdhënies transatlantike.

Kjo vjen në një kohë kur angazhimet e SHBA-së ndaj aleancës ushtarake të NATO-s janë vënë në pikëpyetje. Ambicia e Trump për të blerë Groenlandën është parë gjithashtu nga shumë udhëheqës evropianë si një moment vendimtar që ka gërryer besimin me aleatin e tyre më të madh.

Trump u tha gazetarëve jashtë Shtëpisë së Bardhë të premten: “Groenlanda do të na dojë… Ne shkojmë shumë mirë me Evropën. Do të shohim se si do të shkojë. Po negociojmë tani për Groenlandën.”

Lufta Rusi-Ukrainë, tensionet midis Perëndimit dhe Kinës, si dhe një marrëveshje e mundshme bërthamore Iran-SHBA janë gjithashtu në rendin e ditës në takimin vjetor.

Duke iu referuar paralajmërimeve të shumta se rendi i bazuar në rregulla po shembej, Merz i tha konferencës: “Kam frikë se duhet ta themi edhe më troç: ky rend, sado i papërsosur të ishte edhe në formën e tij më të mirë, nuk ekziston më në atë formë.”

Ai tha gjithashtu se “një përçarje, një ndarje e thellë është hapur midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara. Zëvendëspresidenti JD Vance e tha këtë shumë hapur këtu në Mynih një vit më parë”.

Merz vazhdoi: “Ai kishte të drejtë. Lufta kulturore e lëvizjes Maga [Bëjeni Amerikën të Madhe Përsëri] nuk është e jona. Liria e fjalës mbaron këtu me ne kur ajo fjalë shkon kundër dinjitetit njerëzor dhe kushtetutës. Ne nuk besojmë në tarifa dhe proteksionizëm, por në tregtinë e lirë.”

Vitin e kaluar, Vance sulmoi Evropën, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, për politikat mbi lirinë e fjalës dhe imigracionin. Fjalimi i tij shkaktoi një vit tensioni të paparë transatlantik.

Por Merz nuk e shpërfilli partneritetin dekadash, duke iu drejtuar drejtpërdrejt SHBA-së duke thënë “le të riparojmë dhe ringjallim besimin transatlantik”.

Udhëheqësi gjerman zbuloi gjithashtu se “bisedime konfidenciale” ishin duke vazhduar me Presidentin Francez Emmanuel Macron për krijimin e një pengese të përbashkët bërthamore evropiane. Ai nuk dha detaje të mëtejshme.
Franca dhe Mbretëria e Bashkuar janë të vetmet dy fuqi bërthamore në Evropë – por Gjermania dhe shumë vende të tjera evropiane tradicionalisht janë mbështetur në ombrellën bërthamore të SHBA-së brenda aleancës së NATO-s për pengesë.

Duke iu drejtuar konferencës më vonë të premten, Macron përsëriti thirrjen e tij që Evropa të “mësojë të bëhet një fuqi gjeopolitike” në kontekstin e ri global.

Ai tha se Evropa tashmë po riarmatohet pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022 – por theksoi se “ne duhet të përshpejtojmë” dhe të punojmë kolektivisht në të gjithë kontinentin.

Duke e përshkruar luftën në Ukrainë si “sfidën ekzistenciale” të Evropës, udhëheqësi francez u bëri thirrje të tjerëve të mos “i nënshtrohen kërkesave ruse” – por përkundrazi të rrisin presionin mbi Moskën për të arritur një paqe të drejtë.

Përpara konferencës së Mynihut, Rubio paralajmëroi se “bota po ndryshon shumë shpejt para nesh” pasi u pyet nëse mesazhi i tij për evropianët do të ishte më pajtues sesa ai i Vance një vit më parë.

“Ne jetojmë në një epokë të re në gjeopolitikë dhe do të kërkojë që të gjithë ne të rishqyrtojmë se si duket kjo dhe cili do të jetë roli ynë”, tha ai.
Tensionet janë rritur në muajt e fundit pasi Trump ka thënë vazhdimisht se Groenlanda është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke deklaruar pa prova se ishte “e mbuluar me anije ruse dhe kineze kudo”.

Kryeministrja daneze Mette Frederiksen tha më parë gjatë ditës se planifikonte të takohej me Rubion për të diskutuar kërcënimet e SHBA-së për të sekuestruar Groenlandën nga aleati i saj në NATO.

Fraksion.com