“Të gjitha opsionet janë në tryezë”, në pritje të vendimit nga Trump

19 Qershor, 2025 admin

Nga Mimoza Golikja

Presidenti i SHBA-së Donald Trump tha më 18 qershor se “ende po vendoste” nëse do t’i bashkohej sulmeve të Izraelit ndaj Iranit. Trump mbajti takimin e tij të dytë në “Dhomën e Situatave” brenda dy ditësh me ekipin e tij të sigurisë kombëtare, ndërsa e ka lënë botën duke hamendësuar për urdhrin e tij të mundshëm të veprimit ushtarak.

“Mund ta bëj, mund të mos e bëj. Dua të them, askush nuk e di se çfarë do të bëj,” u tha Trump gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë. “Mund t’ju them këtë, se Irani ka shumë probleme dhe ata duan të negociojnë.” Ai shtoi se “java e ardhshme do të jetë shumë e rëndësishme” kur bëhet fjalë për përcaktimin e fatit të Iranit. Shtëpia e Bardhë tha se Trump do të informohet përsëri në Dhomën e Situatave të enjten.

Presidenti Trump i tha AFP-së në Zyrën Ovale se një ndryshim i udhëheqjes në Teheran “mund të ndodhë”. “Kam ide se çfarë të bëj, por nuk kam marrë një (vendim) përfundimtar,” tha Trump. “Më pëlqen të marr vendimin përfundimtar një sekondë para se të vijë koha, sepse gjërat ndryshojnë. Sidomos me luftën.”. Wall Street Journal raportoi se Trump u kishte thënë ndihmësve të martën se kishte miratuar planet e sulmit për Iranin, por po priste për të parë nëse Irani do të hiqte dorë nga programi i tij bërthamor. “Të gjitha opsionet janë në tryezë”, tha zyrtari i Shtëpisë së Bardhë kur u pyet për raportin.

Nga ana tjetër Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ali Khamenei, hodhi poshtë thirrjen e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për “dorëzimin pa kushte” të Iranit. Khamenei gjithashtu kërcënoi forcat amerikane nëse Shtetet e Bashkuara bashkohen në luftën kundër Iranit.

Khamenei mbajti fjalimin televiziv më 18 qershor, në të cilin deklaroi se Irani “nuk do t’i dorëzohet askujt përballë imponimit”, ndërsa presidenti Trump bëri thirrje për “dorëzimin pa kushte” të Iranit në një postim në mediat sociale më 17 qershor. Khamenei i përshkroi komentet e Trump si “të papranueshme” dhe “të pamatura”. Khamenei paralajmëroi gjithashtu se përfshirja e SHBA-së në konflikt “padyshim do të shkaktojë dëme të pariparueshme (në Shtetet e Bashkuara)”. Shtetet e Bashkuara aktualisht po vendosin mjete shtesë në Lindjen e Mesme për të “ofruar mundësi për të mbrojtur asetet dhe interesat e SHBA-së”.

Qëndrimi i SHBA-së ndaj Iranit

Presidenti i SHBA-së Donald Trump deklaroi se ai kërkon “fitore të plotë” kundër Iranit, të cilin e përcaktoi si “pa armë bërthamore”. Trump tha se nuk “dëshiron të përfshihet”, por beson se Irani do të përdorte një armë bërthamore nëse do t’i lejohej të merrte një të tillë. Trump tha gjithashtu se vetëm ushtria amerikane është e aftë të shkatërrojë Fordow, por “kjo nuk do të thotë që ne s’do ta bëjmë fare këtë”. Trump deklaroi gjithashtu më 18 qershor se ai “e ka pasur problem” me Iranin dhe se ende po vendos nëse do t’i bashkohet apo jo fushatës ajrore izraelite. Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të lëvizin asete shtesë në Lindjen e Mesme për të “përmirësuar qëndrimin mbrojtës të Shteteve të Bashkuara” në rajon. Shtetet e Bashkuara, thuhet se do të vendosin grupin e sulmit të transportuesit USS Gerald R. Ford në Detin Mesdhe lindor javën e ardhshme. Grupi i sulmit të transportuesit USS Nimitz është gjithashtu në rrugë drejt Lindjes së Mesme nga Deti i Kinës Jugore. Të dhënat e gjurmimit të fluturimit nga 15 qershori treguan mbi 31 tankera të Forcave Ajrore Amerikane që furnizoheshin me karburant, duke përfshirë KC-135 dhe KC-46, duke u larguar nga Shtetet e Bashkuara drejt Evropës, sipas ISW. Të dhënat satelitore të kapura komercialisht më 17 qershor treguan se avionët amerikanë të pa strehuar në bazën ajrore al Ubeid në Katar janë zhvendosur në një vendndodhje të paspecifikuar.

