Çfarë përmban reklama kontroverse e Reaganit dhe a është ajo që tha vërtet?

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se do të ndalojë menjëherë të gjitha negociatat tregtare me Kanadanë për shkak të një reklame në të cilën paraardhësi i tij, Ronald Reagan, thotë se tarifat “dëmtojnë çdo amerikan”.

Reklama, e sponsorizuar nga provinca kanadeze e Ontarios dhe e publikuar javën e kaluar, përmban fragmente nga një fjalim i Reaganit në vitin 1987, i cili përqendrohej në tregtinë e jashtme.

Trump e quajti reklamën “të RREMË”, ndërsa Fondacioni Ronald Reagan tha se ajo “keqinterpreton” fjalimin e ish-presidentit.

Më poshtë është një krahasim i reklamës dhe fjalimit origjinal.

“Kur dikush thotë, ‘le të vendosim tarifa për importet e huaja’, duket sikur po bën gjënë patriotike duke mbrojtur produktet dhe vendet e punës amerikane. Dhe ndonjëherë, për një kohë të shkurtër funksionon, por vetëm për një kohë të shkurtër.”

Ky është rreshti i parë i reklamës një minutëshe. Fjalët nuk janë ndryshuar.

Por vetëm në gjysmën e fjalimit të tij origjinal Reagan i thotë këto rreshta.

Fjalimi radiofonik i vitit 1987 – Adresa drejtuar Kombit mbi Tregtinë e Lirë dhe të Drejtë – fillon me Reaganin që thotë se kryeministri i Japonisë do të vizitojë Shtëpinë e Bardhë dhe do të diskutohen “mosmarrëveshjet e fundit” mbi tregtinë. Reagan kohët e fundit kishte vendosur tarifa për disa mallra japoneze për shkak të një mosmarrëveshjeje për një marrëveshje tregtare.

Në kohën kur arrin te rreshti i parë i reklamës, ai ka shprehur neverinë e tij ndaj tarifave, ka përshkruar “prosperitetin dhe zhvillimin ekonomik që vetëm tregtia e lirë mund të sjellë” dhe ka thënë se legjislacioni me tarifa të larta e ka përkeqësuar Depresionin e Madh edhe më shumë.

“Në planin afatgjatë, barriera të tilla tregtare dëmtojnë çdo amerikan, punëtor dhe konsumator.”

Në reklamë, këto fjalë vijnë menjëherë pas rreshtit të parë. Përsëri, Reagan i tha këto fjalë.

Megjithatë, në fjalimin origjinal dy fjalitë nuk janë të lidhura. Në fakt, ato ndahen nga më shumë se një minutë fjalim, dhe rreshti “Në planin afatgjatë…” në fakt vjen i pari.

Pas prezantimit të vizitës shtetërore në Japoni, Reagan fillon të shpjegojë pse i prezantoi së fundmi tarifat.

Ai thotë në fjalimin origjinal: “Vendosja e tarifave të tilla ose barrierave tregtare dhe kufizimeve të çdo lloji janë hapa që unë ngurroj t’i ndërmarr. Dhe në një moment do të përmend arsyet e forta ekonomike për këtë: se në planin afatgjatë barriera të tilla tregtare dëmtojnë çdo punëtor dhe konsumator amerikan.”

Reagan thotë se disa kompani kishin qenë “të angazhuara në praktika të padrejta tregtare” dhe kishin shkuar kundër një marrëveshjeje me SHBA-në – dhe se ky ishte për këtë arsye një “rast i veçantë”.

Kjo përcakton tonin për pjesën tjetër të fjalimit, të cilin ai ia kushton sqarimit të angazhimit të tij ndaj tregtisë së lirë dhe rreziqeve të tarifave të larta.

“Tarifat e larta çojnë në mënyrë të pashmangshme në hakmarrje nga vendet e huaja dhe në shkaktimin e luftërave të ashpra tregtare.”

Ky është rreshti i tretë i reklamës, dhe përsëri këto janë fjalët e Reaganit. Por përsëri, në fjalimin origjinal ato nuk vijojnë drejtpërdrejt nga rreshti i mëparshëm në reklamë. Ka rreth një minutë që i ndan ato në fjalim.

