Evropa shpreson për “asnjë surprizë” ndërsa SHBA-të peshojnë tërheqjen e forcave

Pasi e bëri presidentin Donald Trump të lumtur me një premtim për të rritur shpenzimet e mbrojtjes në samitin e NATO-s, Evropa tani po përgatitet për një vendim kyç nga presidenti i SHBA-së mbi të ardhmen e forcave amerikane në kontinent.

Uashingtoni aktualisht po kryen një rishikim të vendosjeve të tij ushtarake në të gjithë botën – që do të zbulohet në muajt e ardhshëm – dhe pritet që kjo të çojë në pakësime në Evropë.

Kjo perspektivë po i acaron nervat aleatëve të SHBA-së, veçanërisht ndërsa frika qarkullon se Rusia mund të synojë të sulmojë një vend të NATO-s brenda viteve të ardhshme nëse lufta në Ukrainë shuhet.

Megjithatë, aleanca po shijon vullnetin e mirë të sapogjetur të Trump pas samitit të qershorit në Hagë, dhe zyrtarët e tij po bëjnë zhurmë inkurajuese se Evropa nuk do të lihet në baltë.

“Ne kemi rënë dakord për asnjë surprizë dhe asnjë boshllëk në kuadrin strategjik të Evropës”, tha Matthew Whitaker, ambasadori i SHBA-së në NATO, duke shtuar se ai priste që rishikimi të dilte në “fund të verës, fillim të vjeshtës”.

“Unë kam biseda të përditshme me aleatët tanë rreth procesit”, tha ai.

Ndërsa qeveritë e njëpasnjëshme të SHBA-së kanë menduar për zvogëlimin e ndikimit në Evropë për t’u përqendruar më shumë te Kina, Trump ka këmbëngulur më me forcë se paraardhësit e tij që kontinenti duhet ta menaxhojë vetë mbrojtjen e vet.

“Ka të gjitha arsyet për të pritur një tërheqje nga Evropa”, tha Marta Mucznik nga Grupi Ndërkombëtar i Krizave. “Pyetja nuk është nëse do të ndodhë, por sa shpejt.”

Kur Trump u kthye në detyrë në janar, shumë menduan se ai ishte gati të shkatërronte aleancën shtatë dekadashe.

Por atmosfera në qarqet e NATO-s tani është shumë më optimiste se ato ditë të dëshpëruara.

“Ka një humor optimist, shumë hamendësime, por sinjalet e hershme janë mjaft pozitive”, tha për AFP një diplomat i lartë evropian, duke folur si të tjerët në kushte anonimiteti.

“Sigurisht që nuk ka panik apo zymtësi.”

‘E pashmangshme’
Pentagoni thotë se ka gati 85,000 personel ushtarak amerikan në Evropë — një numër që ka luhatur midis 75,000 dhe 105,000 që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.

“Mendoj se është e pashmangshme që ata të tërheqin disa nga forcat e tyre”, tha një diplomat i dytë evropian për AFP-në.

“Por nuk pres që kjo të jetë si një rishikim dramatik. Mendoj se do të jetë gradual. Mendoj se do të bazohet në konsultime.”

Objektivi i parë i Trump ka të ngjarë të jenë trupat e mbetura nga një rritje e urdhëruar nga paraardhësi i tij Joe Biden pasi tanket e Moskës hynë në Ukrainë.

Zyrtarët thonë se zhvendosja e pjesës së mbetur të asaj vendosjeje prej 20,000 trupash nuk do ta dëmtonte shumë frenimin e NATO-s — por kambanat e alarmit do të binin nëse Trump do të kërkonte të ulte shumë numrin e personelit ose të mbyllte bazat kyçe.

Çështja nuk është vetëm numri i trupave – SHBA-të kanë aftësi të tilla si mbrojtja ajrore, raketat me rreze të gjatë veprimi dhe mbikëqyrja satelitore që aleatët do të kishin vështirësi t’i zëvendësonin në afat të shkurtër.

“Llojet e investimeve në mbrojtje nga Evropa që po bëhen pas samitit të Hagës mund të ndihen vetëm në aspektin e aftësive reale gjatë shumë viteve”, tha Ian Lesser nga grupi i ekspertëve Gjerman Marshall Fund.

“Pra, çështja e kohës ka vërtet rëndësi.”

‘Moment i papërshtatshëm’
Dëshira e Uashingtonit për t’u tërhequr nga Evropa mund të zbutet nga Trump që tani po mban një qëndrim më të ashpër me Rusinë – dhe ngurrimi i Moskës për t’u përkulur ndaj kërkesave të tij për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.

“Duket një moment i papërshtatshëm për të dërguar sinjale dobësie dhe reduktimi të pranisë amerikane të sigurisë në Evropë”, tha Lesser.

Ai gjithashtu vuri në dukje vështirësitë e Trump gjatë mandatit të tij të parë për të tërhequr trupat nga Gjermania – faturën e mundshme për zhvendosjen e tyre së bashku me rezistencën politike në Uashington që e prishën planin.

Ndërsa diplomatët evropianë ndihen më të sigurt se më parë në lidhje me shqyrtimin e trupave, ata pranojnë se asgjë nuk mund të jetë e sigurt me presidentin e paqëndrueshëm të SHBA-së.

Çështje të tjera, të tilla si negociatat tregtare të Uashingtonit me BE-në, mund të trondisin ndërkohë lidhjet transatlantike dhe të përmbysin atmosferën e mirë.

“Për momentin, duket pozitive,” tha një diplomat i tretë evropian.

“Por çfarë ndodh nëse të gjithë gabohemi dhe një zvogëlim i forcave do të fillojë në vitin 2026? Për të qenë i sinqertë, nuk ka shumë për të folur në këtë fazë.”

Fraksion.com