Turqia do të presë Samitin NATO 2026 në Ankara

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, njoftoi më 19 gusht 2025, se Samiti i NATO-s 2026 do të mbahet më 7 dhe 8 Korrik 2026 në Kompleksin Presidencial Beştepe (Külliye) në Ankara, Turqi.

Anıtkabir (fjalë për fjalë, “varri përkujtimor”) është mauzoleu i Mustafa Kemal Ataturkut, udhëheqësit të Luftës Turke për Pavarësi dhe themeluesit dhe Presidentit të parë të Republikës së Turqisë. Kredia:Gogosvm (istock)

Sekretari i Përgjithshëm tha se “Dua të falënderoj Turqinë për organizimin e këtij takimi të rëndësishëm. Turqia ka qenë një aleat i fortë i NATO-s për më shumë se 70 vjet, duke dhënë kontribute të paçmuara në sigurinë tonë të përbashkët. Në Samitin tonë të ardhshëm, udhëheqësit do të vazhdojnë ta bëjnë NATO-n një Aleancë më të fortë, më të drejtë dhe më vdekjeprurëse, të gatshme për t’iu përgjigjur sfidave kritike për sigurinë tonë.”

Kjo është hera e dytë që Turqia do të presë një Samit të NATO-s, pas atij të Stambollit në vitin 2004. Samitet e NATO-s bashkojnë udhëheqësit aleatë për të marrë vendime mbi çështje të rëndësishme me të cilat përballet Aleanca.

Samitet e NATO-s dhe rendet e ditës së takimeve të samitit

Takimet e samitit të NATO-s ofrojnë mundësi periodike për Kryetarët e Shteteve dhe Qeverive të vendeve anëtare të NATO-s për të diskutuar çështje të rëndësishme me të cilat përballet Aleanca dhe për të ofruar drejtim strategjik për aktivitetet e saj. Samiti i fundit i NATO-s u mbajt në Hagë, Holandë më 24-25 Qershor 2025. Samiti tjetër do të mbahet në Turqi në vitin 2026.

Takimet e samitit shpesh mbahen në momente kyçe në evolucionin e Aleancës. Ato nuk janë takime të rregullta, por momente të rëndësishme në procesin e vendimmarrjes së Aleancës.

Samitet përdoren, për shembull, për të prezantuar politika të reja, për të ftuar anëtarë të rinj në Aleancë, për të nisur iniciativa të mëdha dhe për të përforcuar partneritetet.

Ato janë takime të Këshillit të Atlantikut të Veriut në nivelin më të lartë të mundshëm – atë të Kryetarëve të Shteteve dhe Qeverive.

Samitet e NATO-s mbahen gjithmonë në një vend anëtar të NATO-s dhe kryesohen nga Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s. Samiti i fundit i NATO-s u zhvillua në qershor 2025 në Hagë, Holandë. Shihni listën e plotë të samiteve të NATO-s më poshtë.

Takimet e samitit të NATO-s janë në fakt takime të Këshillit të Atlantikut të Veriut (NAC), organi kryesor vendimmarrës politik i Aleancës, në nivelin e tij më të lartë, atë të Kryetarëve të Shteteve dhe Qeverive. Për shkak të rëndësisë politike të takimeve të samitit, pikat e rendit të ditës zakonisht adresojnë çështje me rëndësi gjithëpërfshirëse politike ose strategjike. Pikat mund të lidhen me funksionimin e brendshëm të Aleancës, si dhe me marrëdhëniet e NATO-s me partnerët e jashtëm.

Vendime kryesore, zbatimi i ityre si dhe koha dhe vendndodhja e samiteve

Shumë nga takimet e samitit të NATO-s ishin momente kyçe në evolucionin e Aleancës. Për shembull, samiti i parë pas Luftës së Ftohtë u mbajt në Londër, në vitin 1990, dhe përshkroi propozime për zhvillimin e marrëdhënieve me vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore. Një vit më vonë, në Romë, Kryetarët e Shteteve dhe Qeverive të NATO-s publikuan një Koncept Strategjik që pasqyronte mjedisin e ri të sigurisë. Kjo ishte hera e parë që një Koncept Strategjik i NATO-s u publikua si një dokument publik. Në të njëjtin samit, NATO krijoi Këshillin e Bashkëpunimit të Atlantikut të Veriut, një forum që bashkoi zyrtarisht NATO-n dhe vendet partnere nga Evropa, Azia Qendrore dhe Kaukazi.

