Kanadaja dërgon zyrtarë të lartë për të hapur konsullatën e Groenlandës

Kanadaja do të hapë postën e saj të parë diplomatike në Groenlandë në një shfaqje të rëndësishme solidariteti pas kërcënimeve të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për të marrë kontrollin e territorit.

Një delegacion zyrtarësh të lartë kanadezë, përfshirë Guvernatoren e Përgjithshme Mary Simon dhe ministren e jashtme Anita Anand, do të udhëtojnë për në Nuuk të premten për të hapur zyrtarisht konsullatën e Kanadasë, të shoqëruar nga një anije e Rojës Bregdetare Kanadeze.

Përpara udhëtimit, Simon tha në një fjalim se Kanadaja “mbështet fuqimisht popullin e Groenlandës i cili do të përcaktojë të ardhmen e vet”.

Vizita e tyre vjen mes një udhëtimi të ngjashëm të bërë nga zyrtarët francezë, të cilët do të hapin konsullatën e tyre në territor po atë ditë.

Misionet kanadeze dhe franceze janë një zgjerim historik i angazhimit të huaj në Groenlandë. Deri këtë javë, vetëm Islanda dhe SHBA-të kishin konsullata diplomatike zyrtare në Nuuk.

Është gjithashtu një sinjal i mbështetjes së vazhdueshme të ofruar nga aleatët e NATO-s për Groenlandën, pasi Trump deklaroi vazhdimisht se SHBA-të duhet ta “zotërojnë” atë për arsye sigurie kombëtare.

Presidenti që atëherë i ka tërhequr komentet e tij, duke thënë se tani po shqyrton një marrëveshje të mundshme pas bisedimeve me Danimarkën, aleatët evropianë dhe Kanadanë.

Groenlanda ka qenë në radarin e Kanadasë për ca kohë. Konsullata u njoftua për herë të parë në fillim të vitit 2024, kur Ottawa rishikoi politikën e saj të jashtme në Arktik. Hapja ishte planifikuar për fundin e vitit 2025, por kjo u vonua për shkak të motit të keq.

Tani, konsullata ka edhe më shumë peshë, tha Michael Myers, një profesor në Universitetin e British Columbia i cili ka shkruar disa libra mbi Arktikun.

“Jam i befasuar që nuk ka ndodhur më herët, duke pasur parasysh lidhjet e rëndësishme midis Groenlandës dhe Kanadasë Arktike”, shtoi ai.

Ai vuri në dukje se Iqaluit, kryeqyteti i territorit verior të Kanadasë, Nunavut, është vetëm një orë fluturim larg nga Nuuk. Inuitët në Kanada gjithashtu ndajnë një lidhje të fortë me Inuitët e Groenlandës – një lidhje e theksuar nga rrënjët inuk të vetë Guvernatorit të Përgjithshëm Simon.

“Vizita e saj është një pohim në nivelin më të lartë i lidhjeve kulturore dhe etnike midis Kanadasë Arktike dhe Groenlandës”, tha Myers. “Është një deklaratë shumë e fuqishme.”

Simon, e cila u rrit në Nunavik në veri të Kebekut, është guvernatori i parë i përgjithshëm kanadez që viziton Groenlandën që nga viti 1982. Por ekspozimi i saj ndaj territorit të Arktikut filloi dekada më parë, tha ajo, kur dëgjonte këngë inuitësh të Groenlandës si fëmijë përmes radios me valë të shkurtra të gjyshes së saj.

“Ajo thoshte: ‘Këta janë të afërmit tanë që jetojnë në toka të largëta. Ne jemi të gjithë një popull i vetëm’,” kujtoi Simon në konferencën vjetore të Kufijve të Arktikut këtë javë në Norvegji, pak para udhëtimit të saj në Nuuk.

Natan Obed, president i Inuit Tapiriit Kanatami, e cila përfaqëson inuitët kanadezë, i tha BBC-së se konsullata është rezultat i viteve të avokimit nga komuniteti i tij për të krijuar lidhje më të ngushta.

Obed tha se rreth 50 inuitë kanadezë do të mbërrijnë me një aeroplan të çarteruar nga Montreali në Nuuk për të marrë pjesë në ceremoninë e së premtes.

Inuitët në Kanada, tha ai, i ndiejnë kërcënimet e SHBA-së kundër Groenlandës në mënyrë të ngushtë për shkak të historisë së tyre të përbashkët të kolonizimit, si dhe komenteve të vetë Trumpit për Kanadanë.

“Ne shqetësohemi se Shtetet e Bashkuara mund të kthehen në propozimet e tyre më serioze rreth aneksimit të Kanadasë dhe Kanadasë si shteti i 51-të, dhe shqetësohemi se Inuitët Nunangat, atdheu ynë, është një nga arsyet kryesore që SHBA-të ta marrin në konsideratë këtë ndjenjë”, tha Obed.

Trump e ka justifikuar një pushtim të Groenlandës nga SHBA-të duke fajësuar Danimarkën për dështimin në mbrojtjen adekuate të ishullit nga kërcënimet ruse ose kineze.

Ai ka bërë privatisht ankesa të ngjashme për rajonin Arktik të Kanadasë në javët e fundit, sipas një raporti të NBC News të publikuar në mesin e janarit.

Arktiku është shënuar si një cenueshmëri nga qeveritë e njëpasnjëshme kanadeze, dhe Obed pranoi se infrastruktura atje, si autostradat dhe lidhjet e energjisë elektrike, mbetet e kufizuar, në dëm të sigurisë kombëtare dhe atyre që i quajnë rajonet veriore shtëpi.

Qeveria e Kryeministrit Mark Carney ka premtuar një prani ushtarake gjatë gjithë vitit në Arktik dhe ka premtuar më shumë se 1 miliard dollarë kanadezë (730 milionë dollarë; 540 milionë paund) për projektet e infrastrukturës veriore që do të përdoren si nga civilët ashtu edhe nga ushtria.

Ministrja e Jashtme Anand e ka quajtur mbrojtjen e Arktikut “një përparësi të padiskutueshme të sigurisë kombëtare të kësaj qeverie”.

“Nuk është një shqetësim dytësor, nuk është një çështje rajonale, por thelbësore për mënyrën se si e mbrojmë Kanadanë në oborrin tonë dhe si kontribuojmë në sigurinë globale”, tha ajo në një Simpozium Arktik Nordik-Kanadez javën e kaluar.

Së bashku me hapjen e konsullatës kanadeze, Guvernatorja e Përgjithshme Simon do të takohet gjithashtu me Kryeministrin e Groenlandës Jens-Frederik Nielsen, ndërsa Anand do të takohet me homologen e saj Vivian Motzfeldt.

 

Fraksion.com