Çmimi Nobel në kimi i shkon tre shkencëtarëve për zhvillimin e “kornizave metalo-organike”

Çmimi Nobel në kimi i vitit 2025 i është dhënë një tresheje studiuesish – një japonez, një britanik dhe një jordanez – për zhvillimin e “kornizave metalo-organike”.

Susumu Kitagawa, Richard Robson dhe Omar Yaghi do ta ndajnë çmimin për ofrimin e kimistëve “mundësi të reja për zgjidhjen e disa prej sfidave” me të cilat përballet kjo fushë, njoftoi Komiteti i Nobelit të mërkurën në një ceremoni në Stokholm, Suedi.

“Kornizat metalo-organike kanë potencial të madh, duke sjellë mundësi të paparashikuara më parë për materiale të bëra me porosi me funksione të reja”, thotë Heiner Linke, kryetar i Komitetit Nobel për Kimi.

Komiteti vlerësoi laureatët për krijimin e konstruksioneve molekulare me hapësira të mëdha përmes të cilave mund të rrjedhin gazra dhe kimikate të tjera.

“Këto konstruksione, korniza metalo-organike, mund të përdoren për të mbledhur ujë nga ajri i shkretëtirës, ​​për të kapur dioksidin e karbonit, për të ruajtur gazra toksikë ose për të katalizuar reaksionet kimike”, tha ai.

Linke tha se laureatët kishin gjetur mënyra për të bërë materiale krejtësisht të reja “me zgavra të mëdha” brenda që funksionojnë “si dhoma në një hotel, në mënyrë që molekulat e mysafirëve të mund të hyjnë dhe të dalin përsëri nga i njëjti material”.

Ai tha se kimia funksionon si çanta e dorës së Hermione Granger në librat e Harry Potter, e cila duket e vogël nga jashtë, por është e madhe nga brenda. “Mund të ruajë sasi të mëdha gazi në një vëllim të vogël”, shpjegoi Linke.

Vitin e kaluar, çmimi iu dha një tresheje shkencëtarësh që përdorën inteligjencën artificiale për të “deshifruar” kodin e pothuajse të gjitha proteinave të njohura, “mjetet kimike të jetës”. Midis tyre ishte Demis Hassabis, CEO i Google DeepMind në Londër, puna e të cilit ndihmoi në zhvillimin e një modeli të inteligjencës artificiale për të parashikuar strukturat komplekse të proteinave – një problem që kishte mbetur i pazgjidhur për 50 vjet.

Në vitin 2023, çmimi u nda nga tre studiues që punuan për të zbuluar dhe zhvilluar pika kuantike, të përdorura në dritat LED dhe ekranet e televizorëve, si dhe nga kirurgët kur hiqnin indet kancerogjene.

Çmimi mbart një shpërblim në para prej 11 milionë kronash suedeze (1 milion dollarë).

Fraksion.com