Merz: Besimi transatlantik i dëmtuar duhet të riparohet

Kancelari gjerman Friedrich Merz bëri thirrje të premten për një Evropë më të fortë për të rivendosur lidhjet e saj me Shtetet e Bashkuara, duke dashur që Uashingtoni të “riparojë dhe ringjallë besimin” në një epokë të re të rrezikshme të politikës së fuqive të mëdha, ndërsa rendi i vjetër global po shkërmoqet.

Në një fjalim për të hapur Konferencën e Sigurisë në Mynih, Merz paralajmëroi se SHBA-të nuk mund të ecin vetëm, por tha gjithashtu se Evropa duhet të forcojë mbrojtjen e saj dhe përmendi bisedimet konfidenciale me Francën mbi parandalimin bërthamor.

Fjalimi nënvizoi se si udhëheqësit evropianë po kërkojnë gjithnjë e më shumë të ndërtojnë një rrugë të pavarur pas një viti trazirash të papara në lidhjet transatlantike, ndërsa përpiqen gjithashtu të ruajnë aleancën e tyre me Uashingtonin.

Duke marrë shembull nga ata që paralajmëronin se rendi ndërkombëtar i bazuar në rregulla ishte gati të shkatërrohej, Merz tha: “Kam frikë se duhet ta themi edhe më troç: Ky rend, sado i papërsosur që ishte edhe në formën e tij më të mirë, nuk ekziston më në atë formë.”

Duke kaluar në anglisht në fund, Merz tha: “Në epokën e rivalitetit të fuqive të mëdha, as Shtetet e Bashkuara nuk do të jenë mjaftueshëm të fuqishme për të vepruar vetëm. Të dashur miq, të qenit pjesë e NATO-s nuk është vetëm avantazh konkurrues i Evropës. Është gjithashtu avantazh konkurrues i Shteteve të Bashkuara.”

“Pra, le ta riparojmë dhe ringjallim besimin transatlantik së bashku,” shtoi ai.

Një vit pas shpërthimit të Vance, Rubio mban një ton më të ngrohtë

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, kishte thënë gjithashtu se lidhjet transatlantike përballeshin me një “moment përcaktues” në një botë që ndryshon me shpejtësi, por mbajti një ton më pajtues që binte ndesh me vërejtjet e Zëvendëspresidentit JD Vance në vitin 2025.

Në të njëjtin takim të zyrtarëve të lartë të sigurisë vitin e kaluar, Vance kishte sulmuar aleatët evropianë në një fjalim që shënoi fillimin e një serie konfrontimesh me partnerët e Uashingtonit, të cilët përballen me kërcënime të panumërta nga lufta e Rusisë në Ukrainë deri te përçarjet masive në tregtinë globale.

“Mendoj se është në një moment përcaktues… bota po ndryshon shumë shpejt para nesh”, tha Rubio para se të nisej për në Mynih.

“Bota e Vjetër ka ikur, sinqerisht, bota në të cilën u rrita, dhe ne jetojmë në një epokë të re në gjeopolitikë, dhe do të kërkojë që të gjithë ne të rishqyrtojmë se si duket ajo dhe cili do të jetë roli ynë”, tha ai.

“(SHBA-të janë) thellësisht të lidhura me Evropën, dhe e ardhmja jonë ka qenë gjithmonë e lidhur dhe do të vazhdojë të jetë”, tha Rubio, i cili është një rival i mundshëm i Vance për garën presidenciale të SHBA-së në vitin 2028. “Pra, thjesht duhet të flasim për atë se si duket ajo e ardhme.”

Merz refuzon fjalimin e Vance

Takimi i këtij viti vjen në një sfond konfliktesh të shumta, duke përfshirë luftërat në Ukrainë, Gaza dhe Sudan.

Lidhjet transatlantike kanë qenë prej kohësh qendrore në Konferencën e Sigurisë së Mynihut, e cila filloi si një forum i Luftës së Ftohtë për debatin perëndimor mbi mbrojtjen. Por supozimi i padiskutueshëm i bashkëpunimit që e mbështeste atë është përmbysur.

Duke nënvizuar dëmin, një sondazh i YouGov të premten i gjashtë vendeve më të mëdha evropiane tregoi favorizim ndaj SHBA-së në Evropë duke arritur nivelin më të ulët që nga fillimi i ndjekjes në vitin 2016.

Shifrat e fundit janë gjerësisht të krahasueshme me – dhe në disa raste më të larta se – kërcënimi i perceptuar nga Kina, Irani ose Koreja e Veriut, megjithëse pas Rusisë, tha YouGov.

Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka rrëzuar udhëheqësin e Venezuelës, ka kërcënuar vendet e tjera të Amerikës Latine me veprime të ngjashme ushtarake, ka vendosur tarifa për miqtë dhe armiqtë njësoj dhe ka folur hapur për aneksimin e Groenlandës nga Danimarka, anëtare e NATO-s – një veprim që mund t’i japë fund në mënyrë efektive aleancës.

“Askush në Evropë apo në Shtetet e Bashkuara nuk fiton nga asnjë lloj konflikti midis aleatëve të vjetër”, tha kryeministrja daneze Mette Frederiksen, e cila tha se do të takohej me Rubion në Mynih.

‘Çrregullim i ri botëror‘

“Pra, ne duhet të bëjmë çmos për t’i mbajtur amerikanët pranë nesh, por ky është një çrregullim i ri botëror në të cilin jetojmë.”

Merz tha se po zhvillonte bisedime me Presidentin Francez Emmanuel Macron mbi krijimin e një mbrojtjeje të përbashkët bërthamore evropiane, por nuk dha hollësira.

Fjalimi i vitit të kaluar nga Vance akuzoi udhëheqësit evropianë për censurimin e fjalës së lirë dhe dështimin për të kontrolluar imigracionin, gjë që Merz e hodhi poshtë në mënyrë të qartë.

“Një përçarje është hapur midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara. Zëvendëspresidenti JD Vance e tha këtë shumë hapur këtu në Mynih një vit më parë”, tha Merz.

“Ai kishte të drejtë. Lufta kulturore e lëvizjes MAGA nuk është e jona. Liria e fjalës mbaron këtu me ne kur ajo fjalë shkon kundër dinjitetit njerëzor dhe kushtetutës. Ne nuk besojmë në tarifa dhe proteksionizëm, por në tregtinë e lirë”, tha ai, duke marrë duartrokitje.

Fraksion.com