Aftësitë Ofensive Iraniane

Sulmet ajrore izraelite në Iranin perëndimor që nga 12 qershori kanë degraduar aftësinë e Iranit për të kryer sulme kundër Izraelit nga ai rajon dhe thuhet se e kanë detyruar Iranin të zhvendosë forcat në Iranin qendror. Forcat Mbrojtëse të Izraelit raportuan se sulmet izraelite në Iranin perëndimor i kanë detyruar forcat iraniane të tërhiqen nga Irani perëndimor në Iranin qendror. IDF tha se Irani është përpjekur të lëshojë raketa që synojnë Izraelin nga Esfahani, Irani qendror, pasi tërhoqi forcat nga Irani perëndimor. Shumica e sulmeve të IDF që synojnë lëshuesit e raketave iraniane që nga 12 qershori kanë ndodhur në Iranin perëndimor. IDF vlerësoi më 17 qershor se ka shkatërruar midis 35 dhe 40 përqind të rezervave të raketave balistike të Iranit dhe rreth gjysmën e lëshuesve të raketave balistike të Iranit.

“Lëshimi i raketave balistike nga Esfahani do ta pengojë Iranin të jetë në gjendje të përdorë tre raketa balistike me rreze të mesme veprimi që i ka përdorur më parë për të sulmuar Izraelin.”. Esfahani është afërsisht 1,600 kilometra larg territorit izraelit. Raketat balistike Haj Qassem (rreze veprimi 1,400 kilometra), Fattah (rreze veprimi 1,400 kilometra) dhe Kheibar Shekan (rreze veprimi 1,450 kilometra) nuk mund të arrijnë Izraelin nga Esfahani për shkak të rrezeve të tyre më të shkurtra. Irani ka pretenduar se i ka përdorur të treja këto raketa në sulmet e tij të fundit hakmarrëse kundër Izraelit. Raketat balistike iraniane të afta për të arritur Izraelin nga Esfahani përfshijnë Emad (rreze veprimi 1,700 kilometra), Ghadr (rreze veprimi 1,950 kilometra) dhe Sejjil-1 (rreze veprimi 2,000 kilometra). Raketat Emad dhe Ghadr përdorin lëndë djegëse të lëngshme, e cila është jashtëzakonisht e paqëndrueshme dhe e vështirë për t’u transportuar. Irani përdori raketat Emad dhe Ghadr në sulmet e tij të prillit dhe tetorit 2024 ndaj Izraelit dhe i ka përdorur këto raketa në sulmet e tij hakmarrëse kundër Izraelit ditët e fundit. Irani thuhet se përdori një raketë Sejjil-1 për të sulmuar Izraelin për herë të parë më 18 qershor. Përdorimi i raketës Sejjil-1 nga Irani për herë të parë mund të pasqyrojë nevojën e Iranit për të lëshuar raketa me rreze të gjatë veprimi nga thellësia e territorit iranian.

