Shtëpia e Bardhë: SHBA-të po diskutojnë mundësi për të blerë Groenlandën, përfshirë përdorimin e ushtrisë

Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka diskutuar “një gamë mundësish” për të blerë Groenlandën, përfshirë përdorimin e ushtrisë, tha Shtëpia e Bardhë.

Shtëpia e Bardhë i tha BBC-së se blerja e Groenlandës – një rajon gjysmë-autonom i Danimarkës, anëtares tjetër të NATO-s – ishte një “prioritet i sigurisë kombëtare”.

Deklarata erdhi disa orë pasi udhëheqësit evropianë lëshuan një deklaratë të përbashkët duke mbështetur Danimarkën, e cila ka kundërshtuar ambiciet e Trump për ishullin Arktik.

Trump përsëriti gjatë fundjavës se SHBA-të “kishin nevojë” për Groenlandën për arsye sigurie, duke bërë që kryeministren daneze Mette Frederiksen të paralajmëronte se çdo sulm nga SHBA-të do të shënonte fundin e NATO-s.

Shtëpia e Bardhë tha të martën: “Presidenti dhe ekipi i tij po diskutojnë një gamë mundësish për të ndjekur këtë qëllim të rëndësishëm të politikës së jashtme, dhe sigurisht, përdorimi i ushtrisë amerikane është gjithmonë një opsion në dispozicion të Komandantit të Përgjithshëm”.

NATO është një grup ushtarak transatlantik në të cilin aleatët pritet të ndihmojnë njëri-tjetrin në rast të sulmeve të jashtme.

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, u tha gjithashtu ligjvënësve në një konferencë të klasifikuar në Capitol Hill të hënën se administrata Trump nuk kishte planifikuar të pushtonte Groenlandën, por në vend të kësaj përmendi blerjen e ishullit nga Danimarka, raportuan Wall Street Journal dhe media të tjera amerikane.

Më pas, një zëdhënës i departamentit të shtetit i tha BBC-së të martën se SHBA-të “janë të etura për të ndërtuar marrëdhënie të qëndrueshme tregtare që u sjellin dobi amerikanëve dhe popullit të Groenlandës”.

Zëdhënësi shtoi: “Kundërshtarët tanë të përbashkët kanë qenë gjithnjë e më aktivë në Arktik. Ky është një shqetësim që Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Danimarkës dhe Aleatët e NATO-s e ndajnë.”

Groenlanda dhe Danimarka thanë më parë se kishin kërkuar të takoheshin shpejt me Rubion për të diskutuar pretendimet amerikane në ishull.

Ministri i Jashtëm i Danimarkës, Lars Lokke Rasmussen, tha se biseda me diplomatin më të lartë të Amerikës duhet të zgjidhë “disa keqkuptime”.

Të martën, gjashtë aleatë evropianë shprehën mbështetje për Danimarkën.

“Groenlanda i përket popullit të saj dhe vetëm Danimarka dhe Groenlanda mund të vendosin për çështje që kanë të bëjnë me marrëdhëniet e tyre”, thanë udhëheqësit e Mbretërisë së Bashkuar, Francës, Gjermanisë, Italisë, Polonisë, Spanjës dhe Danimarkës në një deklaratë të përbashkët.

Duke theksuar se ishin po aq të etur sa SHBA-të për sigurinë në Arktik, nënshkruesit evropianë të deklaratës së përbashkët thanë se kjo duhet të arrihet nga aleatët e NATO-s, përfshirë SHBA-të “kolektivisht”.

Ata gjithashtu bënë thirrje për “mbrojtjen e parimeve të Kartës së OKB-së, duke përfshirë sovranitetin, integritetin territorial dhe paprekshmërinë e kufijve”.

Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, e mirëpriti deklaratën dhe bëri thirrje për “dialog respektues”.

“Dialogu duhet të zhvillohet me respekt për faktin se statusi i Groenlandës është i rrënjosur në të drejtën ndërkombëtare dhe parimin e integritetit territorial”, tha Nielsen.

Çështja e së ardhmes së Groenlandës u rishfaq pas ndërhyrjes ushtarake amerikane në Venezuelë, gjatë së cilës trupat elitare kapën Presidentin e vendit, Nicolás Maduro, dhe e çuan atë për t’u përballur me akuzat për drogë dhe armë në Nju Jork.

Një ditë pas atij bastisjeje, Katie Miller – gruaja e njërit prej ndihmësve të lartë të Trump – postoi një hartë në mediat sociale të Groenlandës me ngjyrat e flamurit amerikan, së bashku me fjalën “SË SHPEJTI”.

Të hënën, bashkëshorti i saj, Stephen Miller, tha se ishte “qëndrimi formal i qeverisë amerikane që Groenlanda të jetë pjesë e SHBA-së”.

I pyetur vazhdimisht në një intervistë me CNN nëse Amerika do të përjashtonte përdorimin e forcës për ta aneksuar atë, Miller u përgjigj: “Askush nuk do të luftojë SHBA-në për të ardhmen e Groenlandës”.

Groenlanda, e cila ka një popullsi prej 57,000 banorësh, ka pasur vetëqeverisje të gjerë që nga viti 1979, megjithëse mbrojtja dhe politika e jashtme mbeten në duart e danezëve.

Ndërsa shumica e banorëve të Groenlandës mbështesin pavarësinë përfundimtare nga Danimarka, sondazhet e opinionit tregojnë kundërshtim dërrmues për t’u bërë pjesë e SHBA-së, e cila tashmë ka një bazë ushtarake në ishull.

Morgan Angaju, 27 vjeç, një Inuit që jeton në Ilulissat në rajonin perëndimor të vendit, i tha BBC-së se kishte qenë “e tmerrshme të dëgjonte udhëheqësin e botës së lirë duke qeshur me Danimarkën dhe Groenlandën dhe duke folur për ne sikur të ishim diçka për të pretenduar”.

“Ne jemi tashmë të pretenduar nga populli i Groenlandës. Kalaallit Nunaat do të thotë toka e popullit të Groenlandës”, tha Morgan.

Ai shtoi se ishte i shqetësuar për atë që do të ndodhte më pas – duke u pyetur nëse kryeministri i Groenlandës mund të pësojë të njëjtin fat si Maduro – apo edhe për “pushtimin e vendit tonë” nga SHBA-të.

Një zyrtar i lartë amerikan, i paidentifikuar, i tha agjencisë së lajmeve Reuters se opsionet amerikane përfshinin blerjen e plotë të Grenlandës ose formimin e një Pakti të Asociimit të Lirë me territorin.

Senatori Eric Schmitt, një republikan nga Misuri, theksoi aspektin e sigurisë kombëtare kur foli për BBC të martën.

“Mendoj se ata janë në bisedime tani për tani,” tha ai. “Shpresa ime është që Evropa të kuptojë se një Amerikë e fortë është e mirë – është e mirë për qytetërimin perëndimor.”

Trump paraqiti idenë e tij për blerjen e Grenlandës si një qendër strategjike amerikane në Arktik gjatë mandatit të tij të parë presidencial, duke thënë në vitin 2019: “Në thelb është një marrëveshje e madhe pasurish të paluajtshme.”

Ka një interes në rritje nga Rusia dhe Kina për ishullin, i cili ka depozita të pashfrytëzuara të tokës së rrallë, pasi shkrirja e akullit rrit mundësinë e rrugëve të reja tregtare.

Në mars, Trump tha se Amerika do të “shkojë aq larg sa duhet” për të marrë kontrollin e territorit.

Gjatë një seance dëgjimore në Kongres verën e kaluar, Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth u pyet nëse Pentagoni kishte plane për të marrë Groenlandën me forcë nëse do të ishte e nevojshme, dhe ai tha se ata “kanë plane për çdo rast të paparashikuar”./bbc

 

Fraksion.com