Samitet e Madridit dhe Parisit të vitit 1997 ftuan vendet e para të ish-Paktit të Varshavës – Çekinë, Hungarinë dhe Poloninë – të bashkoheshin me NATO-n dhe vendosën partneritete midis NATO-s dhe Rusisë dhe Ukrainës, ndërsa Samiti i Pragës i vitit 2002 pa angazhime të mëdha për përmirësimin e aftësive të NATO-s dhe transformoi strukturën e komandës ushtarake.

Kohët e fundit, që nga pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia më 24 shkurt 2022, NATO ka mbajtur një sërë samitesh, duke përfshirë një samit të jashtëzakonshëm virtual të nesërmen, një samit të jashtëzakonshëm në selinë e NATO-s në Bruksel një muaj më vonë dhe samite në Madrid (2022), Vilnius(2023), Uashington (2024) dhe Hagë (2025). Në këto samite, Aleatët e NATO-s kanë riafirmuar angazhimet e tyre të qëndrueshme për të ofruar mbështetje për Ukrainën ndërsa ajo mbrohet kundër luftës së agresionit të Rusisë. Ata kanë ndërmarrë gjithashtu përforcimin më të madh të mbrojtjes kolektive të Aleancës që nga Lufta e Ftohtë, duke forcuar qëndrimin parandalues dhe mbrojtës të NATO-s kundër të gjitha kërcënimeve dhe sfidave.

Zakonisht, vendimet e marra në një takim të samitit lëshohen në deklarata dhe komunikata. Këto janë dokumente publike që shpjegojnë vendimet e Aleancës dhe riafirmojnë mbështetjen e Aleatëve për politikat e NATO-s. Deklaratat dhe komunikatat e samitit janë të lidhura më poshtë për çdo samit të NATO-s.

Vendimet më pas përkthehen në veprime nga aktorët përkatës brenda NATO-s, sipas fushës së kompetencës dhe përgjegjësisë: komitetet vartëse të NAC dhe struktura komanduese e NATO-s, të cilat mbulojnë të gjithë gamën e funksioneve dhe aktiviteteve të Organizatës.

Samitet thirren me miratim nga Këshilli i Veriut i Asociuar në nivelin e Përfaqësuesve të Përhershëm (ose Ambasadorëve) ose Ministrave të Jashtëm dhe të Mbrojtjes. Ato zakonisht thirren në baza ad-hoc, sipas kërkesës së situatës politike dhe të sigurisë në zhvillim.

Që nga themelimi i NATO-s në vitin 1949 deri në fund të Luftës së Ftohtë, mbi 40 vjet, ka pasur 10 takime samiti. Që nga viti 1990, frekuenca e tyre është rritur ndjeshëm për të adresuar ndryshimet e sjella nga sfidat e reja të sigurisë.

Samite të jashtëzakonshme

Edhe pse nuk ndjekin një orar të rregullt ose të caktuar, samitet e NATO-s normalisht planifikohen shumë më parë. Megjithatë, në rrethana të jashtëzakonshme, Aleanca ndonjëherë ka aplikuar masa të jashtëzakonshme. Pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia, i cili filloi më 24 shkurt 2022, Udhëheqësit e NATO-s mbajtën një samit të jashtëzakonshëm virtual më 25 shkurt, të organizuar nëpërmjet videokonferencës së sigurt nga Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s nga Selia e NATO-s në Bruksel. Kjo u pasua menjëherë nga një takim i jashtëzakonshëm samiti me pjesëmarrje fizike më 24 mars, ku Krerët e Shteteve dhe Qeverive të NATO-s u takuan për të adresuar pasojat e luftës së Rusisë në Ukrainë dhe për të marrë masa për të forcuar më tej parandalimin dhe mbrojtjen e NATO-s.

Përveç samiteve të plota të NATO-s, janë zhvilluar një numër “Takimesh të Udhëheqësve” ose “Takimesh Speciale”. Këto takime përfshinin pjesëmarrjen e Krerëve të Shteteve dhe Qeverive të NATO-s, por ato nuk konsiderohen si samite zyrtare të NATO-s. Këto përfshijnë:

Takimet e samitit të NATO-s mbahen në një nga vendet anëtare (përfshirë Selinë e NATO-s në Belgjikë). Anëtarët ofrohen vullnetarisht për të pritur një takim samiti dhe, pas vlerësimit të të gjitha ofertave, Këshilli i Aeroportit të Veriut merr vendimin përfundimtar në lidhje me vendndodhjen.