IDF vlerësoi se Irani kohët e fundit ka përdorur më pak raketa për të sulmuar Izraelin sepse po has vështirësi në koordinimin e sulmeve të mëdha ndaj Izraelit, jo sepse Irani po ruan rezervat e mbetura të raketave balistike. Ky vlerësim nxjerr në pah se si sulmet ajrore izraelite kanë degraduar ndjeshëm aftësitë e raketave balistike të Iranit. Sipas një korrespondent ushtarak izraelit, breshëria e raketave iraniane është zvogëluar në madhësi që nga fillimi i konfliktit Izrael-Iran më 12 qershor nga afërsisht 40 raketa për breshëri në vetëm një grusht raketash për breshëri. Vlerësimi i IDF-së është në përputhje me deklaratën e fundit të IDF-së se ka shkatërruar rreth gjysmën e lëshuesve të raketave balistike të Iranit. Udhëheqësit iranianë ka të ngjarë të zgjedhin të shpenzojnë rezervat e tyre të mbetura të raketave vetëm nëse e shohin konfliktin aktual me Izraelin si një kërcënim ekzistencial. IDF ka synuar gjithashtu vendet e prodhimit të raketave balistike iraniane për të parandaluar që Irani të jetë në gjendje të rimbushë rezervat e tij në rënie. Sulmet iraniane me raketa balistike që nga 15 qershori nuk kanë shkaktuar asnjë lëndim ose vdekje. Sulmet iraniane para 15 qershorit vranë 24 qytetarë izraelitë. Komanda e Frontit të Brendshëm Izraelit ndryshoi politikën e saj të mbrojtjes civile më 18 qershor për të lejuar grumbullime të kufizuara, të cilat mund të pasqyrojnë shqetësimin e zvogëluar të Izraelit në lidhje me aftësinë e Iranit për të kryer sulme dëmtuese dhe vdekjeprurëse.

Instituti i Studimeve të Luftës në Uashington D.C. thotë se ka regjistruar 39 ndikime të raportuara ose të konfirmuara të raketave balistike iraniane ose interceptorëve në Izrael që nga fillimi i fushatës ajrore izraelite më 12 qershor. Si dhe Irani ka kryer një sulm me raketa balistike që synon Izraelin në orën 6:00 të mëngjesit ET më 18 qershor. Sistemet izraelite të mbrojtjes ajrore kanë kapur një raketë të vetme të lëshuar nga Irani, sipas një korrespondent ushtarak izraelit. Raketa balistike thuhet se ishte një Sejjil, një raketë me lëndë djegëse të ngurtë. Ky sulm shënon herën e parë që Irani ka përdorur raketën Sejjil, sipas mediave iraniane.

IDF ka kapur dy dronë që synojnë Izraelin në orën 6:00 të mëngjesit ET më 18 qershor. IDF ka kapur një dron iranian mbi qytetin jugor sirian të Qarqas që po shkonte drejt Lartësive të Golanit. IDF raportoi se ka kapur një dron tjetër që po shkonte gjithashtu drejt Lartësive të Golanit. IDF deklaroi se Irani ka lëshuar afërsisht 1,000 dronë që synojnë Izraelin që nga fillimi i konfliktit Izrael-Iran më 12 qershor. Sistemet izraelite të mbrojtjes ajrore kapën 200 nga dronët në hapësirën ajrore izraelite, ndërsa 800 dronë të tjerë nuk hynë në hapësirën ajrore izraelite.

Sulmet izraelite ndaj objekteve ushtarake iraniane dhe Programit Bërthamor iranian

IDF ka vazhduar të synojë infrastrukturën ushtarake iraniane në të gjithë Iranin. Forcat Ajrore Izraelite (IAF) thuhet se goditën Garnizonin Shahid Soltani pranë Eshtehard, Provinca Alborz. Garnizoni Shahid Soltani është një vend magazinimi dhe prodhimi raketash të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) që thuhet se strehon raketa balistike Shahab-3, Qiam, Fateh dhe Fath. IAF thuhet gjithashtu se goditi Divizionin e 29-të Operacional Nabi Akram të Forcave Tokësore të IRGC në Provincën Kermanshah dhe Kompleksin Ushtarak Parchin në Teheranin lindor. IDF më parë goditi Kompleksin Ushtarak Parchin më 12, 15 dhe 16 qershor. Irani e ka përdorur vendin për të zhvilluar dhe prodhuar materiale shpërthyese dhe municione të përparuara, duke përfshirë raketa balistike.