Në fjalimin e vitit 1987, ai e thotë këtë rresht në mes të fjalimit të tij, ndërsa përshkruan atë që ai e sheh si pasojat e tarifave. Ai thotë:

“Ajo që ndodh përfundimisht është: Së pari, industritë vendase fillojnë të mbështeten në mbrojtjen e qeverisë në formën e tarifave të larta. Ato ndalojnë së konkurruari dhe ndalojnë së bëri ndryshimet inovative të menaxhimit dhe teknologjisë që u nevojiten për të pasur sukses në tregjet botërore. Dhe pastaj, ndërsa e gjithë kjo po ndodh, ndodh diçka edhe më e keqe. Tarifat e larta çojnë në mënyrë të pashmangshme në hakmarrje nga vendet e huaja dhe në shkaktimin e luftërave të ashpra tregtare.”

“Pastaj ndodh më e keqja. Tregjet tkurren dhe shemben, bizneset dhe industritë mbyllen dhe miliona njerëz humbasin vendet e tyre të punës.”

Reagan e thotë këtë rresht pas atij të mëparshëm – por reklama shkurton disa fjali që i ndajnë ato.

Ja shkrimi i plotë nga njëri te tjetri në origjinal:

“Tarifat e larta çojnë në mënyrë të pashmangshme në hakmarrje nga vendet e huaja dhe në shkaktimin e luftërave të ashpra tregtare. Rezultati është gjithnjë e më shumë tarifa, barriera tregtare gjithnjë e më të larta dhe gjithnjë e më pak konkurrencë.

“Pra, së shpejti, për shkak të çmimeve të larta artificialisht nga tarifat që subvencionojnë joefikasitetin dhe menaxhimin e dobët, njerëzit ndalojnë së bleri. Pastaj ndodh më e keqja: Tregjet tkurren dhe shemben; bizneset dhe industritë mbyllen; dhe miliona njerëz humbasin vendet e tyre të punës.”

“Në të gjithë botën, po rritet gjithnjë e më shumë ndërgjegjësimi se rruga drejt prosperitetit për të gjitha kombet është refuzimi i legjislacionit proteksionist dhe promovimi i konkurrencës së drejtë dhe të lirë.”

Këtu, reklama kthehet prapa rreth një minutë – por fjalët janë të njëjta.

Në origjinal, Reagan vlerëson përfitimet ekonomike të tregtisë së lirë dhe vazhdon: “Tani, ky mesazh i tregtisë së lirë është një mesazh që ua përcolla udhëheqësve të Kanadasë disa javë më parë dhe u prit ngrohtësisht atje. Në të vërtetë, në të gjithë botën po rritet gjithnjë e më shumë ndërgjegjësimi se rruga drejt prosperitetit për të gjitha kombet është refuzimi i legjislacionit proteksionist dhe promovimi i konkurrencës së drejtë dhe të lirë.”

Pastaj ai flet për “arsyet e shëndosha historike” për këtë ndërgjegjësim: “Për ata prej nesh që jetuan gjatë Depresionit të Madh, kujtimi i vuajtjeve që shkaktoi është i thellë dhe djegës.”

Ai thotë se ekspertët besojnë se legjislacioni i tarifave të larta i miratuar në atë kohë “e thelloi shumë depresionin dhe pengoi rimëkëmbjen ekonomike”.

“Vendet e punës dhe rritja e Amerikës janë në rrezik.”

Kështu e përfundon Reagan fjalimin e tij si në fjalim ashtu edhe në reklamë, në lidhje me tarifat.

Pjesa e fundit e fjalimit të tij është lënë jashtë nga reklama – në të cilën ai thotë se është i vendosur “t’i kursejë popullit amerikan legjislacionin proteksionist që shkatërron prosperitetin” dhe kritikon kundërshtarët në Kongres që “duan të synojnë avantazhin e shpejtë politik” dhe “të harrojnë” miliona vende pune të përfshira në tregti./bbc

 

Fraksion.com