Kryeministrja tajlandeze shkarkohet nga detyra për shkak të një telefonate të publikuar

Gjykata tajlandeze voton për të shkarkuar Kryeministren.

“Veprimet e Paetongtarn Shinawatra, nuk e ruajtën krenarinë e kombit dhe e konsideruan interesin personal mbi atë të vendit, gjë që shkeli rëndë ose nuk i ndoqi standardet etike”, tha gjykata në vendimin e saj.

Paetongtarn e kishte mbrojtur zërin e saj në telefonatën e publikuar si një teknikë negociuese. Por gjykata në vendimin e saj e hodhi poshtë argumentin, së bashku me pretendimin e saj se ajo ishte përpjekur të mbronte interesat e Tajlandës.

Gjykata Kushtetuese ka vendosur kundër Paetongtarn Shinawatra, duke thënë se telefonata e saj kontroverse përbënte një shkelje etike.

Kjo do të thotë që kryeministrja e pezulluar u shkarkua  menjëherë nga detyra – një goditje për partinë e saj dhe dinastinë Shinawatra.

Ndërsa Paetongtarn kishte pohuar se telefonata me Hun Sen të Kamboxhias ishte një “negociim personal për të zgjidhur problemin e vendit dhe për të rikthyer paqen pa përdorur dhunë”, tha gjykata.

“Kjo ka bërë që publiku të hedhë dyshime nëse [veprimet e saj] do t’i sillnin më shumë dobi Kamboxhias sesa do të përfitonin interesat e kombit”.

Veprimi i saj ka “bërë që publiku të humbasë besimin dhe bindjen ndaj kryeministrisë tajlandeze” dhe ka shkaktuar “dëme të rënda” në punën e saj, tha gjykata.

Ajo është pezulluar nga detyra e kryeministres që nga korriku, mes polemikave të shkaktuara nga telefonata midis saj dhe ish-liderit kamboxhian Hun Sen – gjatë së cilës ajo iu drejtua atij si “xhaxha” dhe kritikoi gjeneralët e saj ushtarakë.

Dhjetëra ligjvënës u ankuan për tonin e saj të respektueshëm në telefonatë. Ajo më vonë kërkoi falje, por senatorët kërkuan dorëheqjen e saj dhe i drejtuan një peticion gjykatës.

Vendimi i sotëm do të përcaktojë jo vetëm fatin e Paetongtarn, por do të ketë pasoja për të gjithë familjen Shinawatra – dinastinë politike më me ndikim dhe polarizuese të Tajlandës.

Gjykata Kushtetuese me nëntë anëtarë do të votojë më vonë nëse ajo kishte shkelur standardet etike që priten nga një kryeministër.

Kush janë Shinawatra-t?

Për dekada të tëra, politika tajlandeze është dominuar nga një emër: Shinawatra.

Miliarderi i telekomunikacionit dhe ish-kryeministri tajlandez Thaksin Shinawatra erdhi në pushtet në vitin 2001 duke fituar votuesit ruralë, si dhe elitat e biznesit.

Ai ishte udhëheqësi i parë në historinë e vendit që drejtoi një qeveri të zgjedhur gjatë një mandati të plotë në detyrë.

I konsideruar si një nga personazhet më me ndikim dhe polarizues të vendit, Thaksin shkoi në mërgim të vetëshpallur në vitin 2008 pasi u rrëzua nga një grusht shteti në vitin 2006.

Motra e tij, Yingluck Shinawatra fitoi një shumicë dërrmuese në vitin 2011, por më vonë u shkarkua nga Gjykata Kushtetuese, e cila vendosi se ajo kishte vepruar në mënyrë të paligjshme duke transferuar shefen e saj të sigurisë kombëtare në një pozicion tjetër.

Familja Shinawatra ka marrëdhënie të vështira me ushtrinë e Tajlandës, e cila në të kaluarën ka rrëzuar dy qeveri të Shinawatra-s në grushte shteti, si dhe me grupe të afërta me monarkinë. Por në vitin 2023 ata formuan një aleancë të pasigurt për të luftuar progresistët që kishin fituar mbështetje të gjerë midis tajlandezëve.

Çfarë ndodh nëse Paetongtarn shkarkohet?

Nëse gjykata vendosste në favor të Paetongtarn sot, atëherë ajo do të kthehet si kryeministre e Tajlandës. Mandati i saj do të përfundojë në maj 2027.

Por nëse gjykata vendos kundër saj, ajo do të shkarkohet menjëherë nga detyra.

Phumtham Wechayachai, zëvendëskryeministri i parë, do ta zëvendësojë atë si kryeministër në detyrë. Ai tashmë ka shërbyer si kryeministër në detyrë që kur Paetongtarn u pezullua në korrik.

Një kryeministër i ri do të zgjidhet me votim në Dhomën e Përfaqësuesve. Por ata mund të zgjedhin vetëm midis një liste të parazgjedhur kandidatësh.

Aktualisht janë pesë persona – nga katër parti – të kualifikuar për t’u nominuar si kryeministër:

Paetongtarn  kryeministri i pestë tajlandez që do të shkarkohet nga detyra

Nëse Gjykata Kushtetuese vendos kundër saj sot, Paetongtarn Shinawatra do të bëhej kryeministri i pestë tajlandez në më pak se 20 vjet që shkarkohet nga detyra nga gjykata.

Ajo do të ishte gjithashtu Shinawatra e tretë që i ndërpritet mandati i saj si kryeministre: babai i saj Thaksin u rrëzua nga një grusht shteti ushtarak në vitin 2006 dhe halla e saj Yingluck u shkarkua gjithashtu nga Gjykata Kushtetuese në vitin 2014.

 

Si një telefonatë e rrjedhur çoi në pezullimin e një kryeministri

Paetongtarn u pezullua në korrik për shkak të një bisede telefonike të rrjedhur me ish-liderin kamboxhian Hun Sen, ndërsa tensionet u rritën në kufirin e dy vendeve.

Klipi, në të cilin Paetongtarn e quajti atë “xhaxha” dhe premtoi të “kujdesej” për nevojat e tij, shkaktoi zemërim publik dhe një peticion për shkarkimin e saj – rezultati i të cilit do të shpallet në gjykatë sot.

Kritikët gjithashtu e akuzuan atë për minimin e ushtrisë me ndikim politik të vendit. Ndërsa trupat tajlandeze dhe kamboxhiane u përleshën në kufi, Paetongtarn i tha Hun Sen në telefonatë se një komandant ushtarak tajlandez “thjesht donte të dukej i qetë”.

Rrjedhja e informacionit bëri që një partner kyç i koalicionit të partisë Pheu Thai të Paetongtarn të jepte dorëheqjen, dhe Paetongtarn u përball me thirrje të ashpra për dorëheqjen e saj.

Ndërsa Paetongtarn e mbrojti thirrjen si një “teknikë negociuese”, ajo tha gjithashtu se nuk do të angazhohej më në bisedime private me Hun Sen.

Miqësia e Shinawatras me familjen Hun të Kamboxhias daton dekada më parë. Hun Sen dhe babai i Paetongtarn, ish-kryeministri tajlandez Thaksin Shinawatra, e konsiderojnë njëri-tjetrin “vëllezër kumbari”.

Por lidhjet midis Hun Sen dhe Thaksin janë përkeqësuar ndjeshëm që nga telefonata e publikuar, me të dy figurat politike që sulmuan publikisht njëri-tjetrin.

 

Fraksion.com