IAF thuhet se gjithashtu shënjestroi Qendrën e Kërkimit të Burimeve Persiane në qytetin Zanjan, Provinca Zanjan, më 18 qershor. Qendra e Kërkimit të Burimeve Persiane prodhon pluhura metalike dhe nano pluhura, duke përfshirë alumin, magnez, zink dhe karbon të zi. Alumini mund të përdoret për të prodhuar rotorë centrifuge, të cilët janë thelbësorë për pasurimin e uraniumit. Disa nga këto minerale, siç është magnezi, mund të përdoren gjithashtu për të prodhuar lloje të ndryshme të pajisjeve ushtarake, duke përfshirë motorë avionësh, pajisje mbrojtëse dhe sisteme komunikimi. Megjithatë, është e paqartë nëse kjo qendër kërkimore kishte ndonjë lidhje të drejtpërdrejtë me programin ushtarak ose bërthamor iranian.

Sulmet ajrore izraelite kanë shkatërruar avionë iranianë që mund të përpiqen të sfidojnë epërsinë ajrore të Izraelit. Imazhet satelitore të disponueshme komercialisht të kapura më 17 qershor tregojnë se sulmet ajrore izraelite shkatërruan një avion iranian të furnizimit me karburant KC-707 në Bazën e 14-të Taktike Ajrore të Forcave Ajrore Artesh në Mashhad, Provinca Khorasan Razavi. Forcat Ajrore Izraelite gjithashtu shkatërruan tetë helikopterë sulmues iranianë AH-1 Cobra në Bazën e 15-të Taktike Ajrore të Forcave Ajrore Artesh në Kermanshah më 18 qershor. IDF tha se Irani kishte ndërmend të përdorte helikopterët për të sulmuar avionët e Forcave Ajrore Iraniane që operonin në hapësirën ajrore iraniane. Irani mban asete të tjera ajrore pavarësisht këtyre sulmeve ajrore. Imazhet satelitore të disponueshme komercialisht të kapura më 17 qershor tregojnë disa dronë Shahed-136 të padëmtuar dhe avionë luftarakë F-5 në një bazë ajrore në Dezful, Provinca Khuzestan.

Sipas ISW “nuk është vërejtur asnjë sulm ajror të ri izraelit që synon programin bërthamor të Iranit ose dëmtime të reja në vendet bërthamore që IDF-ja i ka shënjestruar më parë” .

Stabiliteti i Regjimit Iranian

Regjimi iranian duket se është shumë i shqetësuar për trazirat e brendshme”. Një grup monitorimi i internetit raportoi një “ndërprerje pothuajse totale të internetit” në të gjithë Iranin më 18 qershor. Ndërprerja e internetit ka bërë që shumë media iraniane të dalin jashtë linje, gjë që kufizon sasinë e informacionit që vjen nga hapësira e informacionit vendas iranian. Regjimi ka arrestuar gjithashtu disa individë që pretendon se janë “spiunë të Mossadit” që nga fillimi i fushatës ajrore izraelite më 12 qershor, gjë që ilustron më tej paranojën në rritje të regjimit në lidhje me infiltrimin dhe shqetësimin e shtuar në lidhje me kërcënimet e sigurisë së brendshme. Parlamenti iranian miratoi një projektligj më 17 qershor që vendos dënime më të ashpra për individët që bashkëpunojnë me qeveritë e huaja “armiqësore”, pothuajse me siguri duke iu referuar Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara. Projektligji e përcakton “bashkëpunimin” gjerësisht, duke përfshirë veprime të tilla si dërgimi i videove ose imazheve në rrjetet e huaja mediatike që mund të “dobëjnë moralin publik ose të krijojnë përçarje”.