Kohët e fundit, vendet e samiteve kanë pasur njëfarë rëndësie tematike. Për shembull, samitet e mbajtura në Uashington, D.C. në vitin 1999 dhe 2024 përkujtuan 50-vjetorin dhe 75-vjetorin e nënshkrimit të Traktatit të Atlantikut të Veriut në atë qytet. Stambolli – i cili priti një takim samiti në vitin 2004 – lidh Evropën dhe Azinë dhe është vendi ku Aleanca nisi Iniciativën e Bashkëpunimit të Stambollit. Kjo iniciativë synon të nxisë lidhjet midis NATO-s dhe Lindjes së Mesme në përgjithësi.

Pjesëmarrja dhe organizimi dhe mbajtja e këtyre ngjarjeve

Samitet e NATO-s normalisht përfshijnë vetëm vendet anëtare. Megjithatë, herë pas here, dhe me kusht që Aleatët të bien dakord, takimet mund të mblidhen në formate të tjera. Ato përfshijnë, për shembull, takime të Ministrave të Mbrojtjes dhe Ministrave të Jashtëm ose takime të Kryetarëve të Shteteve dhe Qeverive nga vendet partnere (për shembull, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy iu bashkua Udhëheqësve Aleatë për seancat e Këshillit NATO-Ukrainë në Samitin e Vilniusit 2023 dhe Samitin e Uashingtonit 2024). Ato mund të përfshijnë gjithashtu udhëheqës nga vendet që kontribuojnë me trupa në një operacion të udhëhequr nga NATO (siç ishte rasti në Samitin e Lisbonës 2010 për vendet që kontribuojnë me trupa në misionin ISAF të NATO-s në Afganistan) ose përfaqësues të lartë nga organizata ndërkombëtare si Kombet e Bashkuara, Bashkimi Evropian ose Banka Botërore.

Samitet e NATO-s përqendrohen në aktivitetet e Këshillit të Atlantikut të Veriut (NAC ose Këshilli). Ashtu si me të gjitha takimet e NAC, Sekretari i Përgjithshëm i kryeson ato dhe luan një rol të rëndësishëm në koordinim dhe diskutime për të ndihmuar anëtarët të arrijnë konsensus mbi çështjet në fjalë.

Ashtu si me takimet në nivelin e Përfaqësuesve të Përhershëm dhe Ministrave të Jashtëm dhe të Mbrojtjes, puna e NAC përgatitet nga komitete vartëse me përgjegjësi për fusha specifike të politikës. Komiteti i Zëvendësve, i cili përbëhet nga Zëvendës Përfaqësues të Përhershëm, është përgjegjës për hartimin e deklaratave dhe komunikatave pas takimeve të Kryetarëve të Shteteve dhe Qeverive, si dhe Ministrave të Jashtëm dhe të Mbrojtjes.

Aspekte të tjera të punës politike mund të trajtohen nga Komiteti Politik dhe Komiteti i Partneriteteve dhe Sigurisë Bashkëpunuese. Në varësi të temës që diskutohet, komiteti përkatës i lartë me përgjegjësi për temën merr rolin udhëheqës në përgatitjen e mbledhjeve të Këshillit dhe ndjekjen e vendimeve të Këshillit.

Mbështetja për Këshillin ofrohet nga Sekretari i Këshillit, i cili është gjithashtu Drejtor i grupeve të punës ministrore dhe të mbledhjeve të samitit. Sekretari i Këshillit siguron që mandatet e NAC të ekzekutohen dhe vendimet e tij të regjistrohen dhe qarkullojnë. Sekretariati i Këshillit siguron aspektet burokratike dhe logjistike të punës së Këshillit, ndërsa divizionet përkatëse të Stafit Ndërkombëtar mbështesin punën e komiteteve që raportojnë te NAC.

Herën e parë që Kryetarët e Shteteve dhe Qeverive nga vendet e NATO-s u takuan ishte në ceremoninë e nënshkrimit të Traktatit të Atlantikut të Veriut më 4 prill 1949, por ky nuk ishte një takim samiti. Takimi i parë i samitit u mbajt tetë vjet më vonë, në Paris në vitin 1957. Samitet pasuese kanë ndodhur që atëherë në momente kyçe në historinë e Aleancës.

 

Fraksion.com