“Sharaa kërkon partneritet strategjik me Izraelin në një Lindje të Mesme të re”

Një ekspert i Lindjes së Mesme dhe ish-gjeneral beson se dobësia e Iranit pas luftës largon pengesat për normalizimin me Sirinë dhe partneritete të mëtejshme rajonale.

Kol. (res.) Dr. Moshe Elad,, ekspert i Lindjes së Mesme dhe ligjërues i lartë në Kolegjin Akademik të Galilesë Perëndimore, parashikon një skenar që, deri vonë, dukej i pabesueshëm – por që tani ai e konsideron gjithnjë e më realist.

“Një skenë në të cilën Ahmed al-Sharaa (Abu Muhammad al-Julani), presidenti i ri i Sirisë, dhe kryeministri Benjamin Netanyahu shtrëngojnë duart në lëndinën e Shtëpisë së Bardhë nuk është më një halucinacion,” tha Elad. “Një skenë e tillë mund të ndodhë shumë shpejt.”

Sipas Eladit, kjo pasqyron një ndryshim të madh në dinamikën e fuqisë së rajonit.

“Kushdo që ndoqi veprimet e Sharaa gjatë ‘Luftës 12-ditore’ dhe priste që ai të prishte operacionet e Forcave Ajrore Izraelite mbi Iranin u zhgënjye,” shpjegoi ai. “‘Me çfarë saktësisht?’ i pyeti Sharaa kritikët e tij — dhe me të drejtë. Edhe nëse do të kishte raketa ruse S-400, nuk ka gjasa që do t’i kishte përdorur ato. Ashtu si Izraeli, Sharaa dëshiron ta dobësojë Iranin, ashtu si Arabia Saudite, Libani, Kuvajti, Bahreini dhe të tjerët.”

Eladi beson se Sharaa po kërkon një partneritet strategjik.

“Ai po kërkon një aleancë me Izraelin. Ky nuk është një mirazh. Është një realitet që shumë nuk e njohin, por po zhvillohet para syve tanë.”
Ai e lidh këtë ndryshim me përpjekjet më të gjera rajonale të udhëhequra nga SHBA-të.

“Kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump la të kuptohej se ‘gjëra të mëdha’ po vinin në rajon, dhe kur i dërguari i tij [Steve] Witkoff foli për një ‘rreshtim të ri’ në Lindjen e Mesme, kjo përfshinte përfshirjen e Sirisë dhe Libanit në Marrëveshjet e Abrahamit. Përfshirja e Arabisë Saudite dhe Omanit nuk është më lajm. Por nëse dy fqinjët tanë veriorë, të cilët për dekada mbështetën terrorin kundër nesh, bashkohen, qoftë edhe përmes një pakti strategjik, kjo është një ëndërr që po bëhet realitet.”

Megjithatë, Eladi nxit kujdes.

“Mund të mos jetë nesër që ne të shijojmë humus në Damask ose kanafeh në Ras Bejrut, por drejtimi është i qartë – një ndryshim tektonik që filluam ta dëshmojmë para luftës me Iranin.”

Disfata e Iranit si një pikë kthese

Eladi thotë se dështimi i fundit ushtarak i Teheranit shënoi një ndryshim historik.
“Tani që bota arabe ka parë se si Irani, pavarësisht imazhit të tij, është ekspozuar si një tigër letre, një pengesë e rëndësishme për afrimin arabo-izraelit është hequr.”

Nga armiqësia në një shtrëngim duarsh

Eladi përshkruan se si armiqësia e rajonit ndaj Izraelit është zbehur gradualisht.
“Në vitin 1949, Izraeli ishte i rrethuar nga tetë vende që donin ta shkatërronin atë. Suksesi ynë i madh atëherë ishte arritja e marrëveshjeve të armëpushimit të ndërmjetësuara nga OKB me Egjiptin, Sirinë, Jordaninë dhe Libanin. Për botën arabe, ato nënshkrime ishin poshtëruese – një pjesë thelbësore e narrativës së Nakbës.”

Pavarësisht zemërimit dhe përpjekjeve të dështuara për të zhdukur 650,000 hebrenjtë e Izraelit në atë kohë, Eladi vëren se batica filloi të ndryshonte.

“Në vitet 1960, [Gamal Abdel] Nasser i Egjiptit u përpoq të bashkonte botën arabe me fushatën e tij ‘Kthimi në Palestinë’. Por në qershor të vitit 1967, Lufta Gjashtëditore tronditi botën, pasi Izraeli i dha një goditje shkatërruese tre ushtrive të mëdha arabe.”

Dymbëdhjetë vjet më vonë, Anwar Sadat i Egjiptit nënshkroi një marrëveshje të plotë paqeje. Mbreti Hussein i Jordanisë pasoi në vitin 1994. Iraku u shemb në vitin 2003. Libia ra menjëherë pas kësaj. Regjimi i Asadit në Siri, i përcaktuar prej kohësh nga ideologjia anti-Izrael, u shemb në nëntor 2024. Hezbollahu në Liban u dobësua rëndë kohët e fundit, duke hapur rrugën për një qeveri më të moderuar në Bejrut.

Duke anashkaluar çështjen palestineze

Eladi thekson një ndryshim kyç në diplomacinë rajonale.
“Deri vonë, asnjë vend arab nuk do të angazhohej me Izraelin pa një zgjidhje për palestinezët. Gjithmonë pyesja veten pse kombe si Indonezia dhe Malajzia, kaq larg konfliktit, refuzuan të vendosnin lidhje.”

Përgjigja, tha ai, ishte gjithmonë kauza palestineze.

“‘Miratoni një shtet palestinez dhe bota arabe do t’ju mirëpresë’, thanë ata. Por tani po shohim një anashkalim. Palestinezët mund t’i bashkohen Marrëveshjeve të Abrahamit pa parakushte – sepse ata e shohin Sirinë, Libanin, Arabinë Saudite, Omanin, Indonezinë, Malajzinë dhe madje edhe Pakistanin duke ecur përpara.”

Roli i Izraelit në Lindjen e Mesme të re

Eladi përfundon se Izraeli po udhëheq një transformim.
“Marrëveshjet e Abrahamit, të nënshkruara në vitin 2021, u bënë një vitrinë e inovacionit izraelit për shtetet arabe – në mjekësi, bujqësi, shkencë dhe teknologji. Është ajo metafora e famshme: treni është larguar nga stacioni. Kushdo që nuk hipën do të pendohet. Dhe Izraeli po pret që vendet e tjera të hipin.”

 

Fraksion.com