“Irani mund të ketë ndërmarrë këto hapa për të shtypur çdo trazirë të brendshme dhe kërcënim ndaj stabilitetit të regjimit që mund të nxisë fushata ajrore e vazhdueshme e Izraelit kundër Iranit”. ISW vlerëson se “sulmet ajrore izraelite në infrastrukturën energjetike të Iranit mund të përkeqësojnë krizën e vazhdueshme energjetike të Iranit duke shkaktuar mungesa më të shpeshta të energjisë elektrike”. Iranianët kanë protestuar më parë kundër regjimit në përgjigje të mungesave të energjisë dhe ndërprerjeve të energjisë. Sulmet ajrore izraelite kanë dëmtuar gjithashtu infrastrukturën ujore në Teheranin verior, gjë që ka çuar në ndërprerje në furnizimin lokal me ujë. Sulmet izraelite mund të ndikojnë gjithashtu në ekonominë tashmë të vështirë të Iranit, gjë që mund të nxisë trazira të brendshme. Riali iranian është zhvlerësuar me 116,000 rialë për një dollar amerikan që nga fillimi i fushatës ajrore izraelite më 12 qershor. Reuters raportoi më 17 qershor se eksportet iraniane të naftës pothuajse janë ndalur, me një rënie të parashikuar prej 94 përqind deri në fund të javës. Banorët në Teheran i thanë medias opozitare iraniane më 18 qershor se regjimi thuhet se ka vendosur polici kundër trazirave në Teheran, gjë që nënvizon shqetësimin e regjimit për mundësinë e trazirave të brendshme gjatë fushatës ajrore izraelite.

IDF ka vazhduar të shënjestrojë aparatin iranian të sigurisë së brendshme. IAF goditi selinë qendrore të Komandës së Zbatimit të Ligjit (LEC) në qytetin e Teheranit më 18 qershor. Ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, deklaroi se IAF “shkatërroi” “krahun qendror represiv” të Iranit. IAF më parë goditi selinë e LEC më 15 qershor. LEC ka shumë njësi vartëse, duke përfshirë Policinë e Parandalimit dhe Operacioneve, e cila komandon stacionet e zbatimit të ligjit në të gjithë Iranin, dhe Njësitë Speciale, një forcë shumë e trajnuar kundër trazirave që vendoset kur policia e rregullt nuk mund të përmbajë çrregullime civile. Ndërprerja e institucioneve si LEC mund të degradojë aftësinë e regjimit për të ruajtur sigurinë e brendshme dhe kontrollin shoqëror. IAF thuhet gjithashtu se kreu sulme të reja ajrore që synonin Grupin Shahid Meisami në Karaj, Provinca Alborz. Forcat Ajrore të Iranit (IAF) më parë shënjestruan Grupin Shahid Meisami më 16 qershor. Shtetet e Bashkuara sanksionuan Grupin Shahid Meisami në dhjetor 2020 për testimin dhe prodhimin e agjentëve kimikë për përdorim si agjentë paaftësues. Irani më parë ka përdorur agjentë me bazë farmaceutike për të shtypur mospajtimin e brendshëm.

Dy grupe hakerash anti-regjim kryen sulme kibernetike më 18 qershor që shënjestruan institucionet financiare dhe mediatike iraniane. Gonjeshke Darande (Predatory Sparrow) shënjestroi kompaninë iraniane të shkëmbimit të kriptomonedhave Nobitex, duke “djegur” mbi 90 milionë dollarë të pronave të Nobitex. Gonjeshke Darande është një grup hakerash pro-Izrael që ka kryer sulme kibernetike që shënjestrojnë infrastrukturën iraniane që nga të paktën viti 2021. Gonjeshke Darande pretendoi se Nobitex i mundësoi regjimit iranian të anashkalonte sanksionet dhe të financonte Boshtin e Rezistencës. Gonjeshke Darande kohët e fundit shënjestroi Bankën shtetërore iraniane Sepah më 17 qershor. Shtetet e Bashkuara sanksionuan Bankën Sepah në nëntor 2018 për mbështetjen e Ministrisë së Mbrojtjes së Iranit. Përdoruesit e Bankës Sepah nuk kanë qenë në gjendje të hyjnë në llogaritë e tyre, të përpunojnë pagesa ose të tërheqin para nga bankomatët që nga sulmi kibernetik. Komanda e Sigurisë Kibernetike të IRGC-së pretendoi se pengoi disa sulme kibernetike izraelite në rrjetin bankar të Iranit më 17 qershor dhe deklaroi se sulmet kibernetike ndërprenë shërbimet në dy banka. Sulmet kibernetike ndaj institucioneve financiare iraniane vijnë mes kushteve tashmë të vështira ekonomike në Iran. Një grup i paidentifikuar hakoi veçmas televizionin shtetëror iranian dhe transmetoi video antiqeveritare duke u bërë thirrje qytetarëve iranianë të “dilnin në rrugë”. Ministria e Informacionit dhe Komunikimit e Iranit njoftoi një kufizim të përkohshëm të aksesit në internet pas sulmit kibernetik.

Qëndrimi i “Boshti i Rezistencës” ndaj Luftës Izrael-Iran

Boshti i Rezistencës i udhëhequr nga Irani ka kërcënuar të hakmerret nëse SHBA bashkohen me Luftën Izrael-Iran. Një zyrtar amerikan duke folur për Al Jazeera tha se pjesëmarrja e SHBA-së në konflikt do t’i shtynte përfaqësuesit e Iranit të sulmonin forcat dhe asetet amerikane në rajon. Një zyrtar i lartë iranian i tha gjithashtu Al Jazeera-s se Irani do t’i bënte thirrje Hezbollahut libanez të bashkohej me konfliktin nëse Shtetet e Bashkuara përfshihen drejtpërdrejt. Milicia irakiane e mbështetur nga Irani deklaroi më 18 qershor se është e përgatitur të “sulmojë bazat amerikane në rast të ndonjë agresioni amerikan kundër Iranit”. Milicitë irakiane të mbështetura nga Irani Kataib Hezbollah, Kataib Sayyid al Shuhada, Harakat Hezbollah al Nujaba dhe Ansar Allah al Awfia njoftuan më 17 qershor se kishin zhvilluar një “plan të përbashkët” për të synuar forcat amerikane nëse Shtetet e Bashkuara bashkohen me fushatën ajrore izraelite kundër Iranit. Zyrtarë të paspecifikuar amerikanë i thanë gazetës New York Times se Huthitët “pothuajse me siguri” do të rifillojnë sulmet kundër anijeve ndërkombëtare në Detin e Kuq nëse Shtetet e Bashkuara sulmojnë Iranin. Dy zyrtarë iranianë i thanë gjithashtu gazetës New York Times se Irani do të sulmojë bazat amerikane në Irak dhe më pas do të synojë bazat amerikane në vende të tjera arabe të paspecifikuara nëse Shtetet e Bashkuara bashkohen në luftë.

Ndërkohë fushata ajrore izraelite mund të ketë “një efekt dytësor të dobësimit të grupeve të Boshtit të Rezistencës të mbështetura nga Irani”, ndësa IDF goditi një vend në Iran më 18 qershor që prodhonte raketa antitank për Hezbollahun libanez dhe anëtarë të tjerë të Boshtit të Rezistencës. Shumë nga rezervat e armëve të Hezbollahut janë shkatërruar nga sulmet ajrore izraelite, janë sekuestruar nga Forcat e Armatosura libaneze ose janë përdorur në konfliktin e Hezbollahut me Izraelin në vitet 2023-2024. Një burim pranë Hezbollahut i tha një medie saudite se Hezbollahu “do t’i bashkohet luftës Izrael-Iran vetëm nëse regjimi iranian fillon të shembet” dhe se grupi do të përdorë “armë të rënda” për të mbështetur Iranin, siç thekson ISW. Burimi i lidhur me Hezbollahun deklaroi gjithashtu se shkatërrimi i IRGC-së nga Izraeli do të thoshte “fundi i Hezbollahut”. Irani, dhe konkretisht IRGC-ja, është përpjekur të ndihmojë Hezbollahun të rindërtohet që nga armëpushimi Izrael-Hezbollah i nëntorit 2024. Izraeli goditi Kompleksin Ushtarak Khojir më 17 qershor, siç raportoi CTP-ISW në përditësimin e saj të mëngjesit të 18 qershorit. Raportohet se Irani prodhoi raketa në kompleksin Khojir për Rusinë, Hezbollahun dhe Huthët, sipas ISW.

Fraksion.com

Mund të pëlqeni gjithashtu...