“Marrëdhënia me shefin e NATO-s”, Mark Rutte njeriu kyç në kthesën e Trump në Davos

Vendimi i Presidentit Donald Trump për t’u tërhequr nga kërcënimi i tij për të vendosur tarifa ndaj vendeve evropiane për Groenlandën ka hedhur dritë mbi shefin e NATO-s Mark Rutte, me të cilin Trump u takua para ndryshimit të qëndrimit të tij.  Trump njoftoi gjithashtu se kishte rënë dakord me Rutte për një kornizë për një marrëveshje të mundshme për Groenlandën. Ende nuk është e qartë se çfarë përfshihet në kornizë – ose roli i saktë i Rutte në negociata – por kjo konfirmoi shfaqjen e holandezit si një figurë kyçe për një Evropë të lodhur që po përpiqet të arrijë te presidenti i SHBA-së.

Vetëm pak ditë më parë, udhëheqësit evropianë po përpiqeshin t’i përgjigjeshin retorikës gjithnjë e më agresive të Presidentit të SHBA-së Donald Trump në lidhje me marrjen e kontrollit të Grenlandës dhe po përgatiteshin për një ortek fyerjesh ndërsa ai mbërriti për të folur në territorin e tyre vendas.

Siç pritej, Trump kritikoi zyrtarët evropianë për një sërë çështjesh, ndërsa foli në Davos në Alpet Zvicerane. Por ai gjithashtu përjashtoi përdorimin e forcës për të aneksuar territorin danez që ai dëshiron, duke ulur tensionet në një çështje që kërcënonte të ardhmen e aleancës ushtarake të NATO-s.

Ai më pas shkoi një hap më tej në një takim me shefin e NATO-s Mark Rutte – duke njoftuar më pas se ata kishin arritur një marrëveshje për një marrëveshje të mundshme për Grenlandën dhe se ai nuk do të vendoste më tarifa për vendet evropiane që kundërshtojnë ambiciet e tij për të blerë ishullin Arktik.

Nuk është ende e qartë se çfarë përfshihet në kornizë, ose roli i saktë i Rutte në negociata. Por kthesa mahnitëse e Trumpit e ka vënë sërish në qendër të vëmendjes sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, i cili është shfaqur si një figurë kyçe për një Evropë të lodhur që po përpiqet të arrijë tek presidenti i SHBA-së.

Në shikim të parë, ata përbëjnë një çift të papritur. Rutte, një teknokrat i sjellshëm, është kryeministri më jetëgjatë i Holandës, pasi ka përfunduar një mandat 14-vjeçar që pasqyron pragmatizmin dhe aftësinë e tij për të krijuar konsensus mbi çështjet e mprehta. Ai është gjithashtu i njohur për imazhin e tij të qetë dhe të relaksuar, duke shkuar me biçikletë në punë edhe kur drejton vendin.

Ndërkohë, Trump është një ish-manjat i pasurive të patundshme dhe personalitet televiziv i njohur për lëvizjet e tij joortodokse dhe një tendencë drejt unilateralizmit – tipare që kanë përmbysur politikën globale për pjesën më të madhe të dekadës së fundit.

Por marrëdhënia e tyre daton vite më parë. Si udhëheqës holandez nga viti 2010 deri në vitin 2024, Rutte bëri disa vizita në Uashington, DC, gjatë mandatit të parë të Trumpit, duke hedhur themelet për një ofensivë sharmi që duket se i ka shërbyer mirë atij – dhe aleancës ushtarake që ai tani drejton.

“Z. President, i dashur Donald. Ajo që arritët sot në Siri është e pabesueshme”, shkroi Rutte në një mesazh të kohëve të fundit që Trump postoi në Truth Social të hënën në mbrëmje, përpara mbërritjes së tij në Davos. Rutte përfundoi me një mbyllje miqësore: “Mezi pres t’ju shoh. I juaji, Mark.”

Në mënyrë të ngjashme, para samitit të NATO-s të vitit të kaluar (skena e incidentit “Babi”), Rutte i dërgoi mesazh Trump: “Do të arrini diçka që ASNJË president amerikan në dekada nuk mund ta bënte.”

Këto shkëmbime kanë ngritur habi në kontinentin e tij të lindjes. Rutte i ka pranuar këto kritika; në një panel mbi mbrojtjen evropiane të mërkurën, ai i tha audiencës së Davosit: “Nuk jam popullor me ju tani sepse po mbroj Donald Trump, por vërtet besoj se mund të jemi të lumtur që ai është atje.”

Shumë udhëheqës të tjerë janë përpjekur të fitojnë fitore diplomatike duke kultivuar një marrëdhënie personale me Trump. Presidenti finlandez Alex Stubb dhe ish-kryeministri japonez i ndjerë Shinzo Abe u lidhën me Trump gjatë raundeve të golfit. Presidenti francez Emmanuel Macron gjithashtu kishte krijuar një vëllazëri me Trump – megjithëse kjo duket se tani po përkeqësohet.

Rutte “e di që marrëdhëniet personale shkojnë shumë larg me këtë administratë”, tha për CNN vitin e kaluar Torrey Taussig, një bashkëpunëtor i lartë në Këshillin Atlantik dhe një ish-këshilltar politikash i NATO-s në Pentagon.

Presidenti finlandez gjithashtu dukej se po e mbështeste këtë strategji vitin e kaluar; ai shmangu pyetjet në lidhje me mesazhet e Rutte-s rreth Trump, por ofroi: “Diplomacia ka kaq shumë forma të ndryshme”.

Dhe, sado servile që kjo qasje mund t’u duket kritikëve të tij, ajo mund të sjellë përfitime të vërteta – siç kanë treguar samitet e fundit.

Samiti i NATO-s i vitit të kaluar përfundoi me anëtarët që ranë dakord unanimisht për të rritur shpenzimet në nivelet më të larta pas Luftës së Ftohtë, një ndryshim politikash që i atribuohet Trump.

Dhe forumi i Davosit i kësaj jave mund të ketë shmangur një luftë të mundshme tregtare midis Evropës dhe SHBA-së, e cila kishte trembur tregjet e aksioneve dhe kishte ngritur frikë ekzistenciale për të ardhmen e NATO-s.

Detajet mbi kuadrin e Groenlandës janë të pakta. Por Rutte nuk propozoi ndonjë “kompromis” mbi sovranitetin danez gjatë takimit të tij me Trump, tha një zëdhënës i NATO-s për CNN të enjten.

Dhe në një intervistë për Fox News, Rutte tha se bisedimet u përqendruan në sigurinë në Arktik. “Ne diskutuam në thelb se si mund ta zbatojmë vizionin e presidentit për mbrojtjen, po, të Groenlandës, por sigurisht këtë – jo vetëm Groenlandën – të gjithë këtë Arktik”, shtoi ai.

Por Evropa dhe NATO nuk janë ende jashtë rrezikut. Edhe pse Trump përjashtoi përdorimin e forcës ushtarake për të marrë Groenlandën në fjalimin e tij në Davos, ai përsëriti kërkesën e tij për kontroll mbi ishullin.

Negociatat midis Groenlandës, Danimarkës dhe SHBA-së do të “vazhdojnë”, tha një zëdhënës i NATO-s; ndërkohë, udhëheqësit e Bashkimit Evropian do të takohen për një samit emergjent të enjten.

Gjatë gjithë kësaj kohe, holandezi në qendër të vëmendjes ka heshtur – duke thënë vetëm se kishte pasur një “takim shumë të mirë” me Trumpin. Kur u pyet për më shumë informacion, ai përsëri iu drejtua presidentit amerikan.

 

Fraksion.com