Analizë në CNN: Dick Cheney ndihmoi në hartimin e ‘luftës kundër terrorizmit’. Kjo hapi një kuti të Pandorës që ende nuk është mbyllur.

Ai ishte Sekretar i Mbrojtjes nën Presidentin George H.W. Bush gjatë Operacionit Stuhia e Shkretëtirës. Ai ishte nënkryetar nën Bushin e ri gjatë pushtimeve të Afganistanit dhe Irakut të udhëhequra nga SHBA-të. Dick Cheney, i cili ndërroi jetë të martën në moshën 84 vjeç, ishte padyshim një nga nënkryetarët më të fuqishëm dhe me ndikim të SHBA-së në histori.

Cheney ishte, siç u tha vazhdimisht në ditën e vdekjes së tij, drejtori operativ i Presidentit George W. Bush.

Dhe si Drejtor Operacional, ai ishte një nga mbështetësit më të fuqishëm dhe më të hapur për ndryshimin e regjimit në Irak – ndoshta trashëgimia e tij më e qëndrueshme dhe më e errët.

“Thënë thjesht,” tha ai në konventën vjetore të Veteranëve të Luftërave të Huaja në gusht 2002, “nuk ka dyshim se Sadam Huseini tani ka armë të shkatërrimit në masë. Nuk ka dyshim se ai po i grumbullon ato për t’i përdorur kundër miqve tanë, kundër aleatëve tanë dhe kundër nesh.”

Thënë thjesht, presidenti irakian nuk kishte armë shkatërrimi në masë. Ai nuk po i grumbullonte ato për t’i përdorur kundër askujt. Megjithatë, ato “armë shkatërrimi në masë” mitike ishin preteksti për një luftë dhe pushtimin pasues të kushtueshëm, të ngathët dhe të rëndë që hapi kutinë e Pandorës me gjakderdhje, zhvendosje, terrorizëm dhe tirani. Kutia është ende e hapur.

Fushata ushtarake e udhëhequr nga SHBA-të, të cilën Cheney ndihmoi ta planifikonte, ishte e shkëlqyer nga një perspektivë amerikane. E shpejtë dhe vendimtare, u deshën vetëm 20 ditë që trupat amerikane dhe të koalicionit të pushtonin Irakun dhe të arrinin në Bagdad.

Pushtimi, për të cilin Cheney duhet të mbajë edhe një pjesë të përgjegjësisë, ishte një katastrofë.

Brenda disa javësh nga rënia e Huseinit në prill 2003, filluan problemet në qytete si Falluxha dhe Ramadi dhe pas disa muajsh koalicioni i udhëhequr nga SHBA-të po luftonte, dhe në shumë zona po dështonte, për të ruajtur rendin.

Dështimet e atij pushtimi ishin të shumta, që lidheshin me sigurinë, qeverisjen, ekonominë dhe ofrimin e shërbimeve themelore komunale.

Thënë thjesht, amerikanët me dashje kishin rënë në një situatë ku ishin kryesisht të painformuar (ose, siç do të argumentonin kritikët, me dashje indiferentë) ndaj kompleksiteteve të një shoqërie të lashtë.

“Sadami i njihte kundërshtarët e tij dhe i vrau”, më tha pronari i një dyqani në Bagdad, Abu Kazim, një vit pas pushtimit të udhëhequr nga SHBA-të. “Por amerikanët, edhe nëse nuk e kanë seriozisht, nuk e dinë kush është kush. Na kanë vënë të gjithëve në rrezik.”

Kështu ndodhi edhe kur u shfaq një skandal torturash në burgun Abu Ghraib të Bagdadit. Imazhet e të burgosurve irakianë që zhvisheshin lakuriq dhe abuzoheshin, të publikuara nga media, tronditën botën.

“Ata po na mallkonin. ‘Heshtni! Në djall! Mbylleni gojën!” më tha Haydar Sabbar Ali.

Haydari ishte i burgosuri 13077 në Abu Ghraib, një nga ata që u fotografuan nga rojet e burgut të ushtrisë amerikane në pozicione të ndryshme agonie.

“Nëse flisje, të godisnin fort në vende të ndjeshme, në veshka, në gjoks, në fyt”, më tha Haydar në prill 2004. “Trupat tanë ishin plot me mavijosje.”

Një polic trafiku gjatë sundimit të Huseinit, Haydar nuk u akuzua kurrë dhe në fillim të vitit 2004 u lirua.

Atëherë, zëvendëspresidenti Cheney dënoi ata që qëndronin pas skandalit të torturës, ndërsa në të njëjtën kohë mbrojti torturën me ujë si një mjet të dobishëm për nxjerrjen e inteligjencës jetësore (shumë ekspertë të inteligjencës thonë se tortura me ujë është torturë dhe viktimat e saj do të thonë gjithçka për të shmangur abuzimin e mëtejshëm).

Sot, Iraku është stabilizuar. Bagdadi nuk është më një zonë lufte. Vendi është ende i paralizuar nga korrupsioni dhe vetëm pak vite më parë arriti (me ndihmën e SHBA-së dhe koalicionit) pas disa vitesh lufte, të mposhtte Shtetin Islamik në Irak dhe Siri (ISIS), vetë një rezultat i drejtpërdrejtë i pushtimit dhe pushtimit amerikan. Irani, armiku kryesor i Bagdadit gjatë sundimit të Huseinit, tani gëzon ndikim të konsiderueshëm në Irak – një tjetër rezultat i drejtpërdrejtë i pushtimit amerikan.

Përveç moçalit moral dhe kostos njerëzore të aventurave të këqija ushtarake të Amerikës në vendet e jashtme, ekziston edhe dëmi i qëndrueshëm ekonomik i luftërave, për të cilat Cheney ishte një avokat kaq i zjarrtë. Sipas Projektit të Kostos së Luftës të Universitetit Brown, pas 11 shtatorit 2001, konfliktet i kushtuan Shteteve të Bashkuara 8 trilionë dollarë.

Gabimet pas 11 shtatorit në të cilat Cheney luajti një rol mund të lidhen me ngritjen e ISIS-it, paqëndrueshmërinë e përhershme në Lindjen e Mesme, krizën e emigrantëve dhe barrën dërrmuese të borxhit (38 trilionë dollarë dhe numri i tyre rritet) që rëndohet mbi ekonominë amerikane.

Do të ishte e padrejtë të fajësohej vetëm Cheney për gjendjen e vështirë të Irakut dhe për gjendjen e përgjithshme të Lindjes së Mesme. Në fund të fundit, ai është vetëm një në një linjë të gjatë udhëheqësish amerikanë që kanë luajtur shpejt dhe lirshëm në rajon me pasoja të tmerrshme dhe i kanë lënë Shtetet e Bashkuara në një gjendje gjithnjë e më të pasigurt.

 

Fraksion.com