Shefi i energjisë bërthamore të OKB-së thotë se Irani mund të fillojë të pasurojë uraniumin për një bombë brenda disa muajsh
Irani ka kapacitetin për të filluar përsëri pasurimin e uraniumit – për një bombë të mundshme – brenda “pak muajsh”, tha kreu i mbikëqyrësit bërthamor të OKB-së.
Rafael Grossi, kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA), tha se sulmet amerikane në tre vende iraniane fundjavën e kaluar kishin shkaktuar dëme të rënda, por “jo totale”, duke kundërshtuar pretendimin e Donald Trump se objektet bërthamore të Iranit ishin “shkatërruar plotësisht”.
“Sinqerisht, nuk mund të pretendohet se gjithçka është zhdukur dhe nuk ka asgjë atje”, tha Grossi të shtunën.
Izraeli sulmoi vendet bërthamore dhe ushtarake në Iran më 13 qershor, duke pretenduar se Irani ishte afër ndërtimit të një arme bërthamore.
SHBA-të më vonë iu bashkuan sulmeve, duke hedhur bomba në tre nga objektet bërthamore të Iranit: Fordo, Natanz dhe Isfahan.
Që atëherë, shkalla e vërtetë e dëmit ka qenë e paqartë.
Të shtunën, Grossi i tha CBS News, partnerit mediatik amerikan të BBC-së, se Teherani mund të ketë “brenda pak muajsh… disa kaskada centrifugash që rrotullohen dhe prodhojnë uranium të pasuruar”.
Ai shtoi se Irani ende zotëronte “kapacitete industriale dhe teknologjike… kështu që nëse dëshiron, do të jetë në gjendje ta fillojë përsëri këtë”.
IAEA nuk është organi i parë që sugjeron se aftësitë bërthamore të Iranit mund të vazhdojnë ende – më herët këtë javë, një vlerësim paraprak i Pentagonit zbuloi se sulmet amerikane ndoshta e kanë kthyer programin vetëm me muaj prapa.
Megjithatë, është e mundur që raportet e ardhshme të inteligjencës të përfshijnë më shumë informacion që tregon një nivel të ndryshëm dëmtimi të objekteve.
Trump u kundërpërgjigj me tërbim duke deklaruar se vendet bërthamore të Iranit ishin “shkatërruar plotësisht” dhe akuzoi median për “një përpjekje për të poshtëruar një nga sulmet ushtarake më të suksesshme në histori”.
Për momentin, Irani dhe Izraeli kanë rënë dakord për një armëpushim.
Por Trump ka thënë se do të shqyrtonte “absolutisht” bombardimin e Iranit përsëri nëse inteligjenca zbulonte se ai mund të pasuronte uranium në nivele shqetësuese. Nga ana tjetër, Irani ka dërguar mesazhe kontradiktore mbi dëmin e shkaktuar.
Në një fjalim të enjten, Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, tha se sulmet nuk kishin arritur asgjë domethënëse. Megjithatë, ministri i tij i jashtëm, Abbas Araghchi, tha se ishte shkaktuar dëm “i tepërt dhe serioz”.
Marrëdhënia tashmë e tendosur e Iranit me IAEA-n u sfidua më tej të mërkurën, kur parlamenti i tij vendosi të pezullojë bashkëpunimin me mbikëqyrësin atomik, duke akuzuar IAEA-n se mban anën e Izraelit dhe SHBA-së.
Të premten, Araghchi tha në X se “këmbëngulja e Grossi-t për të vizituar vendet e bombarduara nën pretekstin e masave mbrojtëse është e pakuptimtë dhe ndoshta edhe me qëllim të keq”.
Izraeli dhe SHBA-të sulmuan Iranin pasi IAEA muajin e kaluar zbuloi se Teherani kishte shkelur detyrimet e tij për mospërhapje për herë të parë në 20 vjet.
Irani këmbëngul se programi i tij bërthamor është paqësor dhe vetëm për përdorim civil.
Pavarësisht refuzimit të Iranit për të punuar me organizatën e tij, Grossi tha se shpresonte që ai ende të mund të negocionte me Teheranin.
“Duhet të ulem me Iranin dhe ta shqyrtoj këtë çështje, sepse në fund të fundit, e gjithë kjo çështje, pas sulmeve ushtarake, do të duhet të ketë një zgjidhje afatgjatë, e cila nuk mund të jetë veçse një zgjidhje diplomatike”, tha ai.
Sipas një marrëveshjeje bërthamore të vitit 2015 me fuqitë botërore, Iranit nuk i lejohej të pasuronte uranium mbi pastërtinë 3.67% – niveli i kërkuar për karburant për centralet bërthamore komerciale – dhe nuk i lejohej të kryente asnjë pasurim në uzinën e tij Fordo për 15 vjet.
Megjithatë, Trump e braktisi marrëveshjen gjatë mandatit të tij të parë në vitin 2018, duke thënë se ajo bënte shumë pak për të ndaluar një rrugë drejt një bombe, dhe rivendosi sanksionet e SHBA-së.
Irani u hakmor duke shkelur gjithnjë e më shumë kufizimet – veçanërisht ato që lidheshin me pasurimin. Ai rifilloi pasurimin në Fordo në vitin 2021 dhe kishte grumbulluar mjaftueshëm uranium të pasuruar 60% për të prodhuar potencialisht nëntë bomba bërthamore, sipas IAEA-s.
Fraksion